"Құқық қорғаушылар: 1959 жылғы телесериал"

Кіріспе

1959 жылғы американдық телесериал

"Тоқалмайтындар" – Desilu Productions компаниясының өндірісінде 1959 жылдан 1963 жылға дейін ABC телеарнасында көрсетілген американдық қылмыстық драма. Элиот Несс пен Оскар Фрэлидің осы аттас естеліктеріне негізделген бұл сериал, 1930 жылдардағы Чикагодағы қылмыспен күрескен тыйым салынған кезеңдегі агент ретінде Несс өмірін көрсетеді. Ол батылдығы, адалдығы және жемқорлыққа төзбейтіндігі үшін таңдалған арнайы агенттер тобының көмегімен жұмыс істейді, олар "Тоқалмайтындар" деп аталды. Бұл кітап кейіннен 1987 жылы танымал фильмге, ал 1993 жылы сәл нашаррақ телесериалға ұзартылды. Күшті әсер ететін, динамикалық экшн-драма және телевизиялық қылмыстық жанрдағы маңызды туынды болған "Тоқалмайтындар" сериалының жұлдызы Роберт Стак 1960 жылы "Драмалық сериалдағы үздік актер" номинациясы бойынша Эмми сыйлығын жеңіп алды.

Серияның жалпы көрінісі

Сериал бастапқыда АҚШ Әділет министрлігіне жұмыс істеген және Элиот Несс (Стек) басқарған, Нестің 1957 жылғы ең көп сатылған мемуарында сипатталғандай, "Scarface" Аль Капоненің контрабандалық империясын құлатуға көмектескен, тыйым салу агенттерінің нақты өмірдегі жасағының күш-жігеріне назар аударды. Бұл жасақ өз батылдығы мен адалдығы үшін "Қосылмастар" деп аталды; жасақ мүшелерін ұйымдық қылмыспен параға салуға немесе қорқытуға болмады. Дегенмен, Элиот Несс 1957 жылдың мамырында, оның мемуары мен одан кейінгі телебейімделуі оған өмірінде бастан кешкеннен де артық даңқ әкелер алдында қайтыс болды. Сериалдың пилоттық эпизоды, "Қосылмастар" деп аталатын екі бөлімдік эпизод, алғаш рет 1959 жылдың 20 және 27 сәуірінде CBS телеарнасының Westinghouse Desilu Playhouse бағдарламасында көрсетілді. Кейін "Шар бетті мафия" деп қайта аталған бұл эпизодтар, онда Невилл Брэнд Аль Капоне рөлінде ойнады, сериалдағы жалғыз эпизодтар еді, олар көбінесе Нестің мемуарына тікелей негізделген және Капоненың сотталып, түрмеге қамалуымен аяқталды. 1951 жылдан бері Десилудің телешоуларының көп бөлігін, I Love Lucy бағдарламасынан бастап көрсетіп келген CBS, пилоттық фильмнің сәттілігінен кейін жаңа сериалды ұсынды. Бірақ желі вице-президенті Хаббелл Робинсонның кеңесімен төраға Уильям С. Пейли одан бас тартты. Алайда ABC телеарнасы сериалды көрсетуге келісті, ал "Қосылмастар" сериалының тұңғыш көрсетілімі 1959 жылдың 15 қазанында өтті. Пилоттық фильмде мафиялық топтар көбінесе шынайы емес, псевдоитальяндық акценттермен сөйледі, бірақ сериал эфирге шыққан кезде бұл ерекше айтылу тоқтатылды. Апталық сериалда алғаш рет Капоне болмаған кезде жаңа басшылыққа ие болу үшін күрес бейнеленді (телесериал үшін жаңа мафия басшысы Франк Нитти болды, бірақ бұл, сериалдағыдай, шындыққа сай келмеді). Сериал жалғасқан сайын, Несс пен оның командасының өте қиялдағы бейнесі қалыптасты, олар 1930 жылдардағы бандиттер мен қылмыскерлерге, соның ішінде Ма Баркер, Голландтық Шульц, Багс Моран, Винсент "Қатыгез Ит" Колл, Легс Даймонд, Лакки Лучано және бір эпизодта нацистік агенттерге қарсы күрескен көп мақсатты, түрлі агенттіктердің қылмыспен күресушілері ретінде бейнеленді. Сериал барысында Несс көптеген жағдайларда заңдық салдарларсыз күдіктілердің төртінші түзету құқығын ашық бұзды. Әдебиетші Уолтер Винчеллдің ерекше Нью-Йорк акцентімен айтылған қысқаша баяндамасы, Нельсон Риддлдің қасіретті музыкасы және фильм-нуарға ұқсас көлеңкелі қара-ақ түсті суреттері сериалдың стильдік ерекшеліктері болды.

The series originally focused on the efforts of a real life squad of Prohibition agents employed by the United States Department of Justice and led by Eliot Ness (Stack) who helped bring down the bootleg empire of "Scarface" Al Capone, as described in Ness's bestselling 1957 memoir. This squad was nicknamed "The Untouchables" because of its courage and honesty; squad members could not be bribed or intimidated by the mob. Eliot Ness, though, died suddenly in May 1957, shortly before his memoir and the subsequent TV adaptation were to bring him fame beyond any he experienced in his lifetime. The pilot for the series, a two part episode entitled "The Untouchables", originally aired on CBS's Westinghouse Desilu Playhouse on April 20 and 27, 1959. Later retitled "The Scarface Mob", these episodes, which featured Neville Brand as Al Capone, were the only episodes in the series to be more or less directly based on Ness's memoir, and ended with the conviction and imprisonment of Capone. CBS, which had broadcast most of Desilu's television output since 1951 beginning with I Love Lucy, was offered the new series following the success of the pilot film. Chairman William S. Paley rejected it on the advice of network vice president Hubbell Robinson. ABC, however, agreed to air the series, and The Untouchables premiered on October 15, 1959. In the pilot movie, the mobsters generally spoke with unrealistic pseudo Italian accents, but this idiosyncratic pronunciation was dropped when the series debuted. The weekly series first dramatized a power struggle to establish a new boss in the absence of Capone himself (for the purpose of the TV series, the new mob boss was Frank Nitti, although this was, as usual for the series, contrary to fact). As the series continued, a highly fictionalized portrayal of Ness and his crew developed as all purpose, multiagency crime fighters who went up against an array of 1930s era gangsters and villains, including Ma Barker, Dutch Schultz, Bugs Moran, Vincent "Mad Dog" Coll, Legs Diamond, Lucky Luciano, and in one episode, Nazi agents. On many occasions during the series' run, Ness would blatantly violate suspects' Fourth Amendment rights with no legal ramifications or consequences. The terse narration by gossip columnist Walter Winchell, in his distinctive New York accent, was a stylistic hallmark of the series, along with its ominous theme music by Nelson Riddle and its shadowy black and white photography, which was influenced by film noir.

Дау

Шоу кейбір итальяндық-американдықтардан, соның ішінде Франк Синатрадан қатты сынға ұшырады, олар бұл шоудың мафиозилер мен бандиттер ретінде жағымсыз стереотиптерді насихаттағанын сезінді. Капоне отбасы CBS, Desilu Productions және Westinghouse Electric Corporation компанияларын Капоне отбасын бейнелегені үшін сәтсіз сотқа берді. Бірінші маусымның бірінші эпизодында "Агент (Рико) Росси" кейіпкері, бандиттер өлтіруіне куә болған итальяндық текті адам, Несстің командасына қосылды. 1961 жылдың 9 наурызында Бруклин портының және Халықаралық порт жұмысшыларының кәсіби одағының басшысы Энтони Анастасио өзін "Итальяндық-американдық демократиялық ұйымдар федерациясы" деп атаған пикет тобымен бірге шеруге қатысты. Нью-Йорктегі ABC штаб-пәтерінің алдындағы наразылық акциясы кезінде олар Liggett & Myers Tobacco Company (L&M) өнімдерін, соның ішінде "The Untouchables" шоуының бас демеушісі болған Chesterfield темекісін бойкоттауға шақырды. Олар итальяндық-американдықтарды жамандаған, оларды жалғыз қылмыстық элемент ретінде стереотиптеген бағдарламаға наразылық білдірді. Бойкот және оған байланысты туған жағдайлар Анастасио мен оның одақтастары күткен нәтижені берді. ABC штаб-пәтерінің алдындағы пикеттен төрт күн өткен соң, L&M қорқытуларға бағынбағанын жоққа шығарып, "The Untouchables" шоуына демеушілігін тоқтату туралы мәлімдеді, бұл шешім телеарналардың кестесіндегі қақтығыстарға байланысты екенін айтты. Келесі аптада Desilu басшысы Дези Арназ (Капоне ұлы Альбертпен бірге орта мектепте оқыған), ABC және "Итальяндық-американдық жамандауға қарсы күрес лигасы" бірлесіп ресми үш тармақты манифест жариялады:

The show drew harsh criticism from some Italian Americans, including Frank Sinatra, who felt it promoted negative stereotypes of them as mobsters and gangsters. The Capone family unsuccessfully sued CBS, Desilu Productions, and Westinghouse Electric Corporation for their depiction of the Capone family. In the first episode of the first season, the character of "Agent (Rico) Rossi", a person of Italian extraction who had witnessed a gangland murder, was added to Ness's team. On March 9, 1961, Anthony Anastasio, chief of the Brooklyn waterfront and its International Longshoremen's Association, marched in line with a picket group who identified themselves as "The Federation of Italian American Democratic Organizations". In protest formation outside the ABC New York headquarters, they had come together to urge the public boycott of Liggett & Myers Tobacco Company (L&M) products, including Chesterfield cigarettes, the lead sponsor of The Untouchables. They expressed displeasure with the program, which to them vilified Italian Americans, stereotyping them as the singular criminal element. The boycott and the attendant firestorm of publicity had the effect Anastasio and his confederates wanted. Four days after the picket of ABC, L&M, denying it had bowed to intimidation, announced it would drop its sponsorship of The Untouchables, maintaining the decision was based on network scheduling conflicts. The following week, the head of Desilu, Desi Arnaz (who had attended high school with Capone's son Albert), in concert with ABC and the "Italian American League to Combat Defamation", issued a formal three point manifesto:

No more fictional hoodlums with Italian names will be in future productions. More stress will be given to the law enforcement role of "Rico Rossi", Ness's right hand man on the show. An emphasis will be given to the "formidable influence" of Italian American officials in reducing crime with an emphasis on the "great contributions" made to American culture by Americans of Italian descent. The series also incurred the displeasure of the powerful director of the Federal Bureau of Investigation, J. Edgar Hoover, when the fictionalized scripts depicted Ness and his Treasury agents involved in operations that were actually the province of the FBI. (The Untouchables belonged to the Federal Agency that later became known as the ATF). The second episode of the series, for example, depicted Ness and his crew involved in the capture of the Ma Barker gang, an incident in which the real life Ness played no part. The producers agreed to insert a spoken disclaimer on future broadcasts of the episode stating that the FBI had primary responsibility for the Barker case. The Untouchables was an unusually violent TV program for the era and its frequent and surprisingly explicit depictions of drug abuse and prostitution were described by the National Association for Better Radio and Television as "not fit for the television screen". Several episodes included depictions of violence toward children. In an article titled "The New Enemies of The Untouchables" Ayn Rand argued that the persistent, superficial attacks received by The Untouchables were due to its appeal and its virtues: Its moral conflict and moral purpose.

* Болашақ туындыларда итальяндық есімдері бар ойдан шығарылған қылмыскерлер болмайды.
* "Рико Росси" кейіпкерінің құқық қорғаушы рөліне, Несстің оң қолы ретінде, көбірек мән беріледі.
* Итальяндық-американдық шенеуніктердің қылмысты азайтудағы "күшті ықпалына" және итальяндық текті американдықтардың американдық мәдениетке қосқан "үлкен үлесіне" баса назар аударылады.

Сонымен қатар, сериал Федералдық тергеу бюросының (ФТБ) ықпалды директоры Дж. Эдгар Гувердің наразылығына да ұшырады, себебі ойдан шығарылған сценарийлерде Несс пен оның қазынашылық агенттері ФТБ-ның құзыретіне жататын операцияларға қатысқан болып көрсетілді. ("Тоқалмайтын адамдар" кейіннен ATF деп аталған Федералдық агенттікке қарасты болды). Мысалы, сериалдың екінші эпизодында Несс пен оның командасы Ма Баркер тобын ұстауға қатысқан, бірақ шынайы өмірде Несс бұл оқиғаға қатыспаған. Өндірушілер эпизодтың келесі эфирінде ФТБ Баркер ісіне негізгі жауапкер екенін айтатын ауызша ескертуді қосуға келісті. "Тоқалмайтын адамдар" сол дәуір үшін өте зорлық-зомбылыққа толы телебағдарлама болды және оның есірткі және жезөкшелік туралы жиі және айқын бейнелеулері Ұлттық радио және теледидар қауымдастығы тарапынан "телевизия экранына лайық емес" деп сипатталды. Бірнеше эпизодтарда балаларға қатысты зорлық-зомбылық көрсетілген. "Тоқалмайтын адамдардың жаңа жауы" атты мақаласында Айн Рэнд "Тоқалмайтын адамдар" тобының үнемі шабуылға ұшырауының себебі оның тартымдылығы мен ізгі қасиеттері болды: оның моральдық қайшылықтары мен моральдық мақсаты.

Тарату тарихы

"Тоқалмайтындар" 1959 жылы "Дезилу ойын үйі" антологиялық сериясының бөлігі ретінде алғашқы эфирге шықты. 1959 жылғы маусымда ABC телеарнасы оны тұрақты серия ретінде қабылдады және 1959 жылдан 1962 жылға дейін бейсенбі күндері сағат 21:30-дан 22:30-ға дейін, ал соңғы маусымда (1962–63) сейсенбі күндері сағат 21:30-дан 22:30-ға дейін көрсетілді. Desilu Productions президенті Дези Арназ бастапқыда Несс рөлін Ван Джонсонға ұсынған. Джонсонның әйелі мен менеджері ұсыныстан бас тартып, жалақыны екі есеге арттыруды талап етті. Арназ бас тартты және оның орнына Стакпен келісім жасады. Арназ CBS телеарнасымен ұзақ мерзімді бизнес қарым-қатынаста болды, ол "I Love Lucy" және "The Lucy Desi Comedy Hour" сияқты көптеген Desilu бағдарламаларын көрсеткен. CBS бағдарламаны сатып алудан бас тартқаннан кейін, Арназ оны ABC телеарнасына сатты. Невилл Брэнд 1961 жылы түсірілген "Джордж Рафт оқиғасы" фильмінде Аль Капоне рөлін қайта ойнады. Кейбір бөлімдер кинотеатрларда фильмдер ретінде шықты: "Шар бетті мафия" (екі бөлімді пилоттан), "Алькатраз экспресі" ("Ұлы пойыз" бөлімінен) және "Зангараның тапаншасы" ("Жаңартпаған қаскөруші" бөлімінен). 1991 жылдың 10 қарашасында NBC телеарнасы Роберт Стактың Несс рөлінде ойнаған "Элиот Несс қайта оралуы" атты екі сағаттық фильмін көрсетті. Оқиға 1947 жылы, Капоне қайтыс болғаннан кейін өтеді, онда Несс Лабин есімді "Тоқалмайтындар" тобының агентынің өлімін тергеп жатыр.

Мұра

"Қолайсыздар" – онжылдықтар бойы көптеген еліктеушілерді тудырған, маңызды телесериал. Мысалы, "S. W. A. T.", "The F. B. I.", "Crime Story", алғашқы "Hawaii Five O" (Five O-ның жасаушысы және атқарушы продюсері Леонард Фриман "Қолайсыздар" сериалының соңғы маусымында атқарушы продюсер болған), Роберт Стактың екі кейінгі сериалы – "Strike Force" және "Most Wanted", "The Hat Squad" және 1993 жылғы "Қолайсыздар" синдикаттық телесериалы. Ол сондай-ақ Род Стайгердің қатысуымен "Аль Капоне", Кевин Костнермен "Қолайсыздар", "Гангстерлер отряды", "Мулхолланд-Фоллс" және тағы да басқа фильмдерге әсер етті. "Қолайсыздар" 1959 жылғы екі сериалдың бірі, екіншісі – "Детективтер". Екеуі де қылмыспен күресетін топты бейнелеу тұжырымдамасын қалыптастырған. Бұрынғы кезде көптеген телеарналардағы қылмыс драмалары екі форматтың бірінде көрсетілетін: бір жағынан, адал полицей немесе детектив пен оның сенімді серігі/әріптесі ("Dragnet", "The Lineup"), екінші жағынан, жалғыз детектив немесе полицей ("Питер Ганн", "Ричард Даймонд", "M Squad").

Мәдени әсерді бағалау

1988 жылы жарық көрген «The Critics’ Choice — The Best of Crime and Detective TV» кітабында Макс Аллан Коллинз бен Джон Джавна авторлары «Қосылмас адамдар» сериалын «Барлық уақыттың ең үздік 10 полициялық телесериалы» (полициялық процедуралар) тізіміне қосты. Ливан (Пенсильвания) штатының «Daily News» газеті «Қосылмас адамдар» сериалы туралы былай деп жазды: «Қатал көзқарасы, өткір диалогтары және мақтауға лайық жылдамдығы (сол кездегі теледрамалар үшін сирек кездесетін қасиет) бұл сериалды жаңартылып тұратын, көріп шаршамайтын туындыға айналдырды. Оның тек монохромды түсі ғана оның жасалған кезін көрсетіп тұр. «Қосылмас адамдар» – «Алтын ғасыр» телешоуларының арасында классикалық туынды деп аталуға лайық болған санаулы сериалдың бірі». 2019 жылы сериалдың мәдени әсерін және теле-кино тарихындағы мұрасын көрсету үшін, эпизодтарды кеңінен қарастыру, подкаст және сериалды түсіру тарихы туралы деректі фильм сияқты әртүрлі медиа форматтарын қолдана отырып, «Қосылмас адамдар: 60 жылдық ретроспектива» атты мерейтойлық шарасы ұйымдастырылды. Бүгінгі күнге дейін ретроспективаға бағдарламаға қатысқан, тірі қалған Пэт Кроули және Нехемия Персов сияқты бірнеше актерлерден сұхбат алынды.

Халықтық мәдениетте

Билли Уайлдердің 1960 жылы «Оскар» сыйлығын алған «Пәтер» фильмінде, корпоративтік телефон операторы, басшысымен романдасқан кезінде, кездесуді кейінге жылдыруға қарсылық білдіреді, себебі бұл «Тоқалмайтын» телесериалының эфирімен келіспейді. Warner Bros. Cartoons 1963 жылы Merrie Melodies мультфильмінің «The Unmentionables» атты қысқаша фильмінде «Тоқалмайтын» сериалын пародиялады, онда Багс Банни Рокки мен Магси басқаратын қара нарықтағы ұйымға енуге жіберілген қылмыспен күресуші «Элегантты Бұзақы» рөлін ойнады. Сериал сондай-ақ 1961-62 жылдарғы ABC TV/Hanna Barbera мультсериалы «Top Cat»-тің «The Unscratchables» атты эпизодында да пародияланды. 1963 жылы ABC TV/Hanna Barbera мультфильмі «The Jetsons»-тың бір эпизодында Эльрой Джетсон үйден қашады, сол кезде мафиозилер тобы Эльройды және оның «Астро» итін алдап, «The Unspaceables» деп аталатын телешоу өндіріп, Эльрой мен Астроның алдында жасаған қарақшылықтарын жасыруға тырысады. NBC-нің «Saturday Night Live» телешоуы 1970-ші жылдары «The Untouchables» сериалын бірнеше рет пародиялады, Дэн Айкройд Элиот Несстің рөлін ойнады. Айтпақшы, Айкройд 1987 жылы Том Хэнкспен бірге ойнаған тағы бір танымал полициялық процедуралық сериалын, «Dragnet»-ті пародиялады. 1981 жылы NBC телеарнасының «The Tonight Show» бағдарламасында «The Untouchables» сериалы «The Video Untouchables» атты скетчпен пародияланды, онда жүргізуші Джонни Карсон «Элиот Нильсен» агентінің рөлін ойнады, оның тобы телебағдарламаларды заңсыз бейнежазбаға түсірген азаматтарды ұстады. Бұл видео бүгінде YouTube-та сақталған.

Эпизодтар

1997 жылы "The Rusty Heller Story" эпизоды TV Guide журналының "Барлық уақыттың 100 үздік эпизоды" тізімінде 99-шы орынды иеленді.

Тауарлар сату

Телешоу Дэн Шпиглдің Dell Comics баспасымен бірге комикс кітабына да бейімделді.