Кіріспе

Жапония, Хоншю аралындағы жарым арал

Ното жарым аралы (能登半島, Noto hantō) – Жапонияның негізгі аралы Хоншюдың орталық бөлігіндегі Ишикава префектурасының жағалауынан Жапон теңізіне қарай созылған жарым арал. Мейдзи дәуірінен бұрын бұл жарым арал Ното провинциясының құрамында болған. Жарым аралдың негізгі өнеркәсіптері – ауыл шаруашылығы, балық аулау және туризм.

Атауы

Александр Вовиннің пікірінше, атау айну тіліндегі "мүйіс" немесе "үлкен мүйіс" сөзінен туындаған. Ол екі атеджимен (бұрынғы мағынасымен байланысы жоқ сөзді белгілеу үшін қолданылатын канджи) жазылған: 能 nō 'қабілет' және 登 tō/to 'көтерілу'.

Үш аймақ

Ното түбегінің аумағы үш аймаққа бөлінеді. Кучи Ното (Нотоға кіреберісі) – аймақтың оңтүстік бөлігі. Хакуи қаласы, Кахоку қаласы, Ходацу Шимидзу кенті, Шика кенті. Нака Ното (Нотоның ортасы) – аймақтың орта бөлігі. Нанао қаласы, Вакура Онсен курорты, Нака Ното кенті, Тацурухама. Оку Ното (Солтүстік Ното немесе Нотоның ішкі бөлігі) – аймақтың солтүстік бөлігі. Уажима қаласы, Судзу қаласы, Ното кенті, Анамизу кенті, Ното аралы.

Фильмде

Ното түбегі жапондық нуар фильмі «Zero Focus» (Zero no Shoten, 1961) режиссері Йошитаро Номураның туындысында маңызды орын алады. Фильмде түбек жағалауының көрікті суреттерімен қатар, аймақтың әлеуметтік айырмашылықтары да қызықты талданады. Ното түбегі Хирокадзу Корееданың екінші фильмі «Мабороси» (1995) және Шōхей Имамураның соңғы фильмі «Қызыл көпір астындағы жылы су» (Akai Hashi no Shita no Nurui Mizu, 2001) түсірілген жер болып табылады. Ното түбегінің ұшында орналасқан Сузу қаласы 2014 жылғы «Saihate Nite» фильмінің оқиғасының ортасы есебінде көрсетілген.

Көлік

JR Nanao желісі Каназавадан Уноке, Хакуи, Нанао арқылы Вакура Онсен станциясына дейін келеді. Ното темір жолы Вакурадан Анамизуға дейінгі шағын жергілікті темір жол. Ното әуежайы Анамизу мен Вадзима арасында орналасқан. Токио халықаралық әуежайына әуе қатынайды. Ното Сатояма Кайдо Каназавадан Анамизу қаласына дейін созылады. Ноэцу экспрес-жолы (ішінара ашылған) Оябеден (Тояма) Ваджимаға Нанао мен Ното әуежайы арқылы келеді. Сузу жолы - Анамизуден Сузуға дейінгі Ното ақылы жолының тегін бөлігі. 249-бағдарламалық жол - Ното түбегін айналатын ұлттық жол.

Жер сілкіністері

2007 жылғы 25 наурыздағы Ното жер сілкінісі жарым аралды сілкіндіріп, бір адамның қаза болуына және кем дегенде 170 адамның жарақаттануына әкеп соқты. 2018 жылдың мамыр айынан 2022 жылдың маусымына дейін Нотоның солтүстік-шығыс бөлігінде 20 000-нан астам жер сілкінісі тіркелді, оның ішінде 10-ы 4 балдан жоғары магнитудаға ие болды. 2023 жылдың мамыр айында 6,3 магнитудалы жер сілкінісі болды. 2024 жылдың 1 қаңтарындағы Ното жер сілкінісінде 200-ден астам адам көз жұмды.

Мұралық атау

Ното түбегі 2011 жылы Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігі тағайындаған Әлемдік маңызды ауыл шаруашылығы мұрасы жүйелерінің құрамына енді.