Кіріспе
Американдық романшы Карл Хиасен (Carl Hiaasen; 1953 жылдың 12 наурызында туған) – американдық журналист және романшы. Ол мансабын газет тілшісі ретінде бастады және 1970-ші жылдардың соңында бос уақытында ересектерге де, жасөсперімдерге де арналған романдар жазуды қолға алды. Оның екі романы толық метражды фильмдерге бейімделді. Хиасеннің ересектерге арналған романдары Флоридада өтетін юмористик қылмыстық триллерлер. Оларда ерекше, кейде гротесктік кейіпкерлер кездеседі және американдық халық мәдениетінің түрлі жақтарын сатиралайды. Көптеген романдары туған штаттық экологиялық мәселелер мен саяси жемқорлыққа тоқталатын тақырыптарды қамтиды.
Carl Hiaasen ('/h//aɪ//.//ə//s//ɛ//n/; born March 12, 1953) is an American journalist and novelist. He began his career as a newspaper reporter and by the late 1970s had begun writing novels in his spare time, both for adults and for middle grade readers. Two of his novels have been made into feature films. Hiaasen's adult novels are humorous crime thrillers set in Florida. They feature casts of eccentric, sometimes grotesque characters and satirize aspects of American popular culture. Many of the novels include themes related to environmentalism and political corruption in his native state.
Ерте өмір және білім
Одель мен Патрисия Хиасеннің төрт баласының үлкені Хиасен 1953 жылы норвегиялық және ирландтық тегінен шыққан. Ол Флорида штатының Плантейшн қаласында, сол кезде Форт-Лодердейлдің ауылдық аймағында өсті. Алты жасында әкесі оған Рождествоға тегіл машина сыйлағаннан бастап жазумен айналыса бастады. 1970 жылы Плантейшн орта мектебін бітірген соң, ол Эмори университетіне түсті, онда студенттік газет "The Emory Wheel"-ге сатирикалық юморлық мақалалар жазды. 1972 жылы Флорида университетіне ауысып, "The Independent Florida Alligator" газетінде жұмыс істеді. Хиасен 1974 жылы журналистика мамандығы бойынша диплом алды.
Журналистика
Хьясен 1976 жылы «Майами Херальд» газетіне жұмысқа орналасудан бұрын екі жыл бойы «TODAY» (Кокоа, Флорида) газетінде репортер болып жұмыс істеді, онда ол қалалық жаңалықтар бөлімінде, сенбілік журналда және жүлделі тергеу тобында қызмет етті. Хиасен 1985 жылдың ортасынан бастап 2021 жылдың наурызында зейнеткерлікке шыққанға дейін газеттің тілшісі болды. Оның мақалалары үш кітапқа жинақталды: «Kick Ass» (1999), «Paradise Screwed» (2001) және «Dance of the Reptiles» (2014), олардың барлығы Диана Стивенсон редакциялаған. Оның жалғыз бауыры Роб Хиасен, Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы «The Capital» газетінің редакторы және тілшісі, 2018 жылдың 28 маусымында газет кеңсесінде болған жаппай оқ ату кезінде қаза тапты. Карл Хиасеннің 1991 жылғы «Туған тіл» романы «Бауырым Робқа арналған» деген арнаумен жазылған.
Роман жазушысы
Хьясен репортер болғаннан кейін бос уақытында роман жазуға кірісті. Алғашқы үшеуі оның досы және әріптесі Уильям Монталбаномен бірге жазылған: Powder Burn (1981), Trap Line (1982) және A Death in China (1984). Оның тұңғыш жеке романы, Tourist Season (1986), Майамидегі Orange Bowl Queen-ді ұрлаған эко-соғысшылар тобы туралы. Кітаптың басты кейіпкерін Джимми Баффет өзінің Barometer Soup альбомында шыққан "The Ballad of Skip Wiley" әнінде еске алды. Хьясеннің 21 романы мен көркем емес кітабы New York Times бестселлер тізіміне енген. Оның шығармалары 34 тілге аударылған. 2016 жылы оның Razor Girl романы Англиядағы комикстік көркем әдебиет үшін Bollinger Everyman Wodehouse сыйлығының қысқа тізіміне ілікті. Хиасеннің бұрынғы романы Strip Tease 1996 жылы Деми Мур мен Берт Рейнольдс ойнаған Striptease фильміне бейімделді. Жақсы маймыл (Bad Monkey) атты тағы бір кітабы Apple TV үшін сериал ретінде түсірілуде. Бұл сериалда Винс Вонн ойнайды, ал сценарийін жазып, продюсерлікке жетекшілік ететін Билл Лоуренс – Ted Lasso сериалын жасаған автор. Сериалдың көрсетілуі 2024 жылдың жазында жоспарлануда. Хьясеннің кіші жастағы оқырмандарға арналған алғашқы романы – 2002 жылы жарық көрген Hoot, ол Newbery Medal сыйлығының иегері атанды. 2006 жылы ол сол атпен фильмге бейімделді (басты рөлдерде Логан Лерман, Бри Ларсон және Люк Уилсон ойнады). Фильмнің сценарийін және режиссурасын Уил Шрайнер жасады. Джимми Баффет саундтрекке әндер жазды және орта мектеп мұғалімі Райан мырза рөлінде ойнады. Хиасеннің одан әрі балалар романдары: Flush; Scat; Chomp; Skink No Surrender, ол оның ең танымал ересек кейіпкерлерін кішкентай оқырмандарға таныстырады; Squirm; және соңғысы Wrecker. 2014 жылы Skink кітабы Жастар әдебиеті бойынша Ұлттық кітап сыйлығының ұзақ тізіміне енді. Хьясеннің кіші жастағы оқырмандарға арналған кітаптарында қоршаған орта туралы тақырыптар, ерекше мінезді кейіпкерлер және оқиғаларға толы сюжеттер кездеседі. Squirm, Флорида және Монтанада өтетін бұл кітап 2018 жылдың күзінде жарық көрді және New York Times орта сынып романдарының бестселлер тізімінде 4-орынға ие болды. Wrecker, 2023 жылдың 26 қыркүйегінде жарық көрді, бұл кітап COVID-19 пандемиясы кезіндегі Кей-Вест қаласының оқиғаларын қамтиды. Kirkus Reviews оны "нағыз өмірдегі маңызды тақырыптарға негізделген, жанды триллер" деп сипаттады. Booklist жазғандай, "Хьясен өзінің жазу шеберлігі мен өткірлігімен әртүрлі элементтерді біріктіріп, керемет оқиға жасайды". Wrecker New York Times балалар орта сыныптық кітаптарының бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты. Оның ересектерге арналған соңғы кітабы Squeeze Me 2020 жылдың 25 тамызында жарық көрді және New York Times басылымдарының біріктірілген баспа және электронды кітаптар тізімінде 2-орынға ие болды. Роман Палм-Бичтің сәнді әлеуметтік маусымында өтеді, онда жабайы питондар мен аралда демалыс үйі бар, ойдан шығарылған, жақсы тамақтанған АҚШ президенті бейнеленген. Amazon және Washington Post Squeeze Me кітабын 2020 жылдың ең жақсы романдарының бірі деп атады. Хьясеннің соңғы көркем емес жұмысы – Assume the Worst: The Graduation Speech You'll Never Hear, ол 2018 жылдың сәуірінде жарық көрді және The New Yorker журналындағы карикатураларымен танымал Роз Чэст салған суреттермен толықталды.
Ән жазу
1990 жылдары Хиасен досы және Л.А. рокері Уоррен Зевонмен бірге үш әннің мәтінін жазды. "Ротвейлер блюз" және "Семиноль бинго" әндері 1995 жылы Зевонның "Мутинер" альбомында жарық көрді. Олар бірлесіп жазған үшінші ән, "Basket Case", Хиасеннің осы аттас романымен байланысты жазылып, 2001 жылы Зевонның "My Ride's Here" альбомында пайда болды. Хиасен Джимми Баффеттің соңғы альбомы "Equal Strain on All Parts" альбомында Баффет пен Мак МакАналимен бірге "Fish Porn" әнінің мәтінін жазды.
Жеке өмір
Hiaasen – балық аулаушы, ол Исламорададағы Invitational Fall Fly Bonefish турнирінде алты рет жеңіс алыпты, гид Тим Кляйнмен бірге балық аулаған.