Кіріспе
Токио мен Осака арасындағы жоғары жылдамдықты темір жол желісі – Токайдо Шинкансен (東海道新幹線) – жапондық жоғары жылдамдықты темір жол желісі, ол бүкіл елдік Шинкансен желісінің бір бөлігі. Санъё Шинкансенмен бірге, ол Тайхейё белдеуі арқылы, сондай-ақ Токайдо дәлізі деп белгілі бір үздіксіз жоғары жылдамдықты темір жол құрайды. 1964 жылы ашылған, Токио мен Шин-Осака арасында қатынайтын бұл әлемдегі алғашқы жоғары жылдамдықты темір жол желісі және әлемдегі ең қызылғандардың бірі болып табылады.
The Tōkaidō Shinkansen (東海道新幹線) is a Japanese high speed rail line that is part of the nationwide Shinkansen network. Along with the Sanyo Shinkansen, it forms a continuous high speed railway through the Taiheiyō Belt, also known as the Tokaido corridor. Opening in 1964, running between Tokyo and Shin Ōsaka, it is the world's first high speed rail line, and it remains one of the world's busiest.
Тарих
Токайдо және Санё Шинкансен желілерінің алдыңғысы 1930 жылдардың соңында Токио мен Шимоносеки арасында стандартты дangan ressha (пулялы пойыз) ретінде жоспарланған, екі қала арасындағы шамамен қашықтықты тоғыз сағатта жүріп өтуге мүмкіндік беретін. Бұл жоба Жапонияның теңіз арқылы байланысқан аумақтарына қызмет ететін Шығыс Азия теміржол желісінің бірінші бөлігі ретінде көзделген. Екінші дүниежүзілік соғыс жобаның жоспарлау кезеңін тоқтатты, бірақ кейін Шинкансен бағытында қолданылған үш туннель салынды. 1955 жылға қарай Токио мен Осака арасындағы Токайдо желісі тығырылып қалды. Келесі жылы электрлендірілгеніне қарамастан, бұл желі Жапония теміржол желісіндегі ең жұмылды желі болып қала берді, сұраныс сол кездегі қуатынан екі есеге жуық болды. 1957 жылы Токио мен Осака арасындағы үш сағаттық теміржол сапарының мүмкіндігін талқылау үшін қоғамдық форум ұйымдастырылды. Бастапқыда желі ағылшын тілінде New Tokaido Line деп аталды. Алғашқы теміржол сияқты, ол да ғасырлар бойы қолданылып келген Токайдо жолының атымен аталады. Бастапқыда екі қызмет болды: жылдам Хикари (сондай-ақ Супер Экспресс деп аталды) Токио мен Шин Осака арасындағы сапарды төрт сағатта жасады, ал баяу Кодама (немесе шектеулі экспресс) көбірек аялдама жасады және сол бағытты бес сағатта жүрді. 1964 жылдың 25 тамызында Хикари қызметін имитациялап сынақ жүргізілді. Сол кездегі JNR президенті Рейсуке Ишида "өте сәтті" деп бағалаған сынақ, NHK телеарнасынан да көрсетілді. Сол жылдың 1 қазанында желі ресми түрде ашылды, алғашқы пойыз, Хикари 1, Токиодан Шин Осакаға дейін сапар жасады. 1965 жылдың қарашасында екі қызмет те кестесін қайта қарастырды, нәтижесінде жаңа кестеде Хикари үшін үш сағат, Кодама үшін төрт сағаттық сапар уақыты көрсетілді. 1970 жылдар JNR үшін қиын кезең болды, себебі жергілікті желілерде тапшылық туды. Токайдо Шинкансеннен түскен пайда 15 жыл бойы дамудың қалыптасуына және жылдамдық қызметінің төмендеуіне әкелген, зиян келтіріп жұмыс істеген желілерді өтеуге жұмсалды. Сол кездегі еңбек мәселелері JNR басшыларының назарын бұрды, бұл зерттеулерді одан әрі қиындатты. 1970 жылдардағы ауыр қаржылық жағдайға қарамастан, 1959 жылы Дүниежүзілік банк берген қарыз 1981 жылы қайтарылды. 1988 жылы JNR жекешелендірілгеннен кейін бір жыл өткен соң, жаңа операторлық компания JR Central инфрақұрылымды жақсарту және жаңа пойыз дизайны арқылы операциялық жылдамдықты арттыру жобасын бастады. Бұл 300 сериясының және Nozomi-нің дебютіне әкелді, бұл желідегі ең жылдам қызмет, 1992 жылдың 14 наурызында маршрутты ең жоғары жылдамдықпен екі жарым сағатта жүрді. 2003 жылдың қазанында Шинагава станциясында Шинкансеннің жаңа платформалары ашылды, бұл күн сайынғы Nozomi қызметтерінің санын арттырған үлкен кестелік өзгеріспен бірге болды, ол қазір Хикари пойыздарының санынан көп. Бастапқыда, кейбір Nozomi және Хикари қызметтері стансада тоқтамайтын, кейбіреулері Шинагава немесе Шин-Йокогама станцияларын өткіріп жіберді, ал көптеген қызметтер екеуінде де тоқтайтын. 2008 жылдың наурызынан бастап барлық қызметтер екі стансада да тоқтайды. 2012 жылы Майбара мен Киото арасындағы Ритто қаласын қызмет көрсету үшін тағы бір станция ашу жоспарланған. Құрылыс 2006 жылдың мамырында басталды, бірақ келесі жылы Shiga префектурасының үкіметі саяси қарсылық көрсеткені үшін және Жапонияның Жоғарғы соты қала құрылысқа қаржыландыру үшін шығарған облигацияны заңсыз деп шешкені үшін жоба тоқтатылды. Жақсартылған тежеу технологиясын пайдалану арқылы ең жоғары жылдамдықты ағымдағы деңгейге көтерген келесі жылдамдықты арттыру 2014 жылы жарияланды және 2015 жылдың 14 наурызында, соңғы жылдамдықты арттырудың 23 жылдығында енгізілді. Бастапқыда жаңа жылдамдықпен сағатына бір қызмет жүрмек. 2020 жылдың наурызында ескі, баяу 700 сериясын N700 сериясымен алмастырғаннан кейін, жылдамдықтың артуын пайдаланатын жаңа кесте жоспарланды. Алайда, COVID-19 пандемиясы бұл жоспарларды кейінге шегерді, себебі қызмет уақытша тоқтатылды. 2028 жылға дейін желіде автоматтандырылған операциялық жүйе енгізілуі жоспарланған, сынақ жүргізу 2021 жылы басталды.
Сыныптар және борттағы қызметтер
Токайдо Шинкансеннің барлық пойыздарында екі сынып бар. Green Cars (бірінші сынып) барлық резервтелген вагондарда 2+2 конфигурациялы орындықтар ұсынады. Қалыпты вагондарда резервтелген және резервтелмеген вагондарда 2+3 конфигурациялы орындықтар бар. Барлық Шинкансен бағыттарындағы кейбір вагондарда шектеулі тағамдар мен сусындар сататын автоматтары орналасқан, сондай-ақ троллейбус қызметі де бар, ол әр сапарда әр вагоннан бірнеше рет өтіп, кеңейтілген, бірақ әлі де шектеулі таңдау ұсынады. Жапонияда пойыздан бұрын азық-түлік сатып алу кең таралған. Көбінесе барлық станцияларда пойызда жеуге ыңғайлы, толыққанды тағамдар салынған бэнто-қораптар сатылады. 2020 жылдан бастап Токайдо Шинкансен пойыздарында үлкен жүктерді алып жүру үшін алдын ала брондау қажет.
Болашақ жоспарлары
Nozomi және Hikari пойыздарындағы борттағы сату 2023 жылдың 31 қазанында тоқтатылады. 2023 жылдың 1 қарашасынан бастап Green Car (бірінші класс) жолаушылары үшін жаңа мобильді тапсырыс беру жүйесі енгізіледі. Жолаушылар өз орындықтарының артындағы QR-кодты ұялы телефоны арқылы сканерлеп, тамақ-суын тапсырыс бере алады. Бұйымдарды кабина экипажы жеткізіп, сол жерде төлем қабылданады. JR Central, JR West және JR Kyushu компаниялары 2023 жылдың 17 қазанында жасаған мәлімдемесінде Токайдо, Санъё және Кюсю Шинкансен пойыздарындағы барлық темекі шегу орындары 2024 жылдың екінші тоқсанына дейін жабылатынын хабарлады.
Жапония теміржол картасы
Нозоми қызметтерін қоспағанда, Жапонияның Токайдо Шинкансен желісімен саяхат ететін шетелдік туристер үшін Жапония теміржол картасы қолданылады. Жапония теміржол картасының иелері Хикари немесе Кодама пойыздарын қосымша төлемсіз пайдалана алады. Жапония теміржол картасымен жүрушілерге Нозоми пойызына отыру үшін арнайы қосымша билет алу қажет. Хикари және Нозоми пойыздарының жылдамдығы бірдей, бірақ Хикари пойызы жол бойындағы қосымша стансаларда тоқтайды, сондықтан сапар уақыты ұзарады.
Болашақ станциялар
2010 жылғы маусымда JR Central компаниясы Канагава префектурасының Самукава қаласында жаңа шинкансен стансасын салу мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады. Егер станция салынса, ол жаңа маглев қызметі іске қосылғаннан кейін ашылады. Шизуока префектурасы бұл желі тікелей астынан өтетін Шизуока әуежайында станса салу үшін JR Central компаниясына ұзақ уақыт бойы өтініштер жіберіп келді. Темір жол компаниясы қазірге дейін көршілес Какегава және Шизуока станцияларына тым жақын екенін айтып, бас тартты. Егер станция салынса, Токио орталығынан әуежайға дейінгі сапар уақыты Токио Нарита әуежайымен шамалас болады, бұл оған астана үшін үшінші хаб әуежайы ретінде қызмет етуге мүмкіндік береді. Станция жұмыс істеп тұрған әуежайдың астында салынатындықтан, жаңа маглев желісі іске қосылғаннан кейін ашылуы күтілуде.