Кіріспе

Екі астероидтің ортақ массалық орталығының айналасында айналу жүйесі. Екілік астероид – ортақ барицентрінің айналасында айналатын екі астероидтың жүйесі. 243 Иданың екілік табиғаты 1993 жылы Галилео ғарыш кемесі астероидтің жанынан өтіп бара жатқанда анықталды. Одан бері көптеген екілік астероидтар және бірнеше үштік астероидтар табылды. Екілік жүйенің "біріншілік" және "екіншілік" деп аталатын екі компонентінің массалық қатынасы маңызды сипаттама болып табылады. Көптеген екілік астероидтардың массалық қатынасы жоғары, яғни негізгі компоненттің айналасында айналатын салыстырмалы түрде кішкентай серік. Кішкентай планета серігі бар жүйелерді "серік" немесе жай ғана "спутник" деп те атайды. Олардың ішінде 87 Сильвия, 107 Камилла, 45 Евгения, 121 Гермиона, 130 Электра, 22 Каллиопа, 283 Эмма, 379 Хуэнна, 243 Ида және 4337 Аресибо (біріншілік өлшемі азайып отыратын ретпен). Кейбір екілік жүйелердің массалық қатынасы бірлікке жақын, яғни шамамен бірдей массасы бар екі компоненті бар. Олардың ішінде 90 Антиопа, 2017 YE және 69230 Гермес бар, олардың орташа компоненттерінің диаметрі 86, 1.8, 0.9 және 0.8 км.

Сипаттама

Бинарлық астероид жүйелерінің қалыптасуын түсіндіру үшін бірнеше теориялар ұсынылған. Көптеген жүйелерде макропороздық құрылым (ішкі "құрылғы үйіндісі") бар. 22 Каллиопе, 45 Евгения немесе 87 Сильвия сияқты ірі негізгі белдеу астероидтарының айналасында айналатын серіктер, соққыдан кейін аталық дененің ыдырауынан немесе көлденең соққыдан кейін бөлінуден пайда болған болуы мүмкін. Транс-Нептун бинарлық жүйелері Күн жүйесінің қалыптасу кезінде өзара тартылыс немесе үш денелі әрекеттесу арқылы қалыптасқан болуы мүмкін. Күн жүйесінің ішкі бөлігінде айналатын Жерге жақын астероидтар, ең болмаса, айналу жылдамдығының артуы және массаның бөлінуі арқылы қалыптасады, бұл YORP эффектісінің нәтижесі болуы мүмкін. Сандық модельдеулер көрсеткендей, күн энергиясы YORP эффектісі арқылы "құрылғы үйіндісі" астероидті жеткілікті жылдамдыққа жеткізгенде, материал астероидтің экваторынан шығарылады. Бұл процесс астероидтің полюстерінде де жаңа материалды ашыққа шығарады.