Кіріспе
Бұл мақалада MS-DOS үйлесімді операциялық жүйелерде, әсіресе IBM PC үйлесімді компьютерлерде қолданылатын командалардың тізімі келтірілген. Көптеген байланыссыз дискілік операциялық жүйелер DOS аббревиатурасын пайдаланады, бірақ олар осы тізімге кірмейді. MS-DOS жүйесінде дискідегі файлдарды тізімдеу немесе файлдарды жылжыту сияқты жиі кездесетін тапсырмалар үшін көптеген стандартты жүйелік командалар ұсынылады. Кейбір командалар командалық интерпретаторға кіріктірілген, ал қалғандары дискіде сыртқы командалар түрінде сақталады. Әрбір жаңа нұсқада қосымша мүмкіндіктер үшін жаңа командалар қосылды. Microsoft Windows жүйесінде де cmd.exe арқылы көптеген осы командаларды қолдануға болатын командалық қабылдағыш терезесін ашуға болады.
This article presents a list of commands used by MS DOS compatible operating systems, especially as used on IBM PC compatibles. Many unrelated disk operating systems use the DOS acronym and are not part of the scope of this list. In MS DOS, many standard system commands are provided for common tasks such as listing files on a disk or moving files. Some commands are built into the command interpreter; others exist as external commands on disk. Over multiple generations, commands were added for additional functions. In Microsoft Windows, a command prompt window that uses many of the same commands, cmd. exe, can still be used.
Командалық өңдеу
DOS-қа арналған команда интерпретаторы ешқандай қолданбалы бағдарламалар жұмыс істемей тұрғанда іске қосылады. Егер қолданба бағдарлама жабылып, жадтағы команда интерпретаторының уақытша бөлігі жаңа деректермен жазылса, DOS оны дискіден қайта жүктейді. Кейбір командалар COMMAND.COM-ға кіріктірілген, ал қалғандары дискіде сақталатын сыртқы командалар. Пайдаланушы операциялық жүйенің командалық қабылдағышында мәтіндік жол теріп енгізгенде, COMMAND.COM осы жолды талдап, команда атын кіріктірілген командаға немесе дискідегі атқарылатын бағдарлама файлының немесе пакеттік файлдың атына сәйкестендіруге тырысады. Егер сәйкес келетін команда табылмайтын болса, қате туралы хабарлама көрсетіліп, командалық қабылдағыш жаңарып қояды. Сыртқы командалар командалық процессорда сақтау үшін тым үлкен болғандықтан немесе сирек қолданылғандықтан дискіде сақталады. Мұндай қосымша бағдарламалар дискіде сақталып, әдеттегі қолданбалы бағдарламалар сияқты жүктеледі, бірақ операциялық жүйемен бірге таратылады. Осы қосымша команда бағдарламаларының көшірмелері қолжетімді дискіде болуы керек, яғни ағымдағы дискіде немесе команда интерпретаторында орнатылған команда жолында. Төмендегі тізімде бірнеше файл атауын немесе жол белгілері (* және ?) бар файл атауын қабылдай алатын командалар файл спецификациясы (filespec) параметрін қабылдайды делінеді. Тек бір файл атауын ғана қабылдай алатын командалар файл атау параметрін қабылдайды. Сонымен қатар, командалық жолда коммутаторларды немесе басқа параметрлер тізбектерін беруге болады. "/" немесе " " сияқты бос орындар мен символдар командалық процессорға командалық жолды файл атауларына, файл спецификацияларына және басқа опцияларға талдауға мүмкіндік беру үшін қолданылуы мүмкін. Команда интерпретаторы командаларға жіберілген барлық параметрлерді сақтайды, бірақ команданың өзінің және файлдың аты әріптердің үлкен не кішкентай болуына қарамастан бірдей қарастырылады. Көптеген командалар көптеген DOS жүйелерінде бірдей болып келеді, бірақ кейбіреулері команда синтаксисі немесе аты бойынша өзгеше болуы мүмкін.
DOS командалары
MS DOS және IBM PC DOS үшін ең көп қолданылатын командалардың толық емес тізімі төменде келтірілген.
АППЕНД
Деректер файлдарын іздеу жолын орнатады немесе қазіргі іздеу жолын көрсетеді. APPEND командасы DOS-қа бағдарлама файлдарын (COM, EXE немесе BAT кеңейтімді файлдарды) іздеуге қажетті жолды көрсететін PATH командасына ұқсас. Бұл команда MS DOS 3.2 және одан кейінгі нұсқаларында қолданылады.
БӨЛІКТЕУ
Команда бір дискідегі дискілік операциялар сұрауларын басқа дискіге қайта бағыттайды. Одан әрі, диск тағайындамаларын көрсетуге немесе барлық диск әріптерін бастапқы тағайындамаларына қайта орнатуға мүмкіндік береді. Бұл команда MS DOS нұсқаларының 3-тен 5-ке дейін және IBM PC DOS нұсқаларының 2-ден 5-ке дейін қолжетімді. Novell DOS 7 және PC DOS 7.0 жүйелерінде де қолдау көрсетіледі. DR DOS-тың алдыңғы нұсқалары бұл функцияны сандық таңдау үшін кіретін коммутатор командасымен немесе команданы сұрақ белгісімен бастау арқылы қолдады. Команда MS DOS 2-ші нұсқасынан бастап және одан кейінгі нұсқаларында бар.
DBLSPACE
MS DOS 6.0 (1993 жылы шығарылған) және 6.2 нұсқаларымен бірге келген дискіні сығыстау құралы.
DRVSPACE
MS DOS 6.22 нұсқасымен бірге келген дискіні сығу құралы. AccessDOS мүмкіндігі шектеулі адамдарға көмектеседі.
Тез көмек
MS DOS командалары туралы ақпарат ұсынады.
Тез ашылады
Жиі қолданылатын файлдар мен каталогтарға жылдам қол жеткізуді қамтамасыз ететін команда. Бұл команда MS DOS 3.3 және одан кейінгі нұсқаларында қол жетімді. MS DOS 3-тен 5-ке дейінгі нұсқаларында да қол жетімді. SUBST командасы арқылы оның кері әсерін алуға болады. Бұл команда MS DOS 3-тен 5-ке дейінгі нұсқаларында қол жетімді. 6.2 және одан кейінгі нұсқалар үшін бұл команда қосымша дискіде бөлек түрде ұсынылады.
ЖАҚТЫЛЫҚ
Алғашқы 64К жадтан жоғары бағдарламаны жүктеп, іске қосады. Бұл команда MS DOS 5 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.
LOADHIGH және LH
Жоғарғы жад аймағына бағдарламаны жүктеу командасы. Бұл команда MS DOS 5 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. MEMMAKER.EXE және SIZER.EXE бағдарламаларын Microsoft үшін Helix Software Company әзірлеген, ал MS DOS 7 (Windows 95) нұсқасынан бастап қолданудан алынып тасталды; дегенмен, оларды Microsoft-тың FTP серверінен OLDDOS.EXE пакетінің бір бөлігі ретінде, басқа құралдармен бірге алуға болады. PC DOS жадты оңтайландыру үшін RamBoost деп аталатын тағы бір бағдарламаны пайдаланады, ол PC DOS-тың HIMEM/EMM386 немесе үшінші тараптың жад менеджерімен жұмыс істейді. RamBoost бағдарламасына лицензия Central Point Software компаниясы IBM компаниясына берген.
МЕРГЕЛ
MIRROR командасы дисктегі сақталатын ақпаратты сақтап, кездейсоқ жойылған файлдарды қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Бұл команда MS DOS нұсқасы 5-те қолжетімді. 6.2 және одан кейінгі нұсқалары үшін ол қосымша дискіде жеке түрде қолжетімді. Команда MS DOS 3.2 және одан кейінгі нұсқаларында, сондай-ақ IBM PC DOS 1 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. Команда MS DOS 6 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. GUI интерфейсіне бағытталған MWBACKUP деп аталатын тағы бір бағдарлама бар. Ол Windows for Workgroups (3.11) үшін ұсынылған. MSBACKUP командасы MS DOS 6 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. PC DOS нұсқасында осы команда QCONFIG деп аталады. Бұл команда алғаш рет Word2-де, содан кейін Windows 3.10-да пайда болды.
MSHERC
MSHERC. COM (сондай-ақ QBHERC. COM) – Microsoft QuickC, QuickBASIC және C компиляторымен бірге келген TSR графикалық драйвері, ол Hercules адаптерінің жоғары ажыратымдылықтағы графикалық мүмкіндіктерін (720 x 348, 2 түс) пайдалануға мүмкіндік берді.
NLSFUNC
COUNTRY. SYS жүйесінен кеңейтілген Ұлттандыру және Жергілікті тілге қолдау жүктеліп, RAM-де орналасқан драйверлер мен жүйелік модульдердің кодировкасы өзгертілді. DR DOS 6-ның кейінгі нұсқаларында NLSFUNC HiMem аймағына жылжытылды, соның арқасында бағдарламалық қамтамасыздамаға қолжетімді "дәстүрлі" жадты құрайтын аса құнды төменгі 640 КиБ бөлігінің бір бөлігі босатылды. Бұл команда MS DOS 3.3 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. Ол көптеген DOS нұсқаларында болмайды; әдетте, желілік протоколдары бар нұсқаларда диагностикалық құрал ретінде қолданылады.
ҚҰДАЙ
POWER командасы қуатты басқаруды қосу және өшіру, қуатты басқару күйін көрсету және қуатты үнемдеу деңгейлерін орнату үшін пайдаланылады. Бұл POWER.EXE ретінде іске асырылатын сыртқы команда. Бұл команда MS-DOS 6 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. Сондай-ақ, бұл команда MS-DOS 1 және одан кейінгі нұсқаларында да қолжетімді.
SETUP
Команда MS DOS 5 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. Команда MS DOS 2 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.
Уақыт
Жүйелік уақытты көрсетіп, пайдаланушы жаңа уақыт енгізуін күтеді. DATE командасын толықтырады. Бұл команда MS DOS 1 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді. Бұл команда MS DOS 2 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.
Ұшу
Дискінің томдық атауы мен сериялық нөмірін көрсететін ішкі команда. Бұл команда MS DOS 2 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.
VSAFE
Компьютерді вирустарға қарсы үнемі бақылайтын TSR бағдарламасы. Бұл команда MS DOS 6 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.
XCOPY
Бүкіл каталог ағаштарын көшіру. Xcopy – файлдар мен каталогтарды бір орыннан екінші орынға көшіретін copy командасының нұсқасы. XCOPY қолданылуы және атрибуттары туралы ақпаратты DOS командалық жолында теріп алу арқылы білуге болады. Бұл команда MS DOS 3.2 және одан кейінгі нұсқаларында қолжетімді.