Кіріспе

Солтүстік-батыстық үнді соғысының шайқасы 1794 жылы өтті. Америка Азамат соғысының әрекеті 8 сәуір 1862 жылы болды. Құлаған ағаштар шайқасы (20 тамыз 1794) Солтүстік-батыстық үнді соғысының соңғы шайқасы еді, бұл шайқас Солтүстік-батыс конфедерациясымен байланысты үнді тайпалары мен олардың британдық одақтастарының, жаңадан құрылған АҚШ-тың Солтүстік-батыс аумағын бақылау үшін күресі болды. Шайқас Огайо штатының солтүстік-батысындағы Мауми өзенінің жанында, қазіргі Мауми қаласы орналасқан жерге жақын, дауылдан құлаған ағаштардың арасында өтті. Майор-генерал "Жасыраған Энтони" Уэйннің АҚШ легионы, генерал Чарльз Скотттың Кентукки милициясының қолдауымен, Көк Жакет басқаратын шауни, Эгушава басқаратын оттава және тағы да көптеген тайпалардың біріккен күштеріне қарсы жеңіске жетті. Шайқас қысқа болды, бір сағаттан аспады, бірақ біріккен үнді әскерін шашыратты. АҚШ-тың жеңісі аймақтағы ірі әскери қақтығыстарды тоқтатты. Одан кейін жасалған Гринвилл және Джей шарттары үнді тайпаларын қазіргі Огайо штатының көп бөлігінен шығарып, ақ американдықтардың қоныстануына жол ашты, сонымен қатар Ұлы көлдер аймағынан британдықтардың кетуіне әкелді.

Кіріспе

1783 жылғы Париж шартында Америка Тәуелсіздік соғысын аяқтаған Ұлыбритания Огайо өзенінің солтүстік-батысындағы және Ұлы көлдердің оңтүстігіндегі аймаққа құқық берді. Солтүстік-Батыс аумағын АҚШ-қа берген шартына қарамастан, британдықтар сол жердегі бекіністерінде әскери қатысуын сақтап, американдықтардың кеңеюін тежейтін саясатты жалғастырды. Соғыстан кейін Аппалач тауларынан батысқа қарай еуропалық американдықтардың қоныстануымен 1785 жылы үнді жерлерін басып алуға қарсы тұру үшін гурондық конфедерация құрылды. Олар Огайо өзенінің солтүстігіндегі және батысындағы жерлер үнді аумағы екенін жариялады. Жас Америка Құрама Штаттары 1785 жылғы Жер туралы заңмен аймақты ресми түрде ұйымдастырды және қоныстануға рұқсат беретін келісімдер жасады. Бірақ Батыс конфедерациясы бұл келісімдерге қатыспады және оларды мойындаудан бас тартты. Бұл аймақта және Кентуккиде үндістер мен АҚШ қоныс аударушылары арасында зорлық-зомбылық орын алды. Джордж Вашингтонның АҚШ президенті ретіндегі алғашқы мерзімінде АҚШ Батыс конфедерациясын бағындыру және американдық қоныс аударушыларды үнді шабуылдарынан қорғау үшін екі ірі әскери науқанды бастады. 1790 жылғы Хармар жорығы конфедерацияның маңызды жеңісімен аяқталды және АҚШ Форт-Вашингтонға шегінді. 1791 жылдың мамыр айында подполковник Джеймс Уилкинсон Кенэпакомаква шайқасында ақылды шабуыл деп ойлаған әрекетті бастады. Уилкинсон 9 Уиа және Майамиді өлтірді, Майамидің 34 жауынгерін тұтқынға алды, олардың ішінде Майами басшысы Кішкентай Торбашаның қызы да болды. Конфедерация басшыларының көпшілігі АҚШ-қа бейбітшілік шарттарын ұсынуды қарастырды, бірақ Уилкинсонның шабуылы туралы хабар алғаннан кейін соғысқа дайындалды. Осылайша Уилкинсонның шабуылы күтпеген салдарға әкеліп, тайпаларды Сент-Клэрге қарсы біріктірді. 1791 жылы аумақтық губернатор Артур Сент-Клэр басқарған әскери науқан жергілікті күштер тарапынан жеңіліске ұшырады. Осы ауыр жеңілістен кейін аймақ батыстағы британдықтар мен олардың одақтас тайпаларының шабуылдарына ашық болды. АҚШ конфедерациямен бейбітшілік келіссөздерін жүргізу үшін дереу елшілерді жіберді. Осы уақытта президент Вашингтон генерал-майор "Жабайы" Энтони Уэйнге тиімді және үлкен күштерді жинап, жаттықтыруды тапсырды. Егер бейбіт келіссөздер сәтсіз аяқталса, Уэйн АҚШ-тың егемендігін жаңа шекараларға жеткізуі керек еді. Уэйн 2000 сарбазға қолбасшылық етті, Джозеф Бартоломей, чоктау және чикасау сарбаздары оның барлаушылары ретінде қызмет етті. 1793 жылдың көктемінде Уэйн Легионды Пенсильваниядан өзен бойымен Форт-Вашингтонға көшірді, лагерьті Уэйн басқа таңдаудың жоқтығынан Хобсонның таңдауы деп атады. Уэйн конфедерацияның үлкен кеңесі АҚШ келіссөзшілерімен бейбіт келісімге келе алмағаны туралы хабар алғаннан кейін әскерін солтүстікке қарай үнділердің аумағына жылжытты. Қарашада Легион Форт Джефферсонның солтүстігінде жаңа форт салған, оны Уэйн Форт Гринвилл деп атады. Легион мұнда қыстады, бірақ Уэйн 23 желтоқсанда 300-ге жуық сарбаздан тұратын жасақты Сент-Клэрдің жеңіліске ұшыраған жерінде Форт-Рекувериді салу және 1791 жылы жоғалған оқ-дәрілерді қайтару үшін жіберді. Британдықтар Уэйннің алға жылжуын тоқтату және Детройттегі Лерно фортын қорғау үшін Майами фортын салған. 1794 жылдың қаңтар айында Уэйн Нокске 8 рота мен майор Генри Бербектің артиллерия жасағы майданды иеленгенін және шағын форт салғанын хабарлады. Маусым айына Форт-Рекувери күшейтілді, Легион төрт мыс пушканы (екі алты фунт және екі үш фунт), екі мыс гаубицаны және бір темір карронаданы қайтарып алды. Сол айда фортқа шабуыл жасалды, Легион ауыр зардап шексе де, фортты бақылауда ұстады, ал шайқас конфедерация ішіндегі келіспеушіліктерді көрсетті. Форт-Рекувериден кетер алдында Уэйн Рош-де-Буттағы конфедерация басшыларына екі тұтқынмен бірге бейбітшілік туралы соңғы ұсынысын жіберді. Конфедерация басшылары пікір алысты. Кішкентай Торбаша Уэйнды "Ешқашан ұйықтамайтын бас" деп атады және конфедерацияның Уэйнмен бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуін ұсынды. Көк Жакет Кішкентай Торбашаны сатқын деп мазақтап, басқаларын Уэйн Хармар мен Сент-Клэр сияқты жеңіледі деп сендірді. Содан кейін Кішкентай Торбаша көшбасшылықты Көк Жакетке тапсырып, ол тек ізбасар болатынын айтты. Біріккен конфедерациядағы бұл жарықтар британдықтарды алаңдатты, олар Мауми өзеніндегі Форт Майамиге күштерді жіберді. Уэйн 17 тамызда Форт-Рекувериден шығып, генерал Чарльз Скотт басқаратын 1000-ға жуық қарулы Кентукки милициясымен солтүстікке жылжыды. Үнді сарбаздары Легион тек түске дейін жүріп, содан кейін бекінілген лагерь салу үшін тоқтағанын байқады, бұл лагерьге шабуыл жасауды бұрынғы АҚШ науқандарына қарағанда қиынрақ етті. Легион Форт Адамс және Форт Дефайанс салды, Чарльз Скотттың "Мен ағылшындарға, үндістерге және тозақтың барлық шайтандарына оны алуға қарсы тұрамын" деген мәлімдемесінен аталды. Соңында Легион Форт Майамиге жақындағанда Уэйн багажды сақтау үшін Форт Депозит салған, Легион жеңіл жаяу әскері ретінде шайқасқа түсуі үшін. Үнділер тарапынан соғысқан алты ақ адам да қаза тапты, ал Оттава басшылары Эгушава мен Кішкентай Суар жараланды.

Кейінгі жағдай

Уэйннің әскері үш күн бойы Майами фортының көрінетін жерінде лагерь құрды. Кемпбелл лагерьдің мағынасын сұрағанда, Уэйн оған жауапты мылтықтарының шуы мен индейлердің шегінісінде берілгенін айтты. Генерал Уэйн Майами фортын күшпен алу мүмкін емес екенін анықтады, себебі оның гаубицаларының қуаты жеткіліксіз болды және ұзақ қоршау үшін жеткілікті азық-түлігі болмады. Оның орнына, АҚШ аймақты бақылайтынын көрсету үшін, ол Майами фортының қабырғаларына жалғыз барып, форттың сыртын баяу тексерді. Форт-Майамидегі британдық гарнизон американдықтарға шабуыл жасау керек пе, жоқ па, деп пікірталас жүргізді, бірақ бұйрық болмағандықтан және Франциямен соғыста болғандықтан, Кэмпбелл АҚШ күштеріне бірінші оқ атудан бас тартты. Ал Легион Форт-Депозит аймағындағы индейлердің ауылдарын және егістіктерін жойды, сондай-ақ Форт-Майамидің көз алдында Александр Маккидің сауда бекетін өртеп жіберді. Британдықтар қамалдың қақпаларын ашудан бас тартты. Уэйн Ұлыбританиямен соғыс бастағысы келмегендей, Кэмпбелл де АҚШ-пен соғыс бастағысы келмеді, сондықтан 26 тамызда Легион Форт-Рекувериге аттанды. Уэйн жаңа шабуылды күтті және тіпті Легион толық күшпен болғанда оған үміттенді. Түпкілікті американдықтар үлкен әскерге бірікпесе де, шағын топтар Легионның периметрін, барлаушыларын және жабдықтау колонналарын мазалады. Олар бұл тапсырмадан наразы болғанымен, Уэйн атты әскерге қамалдар тізбегі арасында жабдықтауды тасымалдауды тапсырды. 12 қыркүйекте Уэйн бейбіт келіссөздерге шақыру жіберді, бірақ оған жауап келмеді. Соңында, 15 қыркүйекте Уэйн Легионды Форт-Дефианстан бастап, екі күн бойы қарсылықсыз Майамидің астанасы Кекионгаға қарай марш жасады, онда олар Форт-Уэйнды салды. Уэйн Хамтрамкты Форт-Уэйннің командирі етіп тағайындады және қазан айының соңында жолға шығып, 2 қарашада Форт-Гринвиллге жетті. Сол қыста Уэйн өзінің қорғаныс қамалдары желісін Сент-Мэрис, Форт-Лорами және Форт-Пиква қамалдарымен нығайтты.

Салдары

Осылайша, Уэйннің қолбасшының орынбасары генерал Джеймс Уилкинсон оны жасырын түрде әлсіретуге тырысты. Уилкинсон Уэйн туралы жергілікті газеттерге анонимді жағымсыз хаттар жазды және бірнеше жыл бойы Вашингтондағы саясаткерлерге жағымсыз хаттар жазып жүрді. Уэйн Уилкинсонның Уэйнге өте сыпайы болғаны туралы жазылғандықтан, бұл туралы білмеді. Уилкинсон сол кезде испан тыңшысы болды, тіпті офицер ретінде жұмысқа алынды. АҚШ-тың елеулі шығындарына қарамастан, Уилкинсон «Жиілген ағаштар» шайқасын тек шайқас деп санады, ал қысқа шайқас «шайқас деп аталуға лайық емес» деді. Көп жылдар өткен соң, жергілікті халықтың бір өкілі Кішкентай Торғайдың олар Уэйнмен татуласпаса, Ұлы Рух бұлтқа жасырынатынын ескерткенін еске алды. Күнінің жаңбырлы болуы олардың жеңіліп қалуының белгісі болды. Желтоқсан айында тараптар бейбітшілік орнату үшін сотқа жүгінуді бастады. 17 желтоқсанда Антуан Лассель Форт-Уэйнге америкалықтар мен канадалықтардың тобымен келді. Бір ай ішінде Майамидің көпшілігі Кекионгаға оралды, ал Потаватоми, Оджибве, Одава және Вайандот өкілдері «жау балтасын көму» үшін Легионды іздеді. 1795 жылдың жазында конфедерация 3 тамызда қол қойылған Гринвилл шартын келісу үшін генерал Уэйн басқаратын АҚШ делегациясымен кездесті. Бұл келісім қазіргі Огайо штатының көп бөлігін қоныстануға ашты, Огайо мен Индиананың қазіргі шекарасына жақын сызық жүргізу үшін Сент-Клэрдің жеңіліске ұшыраған жерін сілтемелік нүкте ретінде пайдаланды. Гринвилл келісім-шарты, Джей келісім-шарты және Пинкни келісім-шартымен бірге бейбітшілік шарттарын белгіледі және АҚШ, Ұлыбритания және Испания арасындағы қарым-қатынасты анықтады. Генри Нокс Уэйнге Уилкинсонның хаттары туралы хабарлады, ал Уэйн тергеуді бастады. Уэйннің күдіктері Уилкинсонға төлемдер жасаған испандық курьерлер ұсталғанда расталды. Ол Уилкинсонды сатқындық үшін сотқа беруге тырысты. Алайда Уэйн асқазан жарасына шалдықты, қан тамырларының қабынуы асқынды және 1796 жылдың 15 желтоқсанында Форт Преск аралында қайтыс болды. Әскери сот болған жоқ. Оның орнына Уилкинсон армияның аға офицері лауазымын алғаш рет иеленді, ол шамамен бір жарым жылға созылды. Ол испандарға үлкен сомада алтын алған үшін барлық ақпаратты беруді жалғастырды. Шайқастан кейінгі ондаған жылдар бойы Одава тайпасы шайқас орнын зиярат етіп, Түркия аяғы тасында ескерткіштер қалдырды. Солтүстік-батыс аймағы 1812 жылғы соғысқа дейін бейбіт бола берді. Уэйннің көмекшісі Уильям Генри Харрисон аумақтық хатшы, содан кейін Конгресс мүшесі болды және 1801 жылы Индиана территориясының губернаторы болып тағайындалды. Ол Томас Джефферсонның жергілікті халықтардан жерді біртіндеп сатып алу саясатын ұстанды. Текумсе, Гринвилл шартына қол қоюдан бас тартқан, «Жиілген ағаштар» шайқасының жас Шоуни ардагері, жаңа тайпалық конфедерациямен осы біртіндеп алып тастауға қарсылық көрсетті. Харрисон 1811 жылы Типпекано шайқасында жаңа конфедерацияға шабуыл жасады. «Жиілген ағаштар» шайқасының көптеген ардагерлері кейінгі жетістіктерімен танымал болды, соның ішінде Льюис және Кларк экспедициясын басқарған Уильям Кларк және АҚШ-тың 9-шы президенті Уильям Генри Харрисон. Ағасы Сауаусеикаудың шайқаста қаза тапқандығына куә болған Текумсе кейіннен америкалық үндістердің жер аударылуына қарсы жаңа конфедерация ұйымдастырды.

Мұра

1929 жылдың 14 қыркүйегінде АҚШ пошта бөлімі Құлаған ағаштар шайқасының 135 жылдығына арналған марка шығарды. Пошта бөлімі американдық революциялық соғыс (1775–1783) кезінде болған көптеген оқиғалардың 150 жылдығын атап өту және сол соғыста болғандарды құрметтеу мақсатында коллекционерлер "Екі центтік қызыл" деп атаған маркалар сериясын шығарды. Fallen Timbers маркасында сол жылы ашылған Fallen Timbers ескерткішінің суреті бейнеленген.

Ұлттық парк

200 жыл бойы, Құлаған ағаштар шайқасы болған жер Мауми өзенінің жағалауындағы су тасқыны алаңында деп есептелді, осыған байланысты жоғарыдағы карта және оң жақтағы (Құлаған ағаштар ескерткішінің орналасқан жері) сияқты құжаттамаларға сүйенді. Г. Майкл Пратт, антрополог және Хайдельберг университетінің (Огайо штаты) оқытушысы, шайқас алаңы су тасқынынан 1/4 миль жоғары орналасқандығын дұрыс анықтады, бұл туралы жартастың сипаттамасы бар құжаттамалар оны ойландырды. Толедо қаласы осы аумаққа ие болды, ол даму үшін өте қолайлы болды. Толедо қаласы бастапқыда археологиялық зерттеулерге рұқсат бермесе де, 1995 және 2001 жылдары Пратт металл іздеуге негізделген археологиялық сараптамалар жүргізе алды, нәтижесінде мылтық оқтары, мылтық бөліктері, форма түймелері және штык табылды, бұл осы жерде ірі шайқастар болғанын растады. Пратттың археологиялық жұмысы мен Құлаған ағаштарды сақтау комиссиясын қолдауының арқасында 1999 жылы бұл жерге Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесі берілді. Федералдық грант Толедо аймағының Метропарктеріне 2001 жылы археологиялық жұмыстар кезінде табылған жерді сатып алуға мүмкіндік берді, ал аймақ Ұлттық парксервисімен бірлесіп, паркке айналдырылды.

Құлаған ағаштар мемлекеттік ескерткіші

Огайо тарихи қоғамы бастапқыда негізгі шайқас болған деп саналатын жерде шағын саябақ ұстап тұрады (жоғарыдағы және оң жақтағы ұқсас тарихи сурет). Бұл саябақта Майор-генерал Энтони Уэйн мен оның әскерін, сондай-ақ Кішкентай Торғай мен оның жауынгерлерін құрметтейтін "Құлаған ағаштар шайқасы" монументі орналасқан. Бұдан өзге, "Құлаған ағаштар шайқасы" туралы мәліметтер мен шайқасқа қатысқан бірнеше үнді тайпаларын құрметтейтін тақталар да бар. Монументтің төрт жағында Уэйнге, қаза тапқан сарбаздарға, Кішкентай Торғайға және оның үнді жауынгерлеріне арналған жазбалар бар. Саябақ Лукас округіндегі Мауми қаласының жанында орналасқан. Түркия аяғының қаза тапқан жерін көрсететін Түркия аяғы тасы да осы жерде.