Джон Майкл Криктон: Өмір және шығармалары

Жон Майкл Крайтон – американдық жазушы, сценарист, режиссер. 200 млн-нан астам кітабы сатылды, көптеген туындылары фильмге түсірілді. Ғылыми-фантастика, триллер жанрларында.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: Michael Crichton — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Джон Майкл Крайтон (23 қазан 1942 – 4 қараша 2008) – американдық жазушы, сценарист және режиссер. Оның кітаптары бүкіл әлемде 200 миллионнан астам дана сатылды, ал оннан астам кітабы фильмге түсірілді. Оның әдеби туындыларында технология кеңінен қолданылады және көбінесе ғылыми фантастика, технотриллер және медициналық көркем әдебиет жанрларында жазылған. Крайтонның романдары адамның технологиялық жетістіктерін және табиғатқа үстемдік етуге жасаған тырысындарын зерттейді, бұл екеуі де көбінесе апатқа ұшыратады; оның көптеген еңбектері, әсіресе биотехнология тақырыбында, ескерту ретінде қызмет етеді. Оның бірнеше туындылары генетикалық модификация, гибридтеу, палеонтология және/немесе зоология тақырыптарына арналған. Көптеген шығармаларында оның медициналық және ғылыми білімі көрінеді. Крайтон 1969 жылы Гарвард медицина мектебін бітіріп, медицина докторы атағын алды, бірақ медициналық практикамен айналыспай, жазуға белсенді түрде кірісті. Алғашқыда псевдониммен жазған ол, ақырында 26 роман жазды, олардың ішінде: «Андромеда штаммы» (1969), «Терминал адам» (1972), «Ұлы пойыз тонауы» (1975), «Конго» (1980), «Сфера» (1987), «Юра паркі» (1990), «Көтеріліп келе жатқан күн» (1992), «Ашылу» (1994), «Жоғалған әлем» (1995), «Авиаконструкция» (1996), «Уақыт сызығы» (1999), «Жау» (2002), «Қорқыныш күйі» (2004) және «Келесі» (2006) кіретін еді. Оның 2008 жылы қайтыс болғаннан кейін бірнеше романдары аяқталмай жатып жарияланды. Крайтон сонымен қатар кино және теледидар индустриясында жұмыс істеді. 1973 жылы ол «Батыс әлемі» фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік жасады – бұл 2D компьютерлік графиканы қолданған алғашқы фильм болды. Ол сондай-ақ «Кома» (1978), «Бірінші үлкен пойыз тонауы» (1978), «Көрнеу» (1981) және «Қашқын» (1984) фильмдерін де түсірді. Ол «Жаралы» (ER, 1994–2009) телесериалының авторы болды, ал оның бірнеше романдары фильмге бейімделді, ең танымалсы – «Юра паркі» франшизасы.

Ерте өмір

Джон Майкл Крайтон 1942 жылғы 23 қазанда Иллинойс штатының Чикаго қаласында журналист Джон Хендерсон Крайтон мен үй шаруасымен айналысатын Зула Миллер Крайтон отбасында дүниеге келді. Ол Лонг-Айлендте, Нью-Йорктегі Рослин қаласында өсті. Крайтон кейіннен: "Рослин – басқа бір әлем еді. Еске алғанда, сол кезде ненің болмағанын көру таң қалдырады. Қорқыныш жоқ. Балаларға зиян келтіруден қорқу жоқ. Кездейсоқ кісі өлтіруден сескену жоқ. Біз білмейтін есірткі пайдалану болған жоқ. Мен мектепке жаяу бардым. Велосипедпен шақырымдап жол жүріп, кинотеатрға, фортепиано сабақтарына және басқа да іс-шараларға қатыстым. Балалардың еркіндігі шексіз еді. Ол онша қауіпті әлем емес еді. Біз тырысып оқыдық және онда керемет білім алдық", – деп еске алды. Крайтон әрқашан жазушы болуды армандаған және 1960 жылы Гарвард колледжінде оқуға түсті. Ол Джордж Оруэллдің эссесін өз атынан тапсырды. Профессоры қателікпен қағазды "B−" деген бағамен қайтарды. Кейін ол: "Оруэлл – керемет жазушы еді, егер ол тек "B−" алса, онда ағылшын тілін мамандық ретінде тастағаным жақсы болар еді", – деді. Ол Фи-Бета-Каппа қоғамына қабылданды. "Odds On" – Испанияның Коста-Брава аймалындағы шалғай орналасқан қонақ үйдегі тонау әрекеті туралы 215 беттік кітап. Тонау ғылыми жолмен жоспарланған, күтпеген жағдайларға дейін, бірақ болжалмаған оқиғалар жоспарға кедергі келтіреді. Крайтон оны Doubleday баспасына тапсырды, онда редактор ұнатып, бірақ компанияға сәйкес келмейді деп тапты. Doubleday оны 1966 жылы жариялаған New American Library баспасына жіберді. Крайтон "Джон Ланге" псевдонимін қолданды, себебі ол дәрігер болуды жоспарлаған және пациенттерінің оны сюжеттері үшін пайдаланады деп уайымдағысы келмеді. Бұл есім мәдени антрополог Эндрю Лэнгтен шыққан. Крайтон әкесінің тегіне "e" әрпін қосып, Эндрюдің орнына өзінің шын аты Джонды қойды. 1969 жылы кітаптың фильмге түсірілу құқығы сатылды, бірақ фильм түсірілген жоқ. Ланге псевдонимімен жазылған екінші роман "Scratch One" (1967) Роджер Каррдың оқиғасын баяндайды. Ол – әдемі, сүйкімді, жақсы жағдайда өмір сүретін заңгер, бірақ мансабынан гөрі ойын-сауыққа көбірек бейім. Карр Францияның Ницца қаласына жіберіледі, онда белгілі саяси байланыстары бар, бірақ оны кісі өлтіруші деп жаңылыстырып, өміріне қауіп туады. Крайтон осы кітапты Еуропаны саяхаттап жүргенде жазды. Ол Канн кинофестивалі мен Монако Гран-приіне қатысты, содан кейін: "Канн мен Монакода оқиғасы өрбитін детективті кез келген адам жаза алады", – деп шешіп, он бір күнде жазып бітірді. Кейін ол кітапты "жаман" деп сипаттады. Крайтонның төртінші романы – "A Case of Need" (1968), медициналық триллер. Бұл роман Ланге кітаптарынан өзгеше стильде жазылған. Сондықтан Крайтон "Джеффри Хадсон" псевдонимін таңдады, ол Англия королевасы Генриетта Марияның сарайындағы 17 ғасырлық карлик сэр Джеффри Хадсонға негізделген. Бұл роман Крайтонның болашақ туындыларындағы технологияның маңызды рөл атқаруына бастады, бірақ бұл роман медициналық практика туралы болды. Роман 1969 жылы Эдгар сыйлығын жеңіп алды. Ол "Джеффри Хадсон" псевдонимін басқа медициналық романдар үшін де пайдалануды жоспарлаған, бірақ оны бір рет қана қолданды. Кейін кітап "The Carey Treatment" (1972) атты фильмге бейімделді.

John Michael Crichton was born on October 23, 1942, in Chicago, Illinois, to John Henderson Crichton, a journalist, and Zula Miller Crichton, a homemaker. He was raised on Long Island, in Roslyn, New York,

Crichton later recalled, "Roslyn was another world. Looking back, it's remarkable what wasn't going on. There was no terror. No fear of children being abused. No fear of random murder. No drug use we knew about. I walked to school. I rode my bike for miles and miles, to the movie on Main Street and piano lessons and the like. Kids had freedom. It wasn't such a dangerous world We studied our butts off, and we got a tremendously good education there." Crichton had always planned on becoming a writer and began his studies at Harvard College in 1960. Crichton submitted an essay by George Orwell under his own name. The paper was returned by his unwitting professor with a mark of "B−". He later said, "Now Orwell was a wonderful writer, and if a B minus was all he could get, I thought I'd better drop English as my major." and was initiated into the Phi Beta Kappa Society. Odds On is a 215 page paperback novel which describes an attempted robbery at an isolated hotel on the Costa Brava in Spain. The robbery is planned scientifically with the help of a critical path analysis computer program, but unforeseen events get in the way. Crichton submitted it to Doubleday, where a reader liked it but felt it was not for the company. Doubleday passed it on to New American Library, which published it in 1966. Crichton used the pen name John Lange because he planned to become a doctor and did not want his patients to worry that he would use them for his plots. The name came from cultural anthropologist Andrew Lang. Crichton added an "e" to the surname and substituted his own real first name, John, for Andrew. Film rights were sold in 1969, but no movie resulted. The second Lange novel, Scratch One (1967), relates the story of Roger Carr, a handsome, charming, privileged man who practices law, more as a means to support his playboy lifestyle than a career. Carr is sent to Nice, France, where he has notable political connections, but is mistaken for an assassin and finds his life in jeopardy. Crichton wrote the book while traveling through Europe on a travel fellowship. He visited the Cannes Film Festival and Monaco Grand Prix, and then decided, "any idiot should be able to write a potboiler set in Cannes and Monaco", and wrote it in eleven days. He later described the book as "no good". Crichton's fourth novel was A Case of Need (1968), a medical thriller. The novel had a different tone from the Lange books; accordingly, Crichton used the pen name "Jeffery Hudson", based on Sir Jeffrey Hudson, a 17th century dwarf in the court of queen consort Henrietta Maria of England. The novel would prove a turning point in Crichton's future novels, in which technology is important in the subject matter, although this novel was as much about medical practice. The novel earned him an Edgar Award in 1969. He intended to use the "Jeffery Hudson" pseudonym for other medical novels but ended up using it only once. The book was later adapted into the film The Carey Treatment (1972).

Ертедегі романдар мен сценарийлер (1969-1974)

Медициналық мектепті бітіргеннен кейін Крайтон: «Бір күні оны жақсы көретініме сенуден бас тартып, менің жақсы көретінімнің жазу екенін түсіндім» дейді. 1969 жылы Крайтон The New Republic журналына (Ж. Майкл Крайтон ретінде) Курт Воннегуттың жақында жарық көрген «Күлдіктің бесіншісі» романына сын жазды. Ол сондай-ақ Ланге романдарын жалғастырды: «Zero Cool» (1969) романы Испанияда демалып жүрген американдық радиолог туралы, ол бағалы артефактты іздеген қарсыластың бандалары арасындағы қатыгез атысқа ілігіп қалады. «The Venom Business» (1969) романы есірткі компаниялары мен университеттердің медициналық зерттеулер үшін пайдалану үшін жыландарды импорттау арқылы ерекше дағдысын пайдаланған контрабандист туралы әңгімелейді. Бостон қалалық ауруханасында клиникалық тәжірибеден өту кезінде Крайтон аурулардың мүддесінен гөрі дәрігерлердің мүддесі мен беделін бағалайтын мәдениетке көңілі тоймады. 1969 жылы Гарвардты бітіріп, медицина докторы атағын алды, ал 1969-1970 жылдары Калифорния штатының Ла-Холла қаласындағы Солк биологиялық зерттеулер институтында докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті. Ол медицинамен айналысуға лицензия алмады, оның орнына өзін жазу мансабына арнады. Медицинадағы мансабын еске алғанда, Крайтон науқастардың өзінің денсаулығына жауапкершіліктен жиі бас тартатынын, оларды керемет жасаушылар емес, кеңесшілер ретінде қарастыратынын айтты. Ол астрологиялық проекция, аураны көру және экстрасенстік қабілеттермен тәжірибе жасады, олардың ғалымдар паранормальды деп асығыс бағалаған нақты құбылыстар екеніне сенді. «Grave Descend» келесі жылы Эдгар сыйлығына ие болды. Оның кіші інісі Дуглас Крайтонмен бірлесіп жазылған «Dealing: or the Berkeley to Boston Forty Brick Lost Bag Blues» романы да болды. «Dealing» романы «Майкл Дуглас» псевдонімімен жазылды, олардың есімдері қолданылды. Майкл Крайтон оны «басынан соңына дейін толық» жазды. Содан кейін оның інісі оны басынан соңына дейін қайта жазды, ал Крайтон оны үшінші рет қайта жазды. Көркем әдебиеттен басқа, Крайтон медициналық немесе ғылыми тақырыптарға негізделген бірнеше кітап жазды, көбінесе өзінің саладағы байқауларына сүйенді. 1970 жылы ол Бостондағы Массачусетс бас ауруханасында 1960 жылдардың соңындағы ауруханалық тәжірибелер туралы «Бес науқас» кітабын жариялады. Кітапта бес науқастың әрқайсысының ауруханадағы тәжірибесі мен емделу контексі баяндалады, сол кездегі ауруханадағы кемшіліктерді ашады. Кітапта эшафодтың құлауынан ауыр жарақат алған құрылысшы Ральф Орландо, қызбадан зардап шеккен, ақыл-есінен айырылған орта жастағы диспетчер Джон О'Коннор, апатта қолы қираған жас Питер Лучези, кеудесі ауыратын жолаушы Сильвия Томпсон және өлімге алып баратын аурумен ауыратын үш баласы бар Эдит Мерфи туралы әңгімелер бар. «Бес науқаста» Крайтон ауруханалық мәдениет пен тәжірибені түсінуге көмектесу үшін 1969 жылға дейінгі медицинаның қысқаша тарихын қарастырады және американдық денсаулық сақтаудың құны мен саясатын талқылайды. 1974 жылы ол өзінің «Бес науқас» кітабының негізінде «24 сағат» медициналық сериалының пилоттық сценарийін жазды, бірақ телеарналар ынталы болған жоқ. Суретші Джаспер Джонстың жақын досы ретінде Крайтон Джонстың көптеген туындыларын «Jasper Johns» деп аталатын суреттер жинағында жинақтады. Ол алғаш рет 1970 жылы Гарри Н. Абрамс, Inc. Уитни американдық өнер мұражайымен бірлесіп, 1977 жылдың қаңтарында қайта басылды, ал 1994 жылы екінші қайта қарастырылған басылымы жарық көрді. Психиатр Джанет Росс Крайтонның кейінгі романы «Терминал адамда» Джаспер Джонстың «Сандар» картинасының көшірмесіне ие болды. Әңгімедегі технофобикалық қарсыласы адамның сандарды органикалық емес екендігіне сеніп суретке түсіруін қызық деп тапты. 1972 жылы Крайтон Джон Лэнг ретінде соңғы романын жариялады: «Бинарлық», ол АҚШ президентіне қастандық жасау үшін әскери жеткізілімнен екі құрамдық химиялық затты ұрлауға тырысатын қаскөй орта тап бизнесменінің оқиғасын баяндайды. «Терминал адам» (1972) психомоторлық эпилепсиямен ауыратын Гарри Бенсон туралы, ол жиі ұстамадан кейін есінен танып, ұстамалар кезінде өзін орынсыз ұстайды, ал бірнеше сағаттан кейін не істегенін білмей оянады. Психозға шалдыққан деп есептелген ол тексеріледі және миына электродтар орнатылады. Кітап Крайтонның романдарының машина-адам өзара әрекеттесуі мен технологияға деген қызығушылығын жалғастырды. Крайтон өзінің «Терминал адам» романын сценарийге бейімдеу үшін Warner Bros. компаниясымен келісім шарт жасады. Студия оның бастапқы материалдан тым алыс кеткенін сезіп, 1974 жылғы фильмді бейімдеу үшін басқа сценаристті шақырды. ABC телеарнасы Крайтонның «Бинарлық» романына фильм құқығын сатып алуды қалады. Автор фильмді өзі режиссерлік етуге келісті. ABC келісімге келді, бірақ сценарийді Крайтоннан басқа біреу жазу керек болды. Нәтижесінде, «Pursuit» (1972) жоғары рейтингке ие болды. Содан кейін Крайтон 1973 жылы төмен бюджеттік ғылыми-фантастикалық вестерн триллері «Westworld» фильмін жазып, режиссерлік етті, ол оның толық метражды фильмдегі режиссерлік дебюті болды. Бұл 2D компьютерлік графиканы (CGI) қолданған алғашқы толық метражды фильм болды. «Westworld» фильмінің продюсері Крайтонды түпнұсқа сценарий жазуға шақырды, ол нәтижесінде эротикалық триллер «Extreme Close Up» (1973) туды. Жаннот Сзварц режиссерлік еткен фильм Крайтонды көңілі толмады.

Crichton says after he finished his third year of medical school: "I stopped believing that one day I'd love it and realized that what I loved was writing." In 1969, Crichton wrote a review for The New Republic (as J. Michael Crichton), critiquing Kurt Vonnegut’s recently published Slaughterhouse Five. He also continued to write Lange novels: Zero Cool (1969), dealt with an American radiologist on vacation in Spain who is caught in a murderous crossfire between rival gangs seeking a precious artifact. The Venom Business (1969) relates the story of a smuggler who uses his exceptional skill as a snake handler to his advantage by importing snakes to be used by drug companies and universities for medical research. During his clinical rotations at the Boston City Hospital, Crichton grew disenchanted with the culture there, which appeared to emphasize the interests and reputations of doctors over the interests of patients. He graduated from Harvard, obtaining an MD in 1969, and undertook a post doctoral fellowship study at the Salk Institute for Biological Studies in La Jolla, California, from 1969 to 1970. He never obtained a license to practice medicine, devoting himself to his writing career instead. Reflecting on his career in medicine years later, Crichton concluded that patients too often shunned responsibility for their own health, relying on doctors as miracle workers rather than advisors. He experimented with astral projection, aura viewing, and clairvoyance, coming to believe that these included real phenomena that scientists had too eagerly dismissed as paranormal. Grave Descend earned him an Edgar Award nomination the following year. There was also Dealing: or the Berkeley to Boston Forty Brick Lost Bag Blues written with his younger brother Douglas Crichton. Dealing was written under the pen name "Michael Douglas", using their first names. Michael Crichton wrote it "completely from beginning to end". Then his brother rewrote it from beginning to end, and then Crichton rewrote it again. Aside from fiction, Crichton wrote several other books based on medical or scientific themes, often based upon his own observations in his field of expertise. In 1970, he published Five Patients, which recounts his experiences of hospital practices in the late 1960s at Massachusetts General Hospital in Boston. The book follows each of five patients through their hospital experience and the context of their treatment, revealing inadequacies in the hospital institution at the time. The book relates the experiences of Ralph Orlando, a construction worker seriously injured in a scaffold collapse; John O'Connor, a middle aged dispatcher suffering from fever that has reduced him to a delirious wreck; Peter Luchesi, a young man who severs his hand in an accident; Sylvia Thompson, an airline passenger who suffers chest pains; and Edith Murphy, a mother of three who is diagnosed with a life threatening disease. In Five Patients, Crichton examines a brief history of medicine up to 1969 to help place hospital culture and practice into context, and addresses the costs and politics of American healthcare. In 1974, he wrote a pilot script for a medical series, "24 Hours", based on his book Five Patients, however, networks were not enthusiastic. As a personal friend of the artist Jasper Johns, Crichton compiled many of Johns' works in a coffee table book, published as Jasper Johns. It was originally published in 1970 by Harry N. Abrams, Inc. in association with the Whitney Museum of American Art and again in January 1977, with a second revised edition published in 1994. The psychiatrist Janet Ross owned a copy of the painting Numbers by Jasper Johns in Crichton's later novel The Terminal Man. The technophobic antagonist of the story found it odd that a person would paint numbers as they were inorganic. In 1972, Crichton published his last novel as John Lange: Binary, relates the story of a villainous middle class businessman, who attempts to assassinate the President of the United States by stealing an army shipment of the two precursor chemicals that form a deadly nerve agent. The Terminal Man (1972), is about a psychomotor epileptic sufferer, Harry Benson, who regularly suffers seizures followed by blackouts, and conducts himself inappropriately during seizures, waking up hours later with no knowledge of what he has done. Believed to be psychotic, he is investigated and electrodes are implanted in his brain. The book continued the preoccupation in Crichton's novels with machine human interaction and technology. Crichton was hired to adapt his novel The Terminal Man into a script by Warner Bros. The studio felt he had departed from the source material too much and had another writer adapt it for the 1974 film. ABC TV wanted to buy the film rights to Crichton's novel Binary. The author agreed on the provision that he could direct the film. ABC agreed provided someone other than Crichton write the script. The result, Pursuit (1972) was a ratings success. Crichton then wrote and directed the 1973 low budget science fiction western thriller film Westworld about robots that run amok, which was his feature film directorial debut. It was the first feature film using 2D computer generated imagery (CGI). The producer of Westworld hired Crichton to write an original script, which became the erotic thriller Extreme Close Up (1973). Directed by Jeannot Szwarc, the movie disappointed Crichton.

Роман және режиссерлік жұмыс (1975-1988)

1975 жылы Крейтон «Ұлы пойыз тонау» атты кітабын жазды, ол бестселлерге айналды. Роман 1855 жылғы Ұлы алтын тонау оқиғасын қайта жасайды, бұл Виктория дәуірі Англиясы арқылы саяхаттап келе жатқан пойызға жасалған ірі қарақшылық. Кітаптың маңызды бөлігі Лондон қаласында өрбітеді. Крейтон осы оқиға туралы Кембридж университетінде дәріс оқып жүргенде білген. Кейін ол сот ісінің стенограммаларын оқып, тарихи кезеңді зерттеуге кіріскен. 1976 жылы Крейтон «Өлілерді жеушілер» романын жариялады, онда 10 ғасырдағы мұсылманның викингтер тобымен бірге олардың елді мекеніне саяхат жасауы баяндалады. «Өлілерді жеушілер» көне қолжазбаға ғылыми түсіндірме ретінде жазылған және екі дереккөзден шабыт алды. Алғашқы үш тарау Ахмад ибн Фадланның солтүстікке жасаған саяхаты мен варяг тайпасы – Руспен кездесуі туралы жеке естеліктерін қайта береді, ал қалған бөлігі Беовульф дастанына негізделген, ол неандертальдықтардың қалдық тобы – «тұман монстрларымен» немесе «вендолмен» шайқасқанмен аяқталады. Крейтон Робин Кукпен, өзінің досымен бірге «Кома» (1978) фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті, бұл фильм 1977 жылғы осы аттас романнан бейімделген. Жанрлық ұқсастықтар бар, сондай-ақ Кук пен Крейтонның екеуі де медициналық білімі бар, шамамен бір жастағы және ұқсас тақырыптарда жазған. Фильм үлкен сәттілікке ие болды. Содан кейін Крейтон өзінің «Ұлы пойыз тонау» (1978) кітабын Сион Коннери мен Дональд Сазерлендтің қатысуымен бейімдеп, режиссерлік етті. Фильм Британдық кинематографистер қоғамының «Үздік операторлық жұмысы» сыйлығына ұсынылды, сонымен қатар Американың қылмыстық жазушылар қауымдастығының Эдгар Аллан По сыйлығын «Үздік фильм» номинациясы бойынша жеңіп алды. 1979 жылы Крейтонның «Өлілерді жеушілер» романының кино нұсқасын жаңа құрылған Orion Pictures студиясы түсіретіні хабарланды. Бірақ бұл жоспар іске аспады. Крейтон «Соломон патшаның кен орындары» ромасының қазіргі заманғы нұсқасын 20th Century Fox студиясына ұсынды, олар оған романның фильмдік құқықтары үшін 1,5 миллион доллар, сценарий жазу және режиссерлік еңбекақысын төледі, тіпті бір сөз жазылмастан бұрын. Ол бұрын мұндай тәжірибесі болған емес, әдетте кітапты жазып, содан кейін сататын. Ақырында ол кітапты аяқтады, ол «Конго» деп аталды және бестселлер атанды. Крейтон «Looker» (1981) фильмін жазып, режиссерлік еткеннен кейін «Конго» фильмінің сценарийін жазды. 1995 жылы Франк Маршалл оның кино нұсқасын түсірді. 1984 жылы Telarium «Конго» романы негізінде графикалық ойын шығарды. Крейтон романның барлық бейімдеу құқығын сатқандықтан, ойынды Оңтүстік Америкада өткізіп, Эми горилласын Пако попугайына айналдырды. Сол жылы Крейтон «Құтылу» (1984) фильмін жазып, режиссерлік етті, бұл жақын болашақта өтетін полициялық триллер, бірақ ол кассада сәтсіздікке ұшырады. Крейтон «Сфераны» 1967 жылы «Андромеда» романына қосымша шығарма ретінде жаза бастады. Оның бастапқы сюжеті американдық ғалымдардың ағылшын тілінде жазылған белгілермен жабдықталған 300 жылдық ғарыш кемесін су астында тауып алуымен басталды. Алайда, кейіннен Крейтон «бұл кітапты қалай аяқтау керектігін білмейтінін» түсініп, оны кейінгі уақытқа шегерді. Роман 1987 жылы жарық көрді. Онда психолог Норман Джонсонның оқиғасы баяндалады, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің тапсырмасымен Тынық мұхитының түбінде табылған алып ғарыш кемесін зерттеу үшін АҚШ үкіметі жинаған ғалымдар тобына қосылуға міндетті, бұл кеме 300 жылдан астам уақыттан бері сонда жатыр деп саналады. Роман ғылыми фантастика ретінде басталады, бірақ тез арада психологиялық триллерге айналып, адам қиялының мәнін зерттейді. Роман 1998 жылы Бари Левинсон режиссерлік еткен және Дастин Хоффман қатысқан фильмге бейімделді. Крейтон «Physical Evidence» (1989) триллерінде тек режиссер ретінде жұмыс істеді, бұл фильм бастапқыда «Jagged Edge» фильмінің жалғасы ретінде жоспарланған. 1988 жылы Крейтон Массачусетс технология институтында қонақ жазушы болып жұмыс істеді. Оның автобиографиялық жазбаларының жинағы «Саяхат» 1988 жылы жарық көрді.

In 1975, Crichton wrote The Great Train Robbery, which would become a bestseller. The novel is a recreation of the Great Gold Robbery of 1855, a massive gold heist, which takes place on a train traveling through Victorian era England. A considerable portion of the book was set in London. Crichton had become aware of the story when lecturing at the University of Cambridge. He later read the transcripts of the court trial and started researching the historical period. In 1976, Crichton published Eaters of the Dead, a novel about a 10th century Muslim who travels with a group of Vikings to their settlement. Eaters of the Dead is narrated as a scientific commentary on an old manuscript and was inspired by two sources. The first three chapters retell Ahmad ibn Fadlan's personal account of his journey north and his experiences in encountering the Rus', a Varangian tribe, whilst the remainder is based upon the story of Beowulf, culminating in battles with the 'mist monsters', or 'wendol', a relict group of Neanderthals. Crichton wrote and directed the suspense film Coma (1978), adapted from the 1977 novel of the same name by Robin Cook, a friend of his. There are other similarities in terms of genre and the fact that both Cook and Crichton had medical degrees, were of similar age, and wrote about similar subjects. The film was a popular success. Crichton then wrote and directed an adaptation of his own book, The Great Train Robbery (1978), starring Sean Connery and Donald Sutherland. The film would go on to be nominated for Best Cinematography Award by the British Society of Cinematographers, also garnering an Edgar Allan Poe Award for Best Motion Picture by the Mystery Writers Association of America. In 1979 it was announced that Crichton would direct a movie version of his novel Eaters of the Dead for the newly formed Orion Pictures. This did not occur. Crichton pitched the idea of a modern day King Solomon's Mines to 20th Century Fox who paid him $1.5 million for the film rights to the novel, a screenplay and directorial fee for the movie, before a word had been written. He had never worked that way before, usually writing the book then selling it. He eventually managed to finish the book, titled Congo, which became a best seller. Crichton did the screenplay for Congo after he wrote and directed Looker (1981). Eventually a film version was made in 1995 by Frank Marshall. In 1984, Telarium released a graphic adventure based on Congo. Because Crichton had sold all adaptation rights to the novel, he set the game, named Amazon, in South America, and Amy the gorilla became Paco the parrot. That year Crichton also wrote and directed Runaway (1984), a police thriller set in the near future which was a box office disappointment. Crichton had begun writing Sphere in 1967 as a companion piece to The Andromeda Strain. His initial storyline began with American scientists discovering a 300 year old spaceship underwater with stenciled markings in English. However, Crichton later realized that he "didn't know where to go with it" and put off completing the book until a later date. The novel was published in 1987. It relates the story of psychologist Norman Johnson, who is required by the U. S. Navy to join a team of scientists assembled by the U. S. Government to examine an enormous alien spacecraft discovered on the bed of the Pacific Ocean, and believed to have been there for over 300 years. The novel begins as a science fiction story, but rapidly changes into a psychological thriller, ultimately exploring the nature of the human imagination. The novel was adapted into the 1998 film directed by Barry Levinson and starring Dustin Hoffman. Crichton worked— as a director only—on Physical Evidence (1989), a thriller originally conceived as a sequel to Jagged Edge. In 1988, Crichton was a visiting writer at the Massachusetts Institute of Technology. A book of autobiographical writings, Travels was published in 1988.

Юралық парк және кейінгі шығармалар (19891999)

1990 жылы Крайтон «Юралық парк» романын жариялады. Крайтон бұрынғы романдары «Өлілерді жеушілер» және «Андромеда штаммы» романдарынан бастап қолданған «шығарманы факт ретінде ұсыну» тәсілін пайдаланды. Сонымен қатар, хаос теориясы және оның философиялық салдары Коста-Риканың батысындағы ойдан шығарылған арал – Исла Нублардағы «биологиялық қорықта» ойын-сауық паркінің құлауын түсіндіру үшін қолданылды. Роман 1983 жылы Крайтон жазған сценарийден бастау алды, онда динозаврды қайта жасайтын аспирант туралы айтылды. Генетикалық зерттеулердің қымбат екенін және «динозавр жасаудың шұғыл қажеті жоқ» деген ойға келген Крайтон, романның оқиғасын жойылған жануарлар паркіне орналастыруға итермелеген «көңіл көтеру қалауынан» туындайтындығына тоқтады. Бастапқыда оқиға баланың көзқарасынан баяндалған, бірақ Крайтон оны өзгертті, себебі жобаны оқығандардың барлығы оны ересек адам баяндағаны жақсы болар деген пікірде болды. Стивен Спилберг 1989 жылдың қазан айында Крайтонмен бірге кейіннен ER телесериалы ретінде дамытылатын сценарийді талқылағанда роман туралы білді. Кітап жарыққа шықпас бұрын, Крайтон 1,5 миллион доллар төлем және жалпы табыстың айтарлық үлесін талап етті. Warner Bros. және Тим Бертон, Sony Pictures Entertainment және Ричард Доннер, 20th Century Fox және Джо Данте құқықтарды алуға үміттенді, бірақ Universal 1990 жылдың мамырында Спилберг үшін құқықтарды сатып алды. Universal Крайтонға оның романын бейімдеу үшін тағы 500 000 доллар төледі, ол Спилберг «Хук» фильмін түсіріп бітірген кезде аяқталды. Крайтон кітаптың «өте ұзақ» болғанын, сондықтан оның сценарийінде романның мазмұнының шамамен 10-20% ғана бар екенін атап өтті. Спилберг режиссерлік еткен фильм 1993 жылы жарық көрді. 1992 жылы Крайтон «Күннің шығуы» романын жариялады, ол ойдан шығарылған жапон корпорациясы Накамотоның Лос-Анджелестегі штаб-пәтерінде болған кісі өлтіру туралы халықаралық бестселлер қылмыстық триллер. Кітап 1993 жылы Филип Кауфман режиссерлік еткен және Шон Коннери мен Уэсли Снайпс ойнаған фильмге бейімделді; ол «Юралық парк» фильмінің бейімделуімен бір жылда жарық көрді. 1994 жылы жарық көрген «Ашылу» атты келесі романының тақырыбы – жыныстық қанаушылық, бұл тақырып 1972 жылы жарық көрген «Бинарлық» романында қарастырылған. Алайда, бұл романнан айырмашылығы, «Ашылу» жұмыс орнындағы жыныстық саясатқа назар аударады, әйел басшының жыныстық қанаушылығына ұшыраған ер адам кейіпкерін бейнелеу арқылы дәстүрлі гендерлік рөлдердегі парадокстарды баса көрсетеді. Нәтижесінде, кітапты кейбір феминистік комментаторлар қатты сынға алды және оны феминизмге қарсы деп айыптады. Крайтон бұл жауапты күткендіктен, романның соңында «рөлдерді ауыстыру» оқиғасы әйел басты кейіпкерде оңай көрінбейтін тақырыптың жақтарын ашады деп мәлімдеді. Роман сол жылы Барри Левинсон режиссерлік еткен және Майкл Дуглас пен Деми Мур ойнаған фильмге бейімделді. Крайтон 1974 жылы жазған пилоттық сценарийі «24 сағатқа» негізделген ER теледрамасының авторы және атқарушы продюсері болды. Спилберг шоуды дамытуға көмектесті, бірінші маусымда атқарушы продюсер болып қызмет етті және кеңес берді (мысалы, Джулианна Маргулистің тұрақты актер құрамына кіруіне ықпал етті). Сондай-ақ, Спилбергтің Amblin Entertainment арқылы Джон Уэллс шоудың атқарушы продюсері болып тағайындалды. 1995 жылы Крайтон «Юралық парк» романының жалғасы ретінде «Жоғалған әлемді» жариялады. Атауы Артур Конан Дойлдің «Жоғалған әлем» (1912) романына сілтеме жасады. Екі жылдан кейін 1997 жылы фильм түсірілді, оны қайтадан Спилберг режиссерлік етті. 1994 жылдың наурыз айында Крайтон романның жалғасы, сондай-ақ фильмнің бейімделуі болатынын айтты. 1996 жылы Крайтон «Аэрофрейм» атты триллер жазды. Кітап Крайтонның адам мен машинаның өзара әрекеттесуіндегі адамның сәтсіздіктері туралы жалпы тақырыбын жалғастырды, себебі ұшақ өте жақсы жұмыс істеді және егер ұшқыш дұрыс әрекет еткен болса, апат болмас еді. 1999 жылы Крайтон «Уақыт сызығы» атты ғылыми-фантастикалық романын жариялады. Крайтонның кітаптарында техникалық егжей-тегжейлілік пен іс-қимылды біріктірудің ұзақ тарихын жалғастырған роман кванттық физика мен уақытты тура зерттеді; ол сондай-ақ орта ғасыр ғалымдарымен жылы қабылданады, олар оның орта ғасырларды зерттеудегі қиындықтарды суреттегенін мақтады. 1999 жылы Крайтон Дэвид Смитпен бірге Timeline Computer Entertainment компаниясын құрды. Ол Eidos Interactive компаниясымен бірнеше ойын шығару туралы келісімге келгенімен, тек бір ғана ойын, «Уақыт сызығы», жарық көрді. Eidos Interactive компаниясы 2000 жылдың 10 қарашасында ПК үшін шығарған ойын теріс пікірлер алды. 2003 жылы кітап негізінде Ричард Доннер режиссерлік еткен және Пол Уокер, Жерар Батлер мен Фрэнсис О’Коннор ойнаған фильм түсірілді. «Өлілерді жеушілер» 1999 жылы Джон МакТирнан режиссерлік еткен «13-ші жауынгер» фильміне бейімделді, ол кейіннен режиссерліктен алынып, Крайтонның өзі қайта түсірулерді режиссерлік етті.

In 1990, Crichton published the novel Jurassic Park. Crichton utilized the presentation of "fiction as fact", used in his previous novels, Eaters of the Dead and The Andromeda Strain. In addition, chaos theory and its philosophical implications are used to explain the collapse of an amusement park in a "biological preserve" on Isla Nublar, a fictional island to the west of Costa Rica. The novel had begun as a screenplay Crichton had written in 1983, about a graduate student who recreates a dinosaur. Reasoning that genetic research is expensive and that "there is no pressing need to create a dinosaur", Crichton concluded that it would emerge from a "desire to entertain", which led him to set the novel in a wildlife park of extinct animals. The story had originally been told from the point of view of a child, but Crichton changed it because everyone who read the draft felt it would be better if told by an adult. Steven Spielberg learned of the novel in October 1989 while he and Crichton were discussing a screenplay that would later be developed into the television series ER. Before the book was published, Crichton demanded a non negotiable fee of $1.5 million as well as a substantial percentage of the gross. Warner Bros. and Tim Burton, Sony Pictures Entertainment and Richard Donner, and 20th Century Fox and Joe Dante bid for the rights, but Universal eventually acquired the rights in May 1990 for Spielberg. Universal paid Crichton a further $500,000 to adapt his own novel, which he had completed by the time Spielberg was filming Hook. Crichton noted that, because the book was "fairly long", his script only had about 10% to 20% of the novel's content. The film, directed by Spielberg, was released in 1993. In 1992, Crichton published the novel Rising Sun, an internationally bestselling crime thriller about a murder in the Los Angeles headquarters of Nakamoto, a fictional Japanese corporation. The book was adapted into the 1993 film directed by Philip Kaufman and starring Sean Connery and Wesley Snipes; it was released the same year as the adaptation of Jurassic Park. The theme of his next novel, Disclosure, published in 1994, was sexual harassment—a theme previously explored in his 1972 novel, Binary. Unlike that novel however, Disclosure centers on sexual politics in the workplace, emphasizing an array of paradoxes in traditional gender roles by featuring a male protagonist who is being sexually harassed by a female executive. As a result, the book has been criticized harshly by some feminist commentators and accused of being anti feminist. Crichton, anticipating this response, offered a rebuttal at the close of the novel which states that a "role reversal" story uncovers aspects of the subject that would not be seen as easily with a female protagonist. The novel was made into a film the same year, directed by Barry Levinson and starring Michael Douglas and Demi Moore. Crichton was the creator and an executive producer of the television drama ER, based on his 1974 pilot script 24 Hours. Spielberg helped develop the show, serving as an executive producer for season one and offering advice (he insisted on Julianna Margulies becoming a regular, for example). It was also through Spielberg's Amblin Entertainment that John Wells was attached as the show's executive producer. In 1995, Crichton published The Lost World as a sequel to Jurassic Park. The title was a reference to Arthur Conan Doyle's The Lost World (1912). It was made into the 1997 film two years later, again directed by Spielberg. In March 1994, Crichton said there would probably be a sequel novel as well as a film adaptation, stating that he had an idea for the novel's story. Then, in 1996, Crichton published Airframe, an aero techno thriller. The book continued Crichton's overall theme of the failure of humans in human machine interaction, given that the plane worked perfectly and the accident would not have occurred had the pilot reacted properly. In 1999, Crichton published Timeline, a science fiction novel in which experts time travel back to the medieval period. The novel, which continued Crichton's long history of combining technical details and action in his books, explores quantum physics and time travel directly; it was also warmly received by medieval scholars, who praised his depiction of the challenges involved in researching the Middle Ages. In 1999, Crichton founded Timeline Computer Entertainment with David Smith. Although he signed a multi title publishing deal with Eidos Interactive, only one game, Timeline, was ever published. Released by Eidos Interactive on November 10, 2000, for PCs, the game received negative reviews. A 2003 film based on the book was directed by Richard Donner and starring Paul Walker, Gerard Butler and Frances O'Connor. Eaters of the Dead was adapted into the 1999 film The 13th Warrior directed by John McTiernan, who was later removed, with Crichton himself taking over direction of reshoots.

Соңғы романдары мен кейінгі өмірі (2000-2008)

2002 жылы Крайтон ғылым мен технологияның, әсіресе нанотехнологияның дамуы туралы «Прай» атты еңбегін жариялады. Роман ғылыми қоғамдастықтың жұмысының нәтижесінде пайда болған салыстырмалы түрде жақындағы құбылыстарды зерттейді, мысалы: жасанды өмір, пайда болу (және одан әрі, күрделілік), генетикалық алгоритмдер және агенттік есептеулер. 2004 жылы Крайтон өз көзқарастарын қолдау үшін жаппай адам өлтіруге тырысатын экожылмашылар туралы «Қорық күйі» романын жариялады. Романның басты тезисі – климат ғалымдары жаһандық жылынуды шамадан тыс үлкейтеді. Nature журналында бұл роман «салмағы аз адамдарды жаңылыстыруы мүмкін» деп жазылған. Романның бастапқы таралымы 1,5 миллион данаға жетіп, Amazon.com сайтында 1-орынды, ал 2005 жылғы қаңтарда «Нью-Йорк Таймс» бестселлерлер тізімінде 2-орынды бір аптаға иеленді. Ол тірі кезінде жарық көрген соңғы романы 2006 жылы «Келесі» болды. Роман көптеген кейіпкерлерді, соның ішінде трансгенді жануарларды, генетикалық зерттеулер, корпоративтік ашкөздік және заңдық араласулар үстемдік ететін әлемде өмір сүру үшін күресіп жатқандарын көрсетеді, онда үкімет пен жеке инвесторлар генетикалық зерттеулерге жыл сайын миллиардтаған доллар жұмсайды. 2006 жылы Крайтон «The New Republic» журналының аға редакторы Майкл Кроулимен қақтығысты. 2006 жылғы наурыз айында Кроули Крайтонның жаһандық жылынуға қатысты ұстанымын сынап, «Қорық күйі» романына қатысты өткір сын пікірін жариялады. Сол жылы Крайтон «Келесі» романын жариялады, онда «Мик Кроули» деген есімді шағын кейіпкер бар, ол Йель университетінің түлегі және Вашингтон, округ Колумбиядағы саяси бағанашы. Кейіпкер кішкентай мүшесі бар бала зорлаушы ретінде бейнеленген. Нағыз Кроули, Йель университетінің түлегі болғандықтан, Крайтонның өзіне ұқсас есімді кейіпкерді енгізу арқылы өзін қаралағанын мәлімдеді. «Micro» романын Ричард Престон Крайтонның жазбалары мен файлдарын пайдаланып аяқтады және ол 2011 жылдың қарашасында жарық көрді. Бұл – Сүйек соғыстары кезінде болған тарихи роман, онда Отниел Чарльз Марш пен Эдвард Дринкер Коуптың нақты тұлғалары бейнеленген. Роман 2017 жылдың мамыр айында жарық көрді. Сонымен қатар, оның жарық көрген кейбір шығармаларын басқа авторлар жалғастырып жатыр. 2019 жылдың 26 ақпанында Крайтонның веб-сайты мен HarperCollins компаниясы CrichtonSun LLC және автор Дэниел Х. Уилсонмен бірлесіп жазылған «The Andromeda Strain» романының жалғасы – «The Andromeda Evolution» романының жарыққа шығуын хабарлады. Ол 2019 жылдың 12 қарашасында жарық көрді. Кейіннен оның жарық көрмеген шығармалары CrichtonSun және Range Media Partners компанияларымен бірлесіп телесериалдар мен фильмдерге бейімделетіні туралы хабарланды. 2022 жылдың 15 желтоқсанында Джеймс Паттерсонның Гавайидегі Мауна-Лоа жанартауының мега-жарылысы туралы романның авторлық серіктесі болатыны жарияланды, бұл роман Крайтонның аяқталмаған қолжазбасына негіделген. Ол 2024 жылы жарық көруі күтілуде. Кейіннен ол «Жарылыс» деп аталды.

In 2002, Crichton published Prey, about developments in science and technology, specifically nanotechnology. The novel explores relatively recent phenomena engendered by the work of the scientific community, such as: artificial life, emergence (and by extension, complexity), genetic algorithms, and agent based computing. In 2004, Crichton published State of Fear, a novel concerning eco terrorists who attempt mass murder to support their views. The novel's central premise is that climate scientists exaggerate global warming. A review in Nature found the novel "likely to mislead the unwary". The novel had an initial print run of 1.5 million copies and reached the No. 1 bestseller position at Amazon. com and No. 2 on The New York Times Best Seller list for one week in January 2005. The last novel published while he was still living was Next in 2006. The novel follows many characters, including transgenic animals, in the quest to survive in a world dominated by genetic research, corporate greed, and legal interventions, wherein government and private investors spend billions of dollars every year on genetic research. In 2006, Crichton clashed with journalist Michael Crowley, a senior editor of the magazine The New Republic. In March 2006, Crowley wrote a strongly critical review of State of Fear, focusing on Crichton's stance on global warming. In the same year, Crichton published the novel Next, which contains a minor character named "Mick Crowley", who is a Yale graduate and a Washington, D. C.–based political columnist. The character was portrayed as a child molester with a small penis. The real Crowley, also a Yale graduate, alleged that by including a similarly named character Crichton had libeled him. Micro was completed by Richard Preston using Crichton's notes and files, and was published in November 2011. It is a historical novel set during the Bone Wars, and includes the real life characters of Othniel Charles Marsh and Edward Drinker Cope. The novel was released in May 2017. In addition, some of his published works are being continued by other authors. On February 26, 2019, Crichton's website and HarperCollins announced the publication of The Andromeda Evolution, the sequel to The Andromeda Strain, a collaboration with CrichtonSun LLC. and author Daniel H. Wilson. It was released on November 12, 2019. It was later announced that his unpublished works will be adapted into TV series and films in collaboration with CrichtonSun and Range Media Partners. On December 15, 2022, it was announced that James Patterson will coauthor a novel about a mega eruption of Hawaii's Mauna Loa volcano, based on an unfinished manuscript by Crichton. It is set to be published in 2024. It was subsequently titled Eruption.

Видеоойындар және компьютерлік техника

1983 жылы Крайтон BASIC бағдарламалауды оқырмандарына таныстыратын «Электрондық өмір» атты кітап жазды. Кітап сөздік тәрізді құрылған, онда «Компьютерден қорқу (барлығы да қорқады)», «Компьютер сатып алу» және «Компьютерлік қылмыс» сияқты жазбалар бар. Бұл кітаптың мақсаты жеке компьютерлер туралы түсінікті жұмыс орнында немесе үйде алғаш рет пайдалану қиындықтарымен бетпе-бет келген оқырманға жеткізу болды. Ол компьютерлік терминологияның негізгі ұғымдарын түсіндіріп, оқырмандарға машинаны өздеріне қажет болғанда игеруге болатынына сендірді. Оның сөзімен айтқанда, компьютерді бағдарламалау – бостандық: «Менің тәжірибемде, сіз компьютерді бақылауға аласыз – оған кімнің бас екенін көрсетесіз – оны бірегей нәрсе жасауға мәжбүр етесіз. Яғни, оны бағдарламалау керек. Егер сіз жаңа машинаны бағдарламалауға бірнеше сағат жұмсасаңыз, кейін оны жақсырақ сезінесіз». Кітапта Крайтон компьютерлік даму тарихындағы бірқатар оқиғаларды болжайды, компьютерлік желілердің ыңғайлылық үшін маңыздылығы артатынын, соның ішінде бүгін онлайн көре алатын ақпарат пен суреттерді бөлісуді айтады, мұны телефон ешқашан істей алмады. Ол сондай-ақ компьютерлік ойындар туралы болжамдар жасайды, оларды «80-ші жылдардың гула-гуптары» деп есептеп, «ойындарға құмарлықтың азайғанына белгілер бар» дейді. Кітаптың «Микропроцессорлар немесе Гарвардта биостатистикадан қалай құладым» деген бөлімінде Крайтон колледж кезінде оған ерекше төмен баға қойған ұстазынан кек алады. Кітапта Крайтон көптеген Applesoft (Apple II үшін) және BASICA (IBM PC үйлесімділігі үшін) бағдарламаларын өзі жазған. Amazon – Крайтон жасаған және Джон Уэллс өндірген графикалық ойын. Trillium оны 1984 жылы АҚШ-та бастапқыда Apple II, Atari 8 биттік компьютерлер және Commodore 64 үшін шығарды. Amazon 100 000-нан астам данасын сатты, сол кезде бұл үлкен коммерциялық жетістік болды. Онда бұрын «Конго» фильмінде қолданылған сюжеттік элементтерге ұқсас элементтер бар. Крайтон өзінің фильмдеріне бюджет жасауға көмектесетін компьютерлік бағдарламаны сатумен айналысатын компания құрды. Ол сондай-ақ «Вестворд» сияқты фильмдерде компьютерлік технологияны қолдануға тырысты, бұл компьютерлік арнайы эффекттерді алғаш рет пайдаланған фильм болды. Ол Спилбергті де оларды «Юралық парк» фильмдеріне қосуға ынталандырды. Фильмдерді шығаруда компьютерлік бағдарламаларды алғаш рет пайдаланғаны үшін 1995 жылы техникалық жетістіктері үшін академиялық сыйлық алды. 1985 жылы АҚШ Апелляциялық сотының тоғызыншы округі Беркикке қарсы Крайтон ісін қарады, 761 F.2d 1289 (1985). Арыз беруші Тед Беркик «Реинкарнация Inc.» атты сценарий жазды, Крайтонның оны «Кома» фильмі үшін плагиат жасағанын айтты. Сот Крайтонның пайдасына шешім шығарды, еңбектердің мазмұны ұқсас емес екенін мәлімдеді. 1996 жылғы Williams v. Crichton, 84 F.3d 581 (2d Cir. 1996) ісінде Джеффри Уильямс «Юралық парк» өзінің авторлық құқығын бұзғанын мәлімдеді, ол 1980-жылдардың соңында жарық көрген динозаврлар туралы балалар әңгімелеріне қатысты. Сот Крайтонның пайдасына шешім шығарды. 1998 жылы АҚШ-тың Миссури штатындағы аудандық сот Кесслерге қарсы Крайтон ісін қарады, бұл іс басқа істерден айырмашылығы, сотқа дейін жетті. Арыз беруші Стивен Кесслер «Твистер» (1996) фильмі оның «Желді ұста» еңбегіне негізделгенін мәлімдеді. Қазылар алқасы Крайтонның пайдасына үкім шығаруға шамамен 45 минут жұмсады. Үкім шығарылғаннан кейін Крайтон Кесслермен қолымен сәлемдесуден бас тартты. Кейіннен Крайтон өзінің зияткерлік меншікке қатысты заңдық істерін былай деп қорытындылады: «Мен әрқашан жеңемін». Оның пікірлерін көптеген ғалымдар мен сарапшылар күмәнмен қабылдады. Мысалы, метеоролог Джеффри Мастерстің 2004 жылғы Крайтонның «Қорық жағдайы» романына жасаған шолуы: Кітапта ғаламдық жылыну туралы ғылымның қате немесе адастыратын тұжырымдары бар, соның ішінде Арктика теңіз мұздарының жұқаруы, қалалық жылу эффектісі үшін жер бетіндегі температураны өлшеуді түзету және жердің жылынуын жер серігімен салыстыру. Оқырманға қосымша мәліметтерді беремін. Жақсы жағы, Крайтон соңғы онжылдықта жер бетінің көп бөлігі жылысса, Антарктиданың көп бөлігі салқындап жатқанын атап өтті. Антарктика мұздықтарының көлемі алдағы 100 жылда жауын-шашынның көбеюіне байланысты артады деп күтілуде, деп хабарлайды IPCC. Jeffery M. Masters, 2004 Питер Доран, 2002 жылғы қаңтарда Nature журналында жарияланған мақаланың авторы, ол жоғарыда аталған қорытындыны жариялады, Антарктиканың кейбір аймақтары 1986 және 2000 жылдар аралығында суытылғанын мәлімдеді, 2006 жылғы 27 шілдеде Нью-Йорк Таймс газетінде жариялаған пікір мақаласында былай деді: «Біздің нәтижелеріміз...».

In 1983, Crichton wrote Electronic Life, a book that introduces BASIC programming to its readers. The book, written like a glossary, with entries such as: "Afraid of Computers (everybody is)," "Buying a Computer" and "Computer Crime," was intended to introduce the idea of personal computers to a reader who might be faced with the hardship of using them at work or at home for the first time. It defined basic computer jargon and assured readers that they could master the machine when it inevitably arrived. In his words, being able to program a computer is liberation: "In my experience, you assert control over a computer—show it who's the boss—by making it do something unique. That means programming it If you devote a couple of hours to programming a new machine, you'll feel better about it ever afterward." In the book, Crichton predicts a number of events in the history of computer development, that computer networks would increase in importance as a matter of convenience, including the sharing of information and pictures that we see online today, which the telephone never could. He also makes predictions for computer games, dismissing them as "the hula hoops of the 80s," and saying "already there are indications that the mania for twitch games may be fading." In a section of the book called "Microprocessors, or how I flunked biostatistics at Harvard," Crichton again seeks his revenge on the teacher who had given him abnormally low grades in college. Within the book, Crichton included many self written demonstrative Applesoft (for Apple II) and BASICA (for IBM PC compatibles) programs. Amazon is a graphical adventure game created by Crichton and produced by John Wells. Trillium released it in the United States in 1984 initially for the Apple II, Atari 8 bit computers, and Commodore 64. Amazon sold more than 100,000 copies, making it a significant commercial success at the time. It has plot elements similar to those previously used in Congo. Crichton started a company selling a computer program he had originally written to help him create budgets for his movies. He often sought to utilize computing in films, such as Westworld, which was the first film to employ computer generated special effects. He also pushed Spielberg to include them in the Jurassic Park films. For his pioneering use of computer programs in film production he was awarded the Academy Award for Technical Achievement in 1995. In 1985, the United States Court of Appeals for the Ninth Circuit heard Berkic v. Crichton, 761 F.2d 1289 (1985). Plaintiff Ted Berkic wrote a screenplay called Reincarnation Inc., which he claims Crichton plagiarized for the movie Coma. The court ruled in Crichton's favor, stating the works were not substantially similar. In the 1996 case, Williams v. Crichton, 84 F.3d 581 (2d Cir. 1996), Geoffrey Williams claimed that Jurassic Park violated his copyright covering his dinosaur themed children's stories published in the late 1980s. The court granted summary judgment in favor of Crichton. In 1998, A United States District Court in Missouri heard the case of Kessler v. Crichton that actually went all the way to a jury trial, unlike the other cases. Plaintiff Stephen Kessler claimed the movie Twister (1996) was based on his work Catch the Wind. It took the jury about 45 minutes to reach a verdict in favor of Crichton. After the verdict, Crichton refused to shake Kessler's hand. Crichton later summarized his intellectual property legal cases: "I always win." His views would be contested by a number of scientists and commentators. An example is meteorologist Jeffrey Masters's review of Crichton's 2004 novel State of Fear:Flawed or misleading presentations of global warming science exist in the book, including those on Arctic sea ice thinning, correction of land based temperature measurements for the urban heat island effect, and satellite vs. ground based measurements of Earth's warming. I will spare the reader additional details. On the positive side, Crichton does emphasize the little appreciated fact that while most of the world has been warming the past few decades, most of Antarctica has seen a cooling trend. The Antarctic ice sheet is actually expected to increase in mass over the next 100 years due to increased precipitation, according to the IPCC.|Jeffery M. Masters, 2004

Peter Doran, author of the paper in the January 2002 issue of Nature, which reported the finding referred to above, stating that some areas of Antarctica had cooled between 1986 and 2000, wrote an opinion piece in the July 27, 2006, The New York Times in which he stated "Our results have been misused as 'evidence' against global warming by Michael Crichton in his novel State of Fear. "Al Gore said on March 21, 2007, before a U. S. House committee: "The planet has a fever. If your baby has a fever, you go to the doctor if your doctor tells you you need to intervene here, you don't say Well, I read a science fiction novel that tells me it's not a problem." Several commentators have interpreted this as a reference to State of Fear.

Әдеби техника мен стиль

Крайтонның романдары, оның ішінде «Журалық парк» романы, «The Guardian» газетінде «Сэр Артур Конан Дойлдың, Жюль Верннің, Эдгар Райс Берроуздың және Эдгар Уоллестің фантастикалық оқиғалар жанрына қайта оралу, бірақ заманауи түсінікпен, жалпы оқырманға түсінікті озық технологияға сілтеме жасау» деп сипатталған. «The Guardian» газетінің мәліметінше, «Майкл Крайтон кейіпкерлерге қызығушылық танытпаса да, оның туа таланты әңгіме айту арқылы ғылыми фантастика жанрына жаңа тыныс сыйлады». Крайтонның туындылары көбінесе ескерту ретінде жазылған, олардың сюжеттері ғылыми жетістіктердің дұрыс болмауына алып келетін жағдайларды көрсетіп, көбінесе ең жаман сценарийлерге соқтырады. Крайтонның сюжеттерінде жиі кездесетін тақырып – күрделі жүйелердің және олардың қорғау механизмдерінің патологиялық түрде сәтсіздікке ұшырауы, ол биологиялық («Журалық парк»), әскери/ұйымдық («Андромеда штаммы»), технологиялық («Airframe») немесе кибернетикалық («Westworld») болсын. «Кемістіксіз» жүйелердің күшін жоғалтуы және «қауіпсіздік шараларының сәтсіздігі» тақырыбы «Westworld» постерінде, оның ұраны «Ешқандай нәрсе дұрыс болмайды» деп айтылған, сондай-ақ «Журалық паркте» хаос теориясы туралы талқылауда анық көрінеді. Оның 1973 жылғы «Westworld» фильмінде компьютерлік вирустың алғашқы айтылымдарының бірі бар және фильмде компьютерлік вирус тұжырымдамасы алғаш рет айтылған. Дегенмен, Крайтон технологияға деген көзқарасы дұрыс түсінілмегенін айтты, оның ойынша, технология бізге жамандық істеп жатқандай, біз жабық шарабандардың ішіндеміз, ал технология бізге жебелер атып жатыр. Біз технологияны жасаймыз және ол біздің ойлауымыздың көрінісі. Егер біз өзімшіл, ақылсыз, параноик және ақымақ болып ойласақ, онда біз ядролық қыс немесе тежегішсіз машиналар жасауға болатын технологияға ие боламыз. Бірақ бұл оларды дұрыс жобаламағандықтан болады. Автордың орнын басу Крайтонның шығармашылығының басынан бері ерекшелігі болды. «Мұқтаждың бір жағдайы» атты псевдониммен жазылған детективтік әңгімесінде Крайтон Бостондық патологтың кейіпкерін бейнелеу үшін бірінші тұлғада баяндама жасады, ол қыздың жаман жасалған абортынан кейін қайтыс болуына байланысты досының атын тазалау үшін уақытпен күресіп жатыр. Крайтон «жалған құжат» деп аталатын әдеби тәсілді қолданды. «Өлілерді жеушілер» – Ахмад ибн Фадланның 10 ғасырлық қолжазбасының ғылыми аудармасы ретінде ұсынылған ежелгі ағылшын эпосы «Беовульфтің» «қайта жаратылуы». «Андромеда штаммы» және «Журалық парк» кітаптарына диаграммалар, компьютерлік деректер, ДНК тізбектері, жазбалар мен библиографиялар түріндегі ойдан шығарылған ғылыми құжаттар енгізілген. «Терминал адам» және «Қорық күйі» кітаптарында осы тұжырымдаманы көрсететін нақты жарияланған ғылыми еңбектер бар. Крайтон әртүрлі сарапшылардың немесе мамандардың жеке таланттары мен білімдерін қажет ететін бірегей мәселені шешу үшін жиналғандығы туралы тұжырымдаманы жиі қолданды. Бұл тұжырымдама «Андромеда штаммы», «Сфера», «Журалық парк» және шамалы дәрежеде «Timeline» үшін қолданылды. Кейде осы динамикалық жұмыстағы кейіпкерлер жеке секторда жұмыс істейді және кейбір оқиға немесе жаңалық олардың жұмылдырылуын тудырғанда үкімет тарапынан дереу әрекет ету үшін топ құруға шақырылады. Бұл тұжырымдама немесе сюжеттік құрал басқа авторлар мен сценаристтер тарапынан көптеген кітаптарда, фильмдерде және телешоуларда қолданылған.

Crichton's novels, including Jurassic Park, have been described by The Guardian as "harking back to the fantasy adventure fiction of Sir Arthur Conan Doyle, Jules Verne, Edgar Rice Burroughs, and Edgar Wallace, but with a contemporary spin, assisted by cutting edge technology references made accessible for the general reader. "According to The Guardian, "Michael Crichton wasn't really interested in characters, but his innate talent for storytelling enabled him to breathe new life into the science fiction thriller." Crichton's works were frequently cautionary, his plots often portrayed scientific advancements going awry, commonly resulting in worst case scenarios. A notable recurring theme in Crichton's plots is the pathological failure of complex systems and their safeguards, whether biological (Jurassic Park), militaristic/organizational (The Andromeda Strain), technological (Airframe), or cybernetic (Westworld). This theme of the inevitable breakdown of "perfect" systems and the failure of "fail safe measures" can be seen strongly in the poster for Westworld, whose slogan was, "Where nothing can possibly go worng", and in the discussion of chaos theory in Jurassic Park. His 1973 movie Westworld contains one of the earliest references to a computer virus and is the first mention of the concept of a computer virus in a movie. Crichton believed, however, that his view of technology had been misunderstood as
being out there, doing bad things to us people, like we're inside the circle of covered wagons and technology is out there firing arrows at us. We're making the technology and it is a manifestation of how we think. To the extent that we think egotistically and irrationally and paranoically and foolishly, then we have technology that will give us nuclear winters or cars that won't brake. But that's because people didn't design them right. The use of author surrogate was a feature of Crichton's writings from the beginning of his career. In A Case of Need, one of his pseudonymous whodunit stories, Crichton used first person narrative to portray the hero, a Bostonian pathologist, who is running against the clock to clear a friend's name from medical malpractice in a girl's death from a hack job abortion. Crichton has used the literary technique known as the false document. Eaters of the Dead is a "recreation" of the Old English epic Beowulf presented as a scholarly translation of Ahmad ibn Fadlan's 10th century manuscript. The Andromeda Strain and Jurassic Park incorporate fictionalized scientific documents in the form of diagrams, computer output, DNA sequences, footnotes, and bibliography. The Terminal Man and State of Fear include authentic published scientific works that illustrate the premise point. Crichton often employs the premise of diverse experts or specialists assembled to tackle a unique problem requiring their individual talents and knowledge. The premise was used for The Andromeda Strain, Sphere, Jurassic Park, and, to a lesser extent, Timeline. Sometimes the individual characters in this dynamic work in the private sector and are suddenly called upon by the government to form an immediate response team once some incident or discovery triggers their mobilization. This premise or plot device has been imitated and used by other authors and screenwriters in several books, movies and television shows since.

Жеке өмір

Жасөспірім кезінде Крихтон өзінің бойының ұзындығынан (206 см) оқшау сезінді. 1970-ші және 1980-ші жылдары ол өзін қоғамда қабылдауға және жақсы карма жинауға көмектесу үшін экстрасенстер мен рухани ұстаздармен кеңесті. Осы тәжірибелердің нәтижесінде Крихтон өмірінің көп бөлігінде медитация жасады. Ол көбінесе деист деп есептеледі, бірақ ол бұл туралы ресми түрде ешқашан айтқан емес. Онлайн сұрақ-жауаптарда оған рухани адамсыздар ма деп сұрағанда, Крихтон: "Иә, бірақ бұл туралы айту қиын" деп жауап берді. Крихтон еңбекқор адам болды. Роман жазу кезінде, бұл әдетте алты немесе жеті аптаға созылатын, Крихтон өзін-өзі шектеудің "құрылымдалған тәсілі" деп атаған әдіске толыққандай берілді. Әрбір кітапты аяқтауға жақындағанда, ол күн сайын ертерек тұра бастады, нәтижесінде кешкі сағат 10-да ұйықтап, таңғы сағат 2-де оянып, төрт сағаттан да аз ұйықтады. Ол қайтыс болған кезде Крихтон 2005 жылы үйленген Шери Александрмен бірге болды, ол оның ұлы Джон Майкл Тодд Крихтонның алты айлық жүктілігін күтіп жатқан еді, ол 2009 жылдың 12 ақпанында дүниеге келді.

Саясат

1990 жылдан 1995 жылға дейін Крайтон демократиялық кандидаттарға 9 750 доллар сыйлық ретінде берді. Пат Чойттың айтуынша, Крайтон 1996 жылғы АҚШ президенттік сайлауында реформашы кандидат Росс Перотты қолдаған. Крайтонның 1992 жылғы "Көтеріліп келе жатқан күн" романы Жапония-АҚШ қарым-қатынасының саяси және экономикалық салдарына терең үңілді. Роман АҚШ экономикасына шетелдік тікелей инвестициялардың зиянын ескертеді, ал Крайтон оны сұхбаттарында "Америка үшін экономикалық қатер" деп сипаттады. Крайтон өзінің романы американдықтарға "ес сілкіту" мақсатымен жазылғанын мәлімдеді. 2003 жылғы сөйлесуінде Крайтон экологиялық заңнамадағы партиялықтарлыққа қарсы ескертіп, саяси көзқарастан алыс экологиялық қозғалысты қолдады. 2005 жылы Крайтон республикалық президент Джордж Бушпен кездесіп, оның "Қорқыныш штаты" романын талқылады. Фред Барнстың сөзіне сүйенсек, Буш пен Крайтон "бір сағат бойы әңгімелесіп, көбінесе келісімге келді". 2005 жылдың қыркүйегінде Крайтон АҚШ Сенатының Қоршаған орта және қоғамдық жұмыстар комитеті алдында климаттың өзгеруі туралы куәлік берді. Крайтон адамның қызметінің жаһандық жылынуға елеулі үлес қосып жатқанына күмәнді екенін білдірді және АҚШ заң шығарушыларын саясатқа дауыс беру алдында климат ғылымының әдістемесін жақсырақ зерттеуге шақырды. Оның куәлігі республикалық сенатор Джим Инхофтан мақтау алды, ал демократ сенатор Хиллари Клинтонтан сынға ұшырады.

Ауру және өлім

Крайтонның ағасы Дугластың айтуынша, 2008 жылдың басында Крайтон лимфомамен ауырды. Крайтонның жеке өмірін сақтауына сәйкес, оның қатерлі ісігі қайтыс болғанға дейін жарияланбады. Ол қайтыс болған кезде химиотерапиядан өтіп жатты, және Крайтонның дәрігерлері мен туыстары оның жазылып кетуін күтті. 2008 жылдың 4 қарашасында 66 жасында дүние салды. Майклдың таланты тіпті оның өзінің "Журасик паркі" динозаврларынан да басып өтті. Ол ғылымды үлкен театрлық идеялармен үйлестіруде ең шебер болды, осының арқасында динозаврлардың қайтадан жер бетінде жүруіне сенім пайда болды. Бастапқыда Майкл "Андромеда штаммын" Роберт Уайзға Universal студиясына сатты, ал мен жақында сол жерде келісімшарт бойынша теледидар режиссері болып жұмысқа орналастым. Менің алғашқы тапсырмам Майкл Крайтонды Universal студиясының аумағымен таныстыру болды. Біз дос болып, кейін "Журасик паркі", "Шұғыл жағдай", және "Твистер" жобалары іске асты. Майкл – романдарына ғана жарқындығын сақтаған мейірімді жан еді. Оның орнын ешкім баса алмайды. Стивен Спилберг Майкл Крайтонның өлімі туралы.

Популярды романист ретінде ол керемет болды. Крайтонның кітабы – табиғи әңгімешіл және шындыққа келгенде өте тапқыр болған адамның жеделдетілген тәжірибесі, ол динозаврларды клондау тек болашақта ғана емес, ертең де мүмкін екеніне сендірді. Мүмкін, бүгін де. Стивен Кингтің 2008 жылы Крайтон туралы айтқан сөзі.

Крайтонның 20 ғасырдың американдық өнерінің кең жинағы болды, оны 2010 жылдың мамыр айында Christie's аукционында сатты.

Ғылыми фантастика романдары

Крайтонның көптеген романдары ғылыми зерттеулер саласында туындаған мәселелерді қамтиды. Оның бірнеше романында (Жура паркі, Жоғалған әлем, Келесі, Конго) геномика маңызды роль атқарады. Көбінесе, оқиға ғылыми дағдарыстың күрт басталуына байланысты өрбуімен сипатталады, бұл жаңа білім мен технологияның күшті әсерін көрсетеді, мысалы, Крайтонның алғашқы ғылыми-фантастикалық романы «Андромеда штаммы» кітабында айтылғандай: «Бұл кітапта үлкен американдық ғылыми дағдарыстың бес күндік тарихы баяндалады» (1969, 3-бет) немесе «Терминал адам» романында, адам миына электродтар енгізілген кезде күтпеген әрекеттер байқалады.

Сөз сөйлеу

Крайтон көпшілік алдында сөйлейтін танымал адам болған. Өмірі бойында бірнеше есімді де дәлелді сөздер айтты, әсіресе жаһандық жылыну туралы.

"Ақпараттық ақпарат"

2007 жылдың 14 наурызында Intelligence Squared Нью-Йорк қаласында Брайан Лерердің модерациясымен «Жаһандық жылыну – дағдарыс емес» деген тақырыпта пікірсайыс өткізді. Крайтон Ричард Линдзен және Филип Стоттпен бірге «ұсынысты қолдайтын» тарапта болды, ал Гевин Шмидт, Ричард Сомервилл және Бренда Экурзе «ұсынысты қарсы дауыс берді». Пікірсайыстан бұрын, көрермендердің көп бөлігі «ұсынысқа қарсы» болды (57%-ға қарсы 30%, 13%-ы шешім қабылдамады). Пікірсайыс аяқталған соң, көрермендердің дауыс беруінде «ұсынысты қолдайтын» тарапқа айтарлықтай өзгеріс болды (46%-ға қарсы 42%, 12%-ы шешімін таппады), нәтижесінде Крайтонның тобы жеңіске жетті деп қорытынды жасалды.

"Медиасаурус: дәстүрлі медианың құлдырауы"

1993 жылғы 7 сәуірде Вашингтон қаласындағы Ұлттық баспасөз клубында жасаған сөйлеуінде Крихтон басты ақпарат құралдарының төмендеуін болжады.

"Ритуалдық қорлау, ыстық ауа және жоғалған мүмкіндіктер: ғылымның бұқаралық ақпарат құралдарына көзқарасы"

AAAS Крайтонды 1999 жылдың 25 қаңтарында Анахаймда (Калифорния штаты) Америка ғылымды дамыту қауымдастығының алдында сөз сөйлеуге шақырды, онда ол ғалымдардың БАҚ-та бейнеленуіне қатысты алаңдаушылықтарын білдірді.

"Дін ретінде экологиялық көзқарас"

Бұл қоршаған ортаны дін ретінде қарастыру туралы алғашқы әңгіме емес, бірақ ол кеңінен таралды және көптеп цитаталанды. Крейтон қоршаған ортаға діни көзқарас дұрыс емес екенін және олар қорғауға тырысқан табиғатқа зиян келтіретінін түсіндіреді.

"Глобалды жылынуға күмәнмен қарауға негіз бар"

2005 жылдың 25 қаңтарында Вашингтон қаласындағы Ұлттық баспасөз клубында Крайтон ғаламдық жылыну мәселесіндегі қалыптасқан пікірді сынағанының себептерін егжей-тегжейлі түсіндірді. БҰҰ жариялаған деректерге сүйене отырып, ол апатты жылыну туралы айтылғандарға күмән келтірді және көміртегі диоксидін (CO2) азайтудың күрделілігін қалыптыдан әлдеқайда жоғары деп санайтынын жеткізді. Дүние жүзінде адамдар аштықтан және аурудан қаза болып жатқанда, қоғамның бұл мәселеге үлкен қаржы жұмсауының моральдық тұрғыдан дұрыс еместігін айтты.

"Мишельдің Калтектегі лекциясы"

"Шет елдіктер жаһандық жылынуға себеп" 2003 жылдың 17 қаңтары. Ғылыми фантастикалық шығармашылығының дәстүрінде, Крайтон ядролық қыс және SETI Дрейк теңдеулері туралы зерттеулерді жаһандық жылыну ғылымымен байланыстыра отырып, егжей-тегжейлі сипаттайды.

"АҚШ Сенатының алдындағы куәлік"

2005 жылдың қыркүйегінде Крихтон Сенат алдында "жаһандық жылыну бойынша сарапшы куәгер" ретінде куәлік беруге шақырылды. Сөз Вашингтондағы Қоршаған орта және қоғамдық жұмыстар комитетінің алдында жасалды.

"Көңілділік теориясы және қоршаған ортаны басқару"

Бұрынғы сөздерінде Крайттон экологиялық ұйымдарды күрделілік теориясын пайдаланбағандары үшін сынаған болатын. Осы сөзінде ол күрделілік теориясының қоршаған ортаны басқару үшін қажеттілігін толыққанды түсіндіреді, сонымен қатар Йеллоустоун ұлттық паркінің тарихын нені жасамау керектігінің мысалы ретінде келтіреді. Бұл сөз 2005 жылдың 6 қарашасында Вашингтон қаласындағы Күрделілік және қоғамдық саясат орталығында (Washington Center for Complexity and Public Policy) айтылды.

"Гендік зерттеулер мен заң шығару қажеттілігі"

Next романын жазғанда, Крайтон генетикалық зерттеулерге қатысты заңдарды күрт өзгерту қажеттігіне келді және алдағы мәселелер туралы конгресс қызметкерлерімен сөйлесті. Бұл сөз 2006 жылдың 14 қыркүйегінде Вашингтон қаласындағы заң шығарушылардың штатына арналған болатын.

Гелл-Манн амнезия әсері

2002 жылы сөйлеген сөзінде Крайтон Гель-Манн амнезиясы әсері деген терминді қолданып, сарапшылардың өздерінің білімі бар сала бойынша мақалаларды оқығанда олардағы қателер мен түсініксіздіктерді байқап, бірақ сол тәжірибелерді сол басылымдардағы өз салаларына жатпайтын тақырыптардағы мақалаларды оқығанда ұмытып кететін құбылысты сипаттады. Ол бұл атты ирониямен таңдағанын түсіндірді, себебі бұл әсерді физик Мюррей Гель-Маннмен бірге талқылаған, «әйгілі есімді атау арқылы өзімнің және әсердің маңыздылығын арттыруға тырыстым». Гель-Манн амнезиясы әсерін қысқаша айтқанда былай түсіндіруге болады: Газетті ашып, жақсы білетін тақырыпқа қатысты мақала оқисыз. Мюррей үшін – физика, ал мен үшін – шоу-бизнес. Мақаланы оқып, журналистің фактілер мен мәселелерді түсінбегенін көресіз. Көбінесе мақаладағы қателер соншалық, оқиғаның себеп-салдарын кері көрсетеді – «сулы көшелер жаңбырдың себебі» сияқты. Мұндай мақалалар қағазда толып жатыр. Сіз мақаладағы қателерге ашуланып немесе қызыға оқисыз, содан кейін бетті ұлттық немесе халықаралық жаңалықтарға бұрасыз, газеттің қалған бөлігі Палестина туралы сіз оқыған сөздерден гөрі дұрыс деп оқисыз. Бетті бұрып, білгендеріңізді ұмытып кетесіз. Міне, осы – Гель-Манн амнезиясы әсері. Бұл әсер өмірдің басқа салаларында жұмыс істемейтінін атап өткен жөн. Күнделікті өмірде егер біреу үнемі артық айтса немесе өтірік айтса, сіз оның сөздеріне сенуді тоқтатасыз. Сотта «falsus in uno, falsus in omnibus» деген заңдық қағида бар, яғни бір жағынан жалған айтқан, барлық жағынан жалған айтқан. Бірақ бұқаралық ақпарат құралдарына келгенде, біз дәлелдерге қарамастан, газеттің басқа бөліктерін оқып уақытты жұмсауға тұрарлық деп санаймыз. Шындығында, мұндай емес. Біздің осы мінез-құлқымызға жалғыз ғана түсінік – амнезия. Гель-Манн амнезиясы әсері Эрвин Кноллдың медианың дәлдігі туралы заңымен ұқсас: «Газеттерде оқығанның бәрі, сіздің жеке басыңыз білетін сирек жағдайлардан басқа, толыққанды шындық».

In a speech in 2002, Crichton coined the term Gell Mann amnesia effect to describe the phenomenon of experts reading articles within their fields of expertise and finding them to be error ridden and full of misunderstanding, but seemingly forgetting those experiences when reading articles in the same publications written on topics outside of their fields of expertise, which they believe to be credible. He explained that he had chosen the name ironically, because he had once discussed the effect with physicist Murray Gell Mann, "and by dropping a famous name I imply greater importance to myself, and to the effect, than it would otherwise have." Briefly stated, the Gell Mann Amnesia effect is as follows. You open the newspaper to an article on some subject you know well. In Murray's case, physics. In mine, show business. You read the article and see the journalist has absolutely no understanding of either the facts or the issues. Often, the article is so wrong it actually presents the story backward—reversing cause and effect. I call these the "wet streets cause rain" stories. Paper's full of them. In any case, you read with exasperation or amusement the multiple errors in a story, and then turn the page to national or international affairs, and read as if the rest of the newspaper was somehow more accurate about Palestine than the baloney you just read. You turn the page, and forget what you know. That is the Gell Mann Amnesia effect. I'd point out it does not operate in other arenas of life. In ordinary life, if somebody consistently exaggerates or lies to you, you soon discount everything they say. In court, there is the legal doctrine of falsus in uno, falsus in omnibus, which means untruthful in one part, untruthful in all. But when it comes to the media, we believe against evidence that it is probably worth our time to read other parts of the paper. When, in fact, it almost certainly isn't. The only possible explanation for our behavior is amnesia. The Gell Mann amnesia effect is similar to Erwin Knoll's law of media accuracy, which states: "Everything you read in the newspapers is absolutely true except for the rare story of which you happen to have firsthand knowledge."

Мұра

2002 жылы Кричтонзавр болин (Crichtonsaurus bohlini) анкилозавридтер туысы оның құрметіне аталды. Бірақ бұл түрдің сенімсіз екендігі анықталды, және кейбір диагностикалық қазба материалдары жаңа есімді Кричтонпельта бэньсиэнсис (Crichtonpelta benxiensis) түріне жатқызылды.