Кіріспе

Математикада Диксон леммасы, табиғи сандар жұптарының кез келген жиынында шектеулі мөлшерде ең кіші элементтер болатынын мәлімдейді. Комбинаторикадан алынған бұл қарапайым факт американдық алгебрашы Л. Э. Диксонға жатқызылды, ол оны сандар теориясындағы толық сандар туралы нәтижені дәлелдеу үшін пайдаланды.

Мысал

Белгілі бір табиғи сан болсын, және оң нақты сандар бойынша анықталғанда, көбейтіндісі кем дегенде болатын сандар жұптарының жиыны болсын. Бұл жиын, оң сандар бойынша қарастырылғанда, формасының шексіз көп минималды элементтеріне ие, әрбір оң сан үшін біреуінен; бұл нүктелер жиыны гиперболаның бір тармағын құрайды. Бұл гиперболадағы жұптар минималды, себебі жиынға жататын екінші жұптың екі координатасы да бірдей немесе кіші болуы мүмкін емес. Алайда, Диксон леммасы тек табиғи сандардың топтамаларына қатысты, ал табиғи сандар бойынша тек шекті санда ғана минималды жұптар бар. Кез келген минималды табиғи сандар жұбы үшін және , егер x K-дан үлкен болса, онда (x - 1, y) де S жиынына жатады, бұл (x, y) жұбының минималдығына қайшы келеді, ал y K-дан үлкен болса, онда (x, y - 1) де S жиынына жатады. Сондықтан, табиғи сандар бойынша S жиынында ең көп дегенде минималды элементтер, яғни шекті санда бар.

Жалпылау және қолдану

Диксон өзінің леммасын кез келген берілген сан үшін, ең көпі шешімді саны бар тақ толық сандар ғана болуы мүмкін екенін дәлелдеу үшін пайдаланды. Дегенмен, ең болмағанда бір тақ толық сан бар ма деген сұрақ әлі де ашық күйде. P-тегіс сандарының арасындағы бөлінгіштік қатынасы, яғни жай факторлары P шекті жиынына жататын натурал сандар, осы сандарға P-ге изоморфты жартылай реттелген жиын құрылымын береді. Сондықтан, P-тегіс сандарының кез келген S жиыны үшін, S жиынының әрбір елемі осы жиынның бір санына бөлінетін S жиынының шекті ішкі жиыны бар. Мысалы, бұл факт Sylver монетасы ойынының бастапқы позициясынан жеңіске және жеңіліске апаратын қадамдарды жіктеуге арналған алгоритмнің бар екенін көрсету үшін қолданылды, тіпті алгоритмнің өзі белгісіз болса да. Бұл сәйкестік бойынша Диксон леммасын Хилберттің негіз теоремасының, яғни әрбір полиномдық идеалдың мономиялармен жасалған идеалдар үшін шекті негізі бар екенін айтатын теореманың ерекше жағдайы ретінде қарастыруға болады. Шындығында, Пол Гордан 1899 жылы Диксон леммасының осы қайта формулировкасын Хилберттің негіз теоремасын дәлелдеудің бір бөлігі ретінде пайдаланды.