Фридрих Людвиг Георг фон Раумер: Неміс тарихшысы және қоғам қайраткері
Friedrich Ludwig Georg von Raumer
Фридрих Раумер (1781-1873) – неміс тарихшысы, тарихты ғылыми тұрғыдан зерттеп, неміс тілінде насихаттаған алғашқы ғалым. Биографиясы, еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы (1781–1873)
German historian (1781–1873)
Фридрих Людвиг Георг фон Раумер (14 мамыр 1781 – 14 маусым 1873) – неміс тарихшысы. Ол неміс тілінде тарихты ғылыми тұрғыдан танымал еткен алғашқы тарихшы болды. Ол көп саяхат жасап, Германияның заң шығару органдарында қызмет етті.
Friedrich Ludwig Georg von Raumer (14 May 1781 – 14 June 1873) was a German historian. He was the first scientific historian to popularise history in German. He travelled extensively and served in German legislative bodies.
Өмірбаян
Ол Ангальт-Дессаудағы Вёрлиц қаласында дүниеге келген. Оның әкесі (1822 жылы қайтыс болған) Ангальттегі Камердиректор (яғни палата директоры, қаржы бөлімінің бас қызметкері) болды және ауыл шаруашылығына үлкен үлес қосты. Берлиндегі Йоахимсталь гимназиясында және Галле мен Геттинген университеттерінде оқығаннан кейін, Раумер заңгерлікпен айналыса бастады. Ол 1801 жылы Пруссияның мемлекеттік қызметіне азаматтық судья ретінде кіріп, 1809 жылы канцлер Харденбергтің кеңесшісі болды. 1811 жылы Бреслау университетінің профессоры болып тағайындалды, онда 1816 жылға дейін қызмет етті. 1819 жылы ол Берлин университетінде саяси ғылымдар мен тарих профессоры болды, ол 1847 жылға дейін кафедраны ұстады, ал 1853 жылға дейін кездейсоқ лекциялар оқыды. Ол біраз уақыт Пруссия ғылым академиясының хатшысы болды. Бұл лауазымынан ол 1847 жылы да отставкаға кетті. 1816 және 1855 жылдар аралығында Еуропа мен АҚШ-ты аралап, көп жерлерді көрді. 1815 жылы ол Венецияда тарихи зерттеулер жүргізді, ал келесі екі жылда Германия, Швейцария және Италияға сапар шекті. Ол 1835 жылы Англияға, 1839 жылы Италияға, 1841 жылы АҚШ-қа барды. 1853-55 жылдары АҚШ-қа қайта оралды. Бұл сапарлар түрлі еңбектердің жарыққа шығуына себеп болды. 1841 жылы АҚШ арқылы саяхаттан оралған Раумерге Миссисипидегі бу кемесінде саяхаттаған американдықтардың кең білімі қатты әсер етті. Оның саяхаттасқан таныстары олардың қызығушылықтары мен білімдерін қоғамдық кітапханалардан кітаптар алуларымен және түрлі тақырыптар бойынша қоғамдық лекцияларды тыңдауларымен байланыстырды. Раумер содан кейін Берлинде де қоғамдық кітапханалар ашуды бастады, бұл 1846 жылы құрылатын Берлиннің болашақ қоғамдық кітапханалары үшін бастапқы капиталды құрады. 1848 жылдың желтоқсанында Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV қоғамдық кітапханалардың негізін бекітті, алайда оның шешімі сол жылдың наурыз революциясының салдарынан жарияланбады. 1850 жылдың 1 тамызынан бастап I-ден IV-ке дейін нөмірленген алғашқы төрт қоғамдық кітапхана ашылды. Кітапхана No I 1955 жылы Раумердің есімімен аталды. 1848 жылы ол Франкфурт парламентіне депутат болып сайланды, онда ол оң орталықпен жақындық танытып, Пруссияның үстемдігімен Германия империясын құру туралы ұсынысты қолдады. Ол Парижге елші ретінде императорлық регент Австрияның архидюгы Иоаннға жіберілді және Фридрих Вильгельм IV-ке императорлық тәжді ұсынған делегацияның құрамында болды. Неміс парламенті тарағаннан кейін Раумер Берлинге оралды, онда ол Пруссияның Лордтар палатасының мүшесі болды. Ол 1873 жылы Берлинде қайтыс болды. Оның қабірі Берлиндегі Кройцберг ауданындағы бейітте сақталған, Бергманн көшесіндегі Драйфальтигкейт шіркеу қауымдастығының екінші бейіттерінде (Friedhof II der Dreifaltigkeits Kirchengemeinde) орналасқан.
He was born at Wörlitz in Anhalt Dessau. His father (who died in 1822), was Kammerdirektor (i. e. chamber director, head official in the financial department) in Anhalt and did great service to agriculture. After studying at the Joachimsthal Gymnasium, Berlin, and at the universities of Halle and Göttingen, Raumer began to practise law. He entered the Prussian civil service in 1801 as a civil magistrate, and rose in the service to become councillor to Chancellor Hardenberg in 1809. He was made a professor at the University of Breslau in 1811, where he served until 1816. In 1819, he became professor of political science and history at the University of Berlin holding the chair until 1847, and giving occasional lectures until 1853. He was for some time secretary of the Prussian Academy of Sciences. That position he also resigned in 1847. At different times between 1816 and 1855, he travelled extensively through Europe and the United States. In 1815, he carried on historical investigations in Venice, and in the two following years he travelled in Germany, Switzerland and Italy. He went to England in 1835, to Italy in 1839 and to the United States in 1841 1843. He revisited the United States 1853 55. These visits led to the publication of various works. Returning from his 1841 journey through the United States Raumer was deeply impressed by the broad knowledge of average US citizens, whom he had encountered travelling on a Mississippi steam boat. His travel acquaintances ascribed their interest and knowledge to their access to books from public libraries and public lectures on various subjects. Raumer then started an initiative to open public libraries in Berlin too.) forming the starting capital for Berlin's to be founded public libraries in 1846. In December 1848 King Frederick William IV of Prussia approved the foundation of public libraries, however, his decision remained unpublished due to the repercussions of the March Revolution of that year. With effect of 1 August 1850 the first four public libraries opened, numbered I to IV. The Library No. I was named after Raumer in 1955. In 1848 he was elected a member of the Frankfurt Parliament, where he associated himself with the right centre, supporting the proposal for a German empire under the supremacy of Prussia. He was sent to Paris as ambassador by imperial regent Archduke John of Austria, and was one of the deputation which offered the imperial crown to Frederick William IV. After the breakdown of the German parliament, Raumer returned to Berlin, where he was made a member of the House of Lords of Prussia. He died at Berlin in 1873. His grave is preserved at a cemetery in the Kreuzberg section of Berlin, the Friedhof II der Dreifaltigkeits Kirchengemeinde on Bergmannstraße, Berlin.
Бағалау
1911 жылғы «Британ энциклопедиясында» былай делінген: «Раумердің стилі тікелей, түсінікті және күшті, өз заманында ол танымал тарихшы болған, бірақ қатаң ғылыми талаптар бойынша ол замандастарының ең көрнектілеріне жатпайды». «Апплтонның американдық тарихи тұлғалар энциклопедиясында» жазылғандай, «Оны 19 ғасырдың ең ірі тарихшыларының бірі деп санауға болады».
According to the 1911 Encyclopædia Britannica, "Raumer's style is direct, lucid and vigorous, and in his day he was a popular historian, but judged by strictly scientific standards he does not rank among the first men of his time." According to Appletons' Cyclopædia of American Biography, "He is justly considered as one of the great historians of the 19th century."
Отбасы
Оның ағасы Карл Георг фон Раумер геолог және педагог болған. Олардың туыстары судья, саясаткер және редактор Эрнст Людвиг фон Герлах, сондай-ақ генерал және Бисмарктің сенімді адамы Людвиг Фридрих Леопольд фон Герлах еді.
His brother, Karl Georg von Raumer, was a geologist and educator. Their cousins were Ernst Ludwig von Gerlach, a judge, politician, and editor, and Ludwig Friedrich Leopold von Gerlach, a general and confidant of Bismarck.