Кіріспе

Американдық романист және су асты зерттеуші (1931–2020)

Клайв Эрик Касслер (15 шілде 1931 – 24 ақпан 2020) – американдық оқиғалар романист және су асты зерттеушісі. Оның триллер романдары, олардың көптегені Дирк Питт кейіпкерін бейнелейді, «The New York Times» көркем әдебиет бестселлер тізіміне 20 реттен астам кірді. Касслер – негізін қалаушы және төраға, және ол Калифорния штатының Альгамбра қаласында өсті. Оның әкесі Германиядан, ал анасының түбірі – Англиядан. «Теңіз аңшылары: танымал кемелердің қазасына байланысты нақты оқиғалар» атты естеліктерінде Касслер әкесінің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майданында Императорлық Германия армиясында қызмет еткенін жазды. Бұған қоса, Касслердің бір туысы Германияның императорлық әуе күштерінде қызмет етіп, 14 одақтас ұшағын атып түсірген аса көрнекті ұшқыш болған. Ол 14 жасында «Құсшы» (Eagle Scout) атағын алды. Ол екі жыл Пасадена қалалық колледжінде оқыды, содан кейін Корея соғысы кезінде АҚШ Әуе күштеріне қатарына қосылды.

Мансап

Әскери қызметтен босағаннан кейін Касслер жарнама индустриясында жұмыс істеді, бастапқыда мәтін жазушы (копирайтер) ретінде, кейіннен елдің ең табысты екі жарнама агенттігінің шығармашылық директоры болды. 1996 жылы Касслердің алғашқы ғылыми-танымдық еңбегі "Теңіз аңшылары" жарық көргеннен кейін, 1997 жылы Нью-Йорк штатының теңіз колледжінің басқарушы кеңесі оған әдебиет докторы (Doctor of Letters) дәрежесін берді, оның еңбегі Ph.D. диссертациясының орнына қабылданды. Колледждің 123 жылдық тарихында мұндай дәреже алғаш рет берілді. Касслер Нью-Йорктің зерттеушілер клубының, Лондонның Корольдік географиялық қоғамының және Америка океанографтар қоғамының мүшесі болды.

Әдеби мансап

Клайв Касслер 1965 жылы әйелі Калифорниядағы жергілікті полиция бөлімінде түнгі жұмыс істеген кезде жазуды бастады. Балаларға кешкі ас дайындап, оларды төсекке жатқызғаннан кейін, ол сөйлесетін адам да, істейтін іс те таппады, сондықтан жазуға кірісуге шешім қабылдады. Оның ең танымал кейіпкері – теңіз инженері, үкіметтік агент және авантюрист Дирк Питт. Дирк Питт романдары көбінесе балама тарих негізінде құрылады, мысалы, «Атлантида нақты болса не болар еді?» немесе «Авраам Линкольн өлтірілмей, құрықталған болса не болар еді?» Питттің алғашқы екі романы – «Жер орталық теңізінен саяхат» және «Мұзтау» салыстырмалы түрде дәстүрлі теңіз триллері болды. Ал үшінші романы – «Титаникті көтеріңіз!» Касслердің атағын арттырып, келесі Питт романдарының қалыбын қалыптастырды: озық технологиямен үйлесетін оқиғалы шытырман оқиғалар, көбінесе мегаломаниялық зұлымдар, жоғалған кемелер, әдемі әйелдер және батып кеткен қазыналар. Касслердің романдары көбінесе өткен оқиғамен басталады. Бұл тарауларда романның басты кейіпкерлері болмайды және көбінесе сюжеттен бөлек көрінеді, бірақ кейіпкерлер бірінші тараудағы оқиғаларды романның қалған бөлігімен байланыстыратын құпияны немесе жасырындықты ашады. Бұл көбінесе зұлымдардың немесе батырдың мақсаттары үшін маңызды болатын ұзақ уақыттан бері жоғалған артефакт түрінде болады. Көбінесе бірінші тарауда, құпия, маңызды немесе қауіпті жүк тасымалдайтын кеме немесе ұшақ жоғалып, кітаптың кейінірек заманауи кейіпкері тапқанша табылмайды. Майкл Крайтонның романдары сияқты, Касслердің романдары да әскери сюжеттер мен оқиға орындарын пайдаланбайтын техно-триллерлердің мысалы болып табылады. Крайтон шындыққа ұмтылса, Касслер фантастикалық көріністер мен ерекше сюжеттік тәсілдерді ұнатады. Әсіресе Питт романдары, Джеймс Бонд немесе Индиана Джонс фильмдерінің ықтимал емес сипаттарына ие, сонымен қатар кейде Алистер Маклиннің романдарынан да шабыт алады. Питттің өзі – Док Савидж және тағы басқа журналдардағы кейіпкерлерді еске түсіретін супербатыр. Касслердің 17 романы қатарынан «Нью-Йорк Таймс» газетінің бестселлерлер тізіміне енді. 2014 жылы McFarland Publishing Стивен Филип Джонстың «Клайв Касслердің шытырман оқиғалары: сындық шолу» атты кітабын жариялады, бұл Касслердің романдарына арналған алғашқы сындық шолу оқулығы.

Бейімделулер

Клайв Касслер романының алғашқы фильмі – "Титаникті көтеру!" (1980) болды, онда Дирк Питт рөлін Ричард Джордан, Адмирал Джеймс Сандекер рөлін Джейсон Робардс, Джин Сиграм рөлін Дэвид Селби және Дана Сиграм рөлін Энн Арчер сомдады. Paramount Pictures 2005 жылғы 8 сәуірде "Сахара" фильмін шығарды, онда Дирк Питт рөлін Мэттью Макконахи, Аль Джордино рөлін Стив Захн, Адмирал Сандекер рөлін Уильям Х. Мейси және Ева Рохас рөлін Пенелопа Круз ойнады. Фильм $122 миллион табыс әкелді, ал өндіріс және таратуға жұмсалған шығындар $241 миллионды құрады.

Жеке өмір

Клайв Касслер 1955 жылы Барбара Найтпен үйленді және ол 2003 жылы қайтыс болғанға дейін шамамен 50 жыл бойы оның әйелі болды. Олардың үш баласы – Тери, Дирк және Дейна, төрт немересі және төрт шөбересі болды. Касслердің классикалық автомобильдер коллекциясы Арвада, Колорадода орналасқан. Касслер сондай-ақ Джанет Хорватқа да үйленді, ол одан кейін тірі қалды. Клайв Касслер Аризона және Колорадо штаттарында уақытымен тұрды. Касслер 2020 жылдың 24 ақпанында Аризона штатының Парадайс-Вэлли қаласындағы үйінде 88 жасында, себебі белгісіз күйі қайтыс болды.