Струквельпетер: Ескі неміс балалар кітабының тарихы
Struwwelpeter
«Штрувельпетер» – 1845 ж. жарық көрген неміс балалар кітабы. Ақылға қонымсыз мінез-құлқы үшін жазаланатын балалар туралы 10 әңгімеден тұрады. Тәрбиелік маңызы зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1845 жылы Генрих Хоффманның жазған неміс балалар кітабы
1845 German children's book by Heinrich Hoffmann
the children's book
"Штраувелпетер" ("Дөңгелек шашты Петір") – 1845 жылы Генрих Хоффманның жазып, суреттеген неміс балалар кітабы. Онда он суретпен көршіленген, көбінесе балалар туралы рифмаланған әңгімелер бар. Әрбір ұғындырушы оқиғада нашар мінез-құлқының қорқынышты салдары туралы айқын сабақ беріледі, бұл жағдай абдырап кеткенше бейнеленеді. Кітаптың бірінші әңгімесінің атауы бүкіл кітаптың атауы болып табылады. "Штраувелпетер" балаларға арналған визуалды және сөздік повествованиеді кітап түрінде біріктірген алғашқы кітаптардың бірі және комикстердің алға басушысы саналады. "Штраувелпетер" Батыс әдебиетінде Тігіншінің (немесе Қайшының) зұлым кейіпкерін таныстырғанымен әйгілі. Кейбір зерттеушілер кітаптағы оқиғаларды қазіргі заманғы балалардың психикалық ауруларының иллюстрациясы ретінде қарастырады.
Der Struwwelpeter ("shock headed Peter") is an 1845 German children's book written and illustrated by Heinrich Hoffmann. It comprises ten illustrated and rhymed stories, mostly about children. Each cautionary tale has a clear moral lesson that demonstrates the disastrous consequences of misbehavior in an exaggerated way. The title of the first story provides the title of the whole book. Der Struwwelpeter is one of the earliest books for children that combines visual and verbal narratives in a book format, and is considered a precursor to comic books. Der Struwwelpeter is known for introducing the villainous character of the Tailor (or Scissorman) to Western literature. Some researchers now see the stories in the book as illustrations of modern child mental disorders.
Өмірбаян
Хоффман балаларға арналған жақсы кітаптардың жетіспейтінін сезіп, кейін "Струувелпетер" деп аталатын кітапты жазды. Үш жасар ұлына Рождество сыйлығы ретінде сурет кітабын алуға ниеттенген Хоффман, оның орнына өзі кітап жазып, суреттерін салды. Кітапты дайындаған кезде Хоффман оны басып шығаруды жоспарламаған.
Hoffmann wrote the book that would later be titled Struwwelpeter in reaction to what he perceived as a lack of good books for children. Intending to buy a picture book as a Christmas present for his three year old son, Hoffmann instead wrote and illustrated his own book. At the time of producing it, Hoffmann had no intentions of publishing his book.
Өлеңдер
Струвельпетер өзін дұрыс күтпегендіктен беделді емес ұлды сипаттайды. Die Geschichte vom bösen Friederich ("Зұлым Фридрих туралы әңгіме"): Бір бала зорлық-зомбылық көрсетіп, жануарлар мен адамдарды қорқытады. Соңында оны ит шағып алады, ал Фридрих төсекке жатып қалғанда, ит оның тағамын жеп қояды. Die gar traurige Geschichte mit dem Feuerzeug ("Оттықпен өте қайғылы оқиға"): Қыз отпен ойнап, кездейсоқ өзіне өрт сұрып, жанып кетеді. Оны тек мысықтары ғана сағынады. Die Geschichte von den schwarzen Buben ("Қара бояулы балалар туралы әңгіме"): Николас (немесе кейбір аудармаларда "Агриппа") қара терілі баланы мазалаған үш баланы ұстайды. Оларға сабақ беру үшін, оларды қара бояуға малайды. Die Geschichte von dem wilden Jäger ("Жабайы аңшы туралы әңгіме") - балаларға арналған жалғыз әңгіме емес. Онда қоян аңшының мылтығы мен көзілдірігін ұрлап алып, аңшыны аңдып бастайды. Содан кейін туған хаоста қоянның баласы ыстық кофеден күйіп, аңшы құдыққа секіріп кетеді. Die Geschichte vom Daumenlutscher ("Бас бармағын сорушы туралы әңгіме"): Анасы ұлы Конрадты бас бармағын сормауға ескертеді. Бірақ ол үйден шыққан соң, бас бармағын соруын жалғастырады, сонда келе жатқан тігінші пайда болып, алып қайшымен оның бас бармағын кесіп алады. Die Geschichte vom Suppen Kaspar ("Каспардың сорпасы туралы әңгіме") Каспар (немесе кейбір аудармаларда "Август") дені сау, күшті бала ретінде енді сорпа жемейтінін жариялайды. Келесі бес күнде ол әлсіреп, қайтыс болады. Соңғы суретте оның үстіне сорпа құмырасы қойылған қабірі бейнеленген. Die Geschichte vom Zappel Philipp ("Қозғыш Филип туралы әңгіме"): Тамақ ішкенде тыныш отырмайтын бала кездейсоқ барлық тамақты жерге төгіп, ата-анасын қатты ренжітеді. Die Geschichte von Hans Guck in die Luft ("Аспанға қарайтын Ханс туралы әңгіме") әдетте өзінің қайда бара жатқанын байқамайтын бала туралы. Бір күні ол өзенге түсіп кетеді, бірақ оны көп ұзамай құтқарады. Die Geschichte vom fliegenden Robert ("Ұшатын Роберт туралы әңгіме"): Бір бала дауыл кезінде сыртқа шығады. Жел оның қолшатырын ұстап алып, оны биік көтеріп, алысқа қарай ұшырып жібереді.
Struwwelpeter describes a boy who does not groom himself properly and is consequently unpopular. Die Geschichte vom bösen Friederich ("The Story of Wicked Frederick"): A violent boy terrorizes animals and people. Eventually he is bitten by a dog, who goes on to eat the boy's food while Frederick is bedridden. Die gar traurige Geschichte mit dem Feuerzeug ("The Very Sad Tale with the Matches"): A girl plays with matches, accidentally ignites herself and burns to death. Only her cats mourn her. Die Geschichte von den schwarzen Buben ("The Story of the Inky Boys"): Nikolas (or "Agrippa" in some translations) catches three boys teasing a dark skinned boy. To teach them a lesson, he dips them in black ink. Die Geschichte von dem wilden Jäger ("The Story of the Wild Huntsman") is the only story not primarily focused on children. In it, a hare steals a hunter's musket and eyeglasses and begins to hunt the hunter. In the ensuing chaos, the hare's child is burned by hot coffee and the hunter jumps into a well. Die Geschichte vom Daumenlutscher ("The Story of the Thumb Sucker"): A mother warns her son Konrad not to suck his thumbs. However, when she goes out of the house he resumes his thumb sucking, until a roving tailor appears and cuts off his thumbs with giant scissors. Die Geschichte vom Suppen Kaspar ("The Story of Soup Kaspar") begins as Kaspar (or "Augustus" in some translations), a healthy, strong boy, proclaims that he will no longer eat his soup. Over the next five days, he wastes away and dies. The last illustration shown is of his grave, which has a soup tureen atop it. Die Geschichte vom Zappel Philipp ("The Story of Fidgety Philip"): A boy who won't sit still at dinner accidentally knocks all of the food onto the floor, to his parents' great displeasure. Die Geschichte von Hans Guck in die Luft ("The Story of Johnny Look In The Air") concerns a boy who habitually fails to watch where he is walking. One day he walks into a river; he is soon rescued, but his briefcase drifts away. Die Geschichte vom fliegenden Robert ("The Story of Flying Robert"): A boy goes outside during a storm. The wind catches his umbrella and lifts him high into the air, with the boy sailing into the distance.
Музыкалық, кино және сахналық бейімделулері
Британдық сахналық қойылым «Шокхед Питер», Филип Карр мен Найджел Плейфейрдің туындысы, музыкасын Уолтер Рубенс жазған, 1900 жылдың 26 желтоқсанында Лондондағы Гаррик театрында тұңғыш рет көрсетілді және 41 қойылым ойнатылды. Басты рөлді Джордж Гроссмит-күлгіш сомдады, Кейт Бишоп – Мама, Китти Лофтус – Харриет рөлінде ойнады. Келесі жылы қойылым қайтадан Гаррикке оралды, 14 желтоқсаннан бастап тағы 41 қойылым көрсетілді, бұл жолы Лоуренс Гроссмит Питер, Нина Бусико Гарриет және 11 жасар Мари Лор «Бала» рөлінде ойнады. 1929 жылдың 26 желтоқсанында Оңтүстік Лондондағы Уимблдон театрында қайта жаңғырылған қойылымда Мамма рөлін Луи Паундс, Папа – Х. Скотт Расселл, Август – Лесли Холланд, ал Питер – Рекс Лондон шектелген таңғы қойылымдарда ойнады. 1914 жылы Джеффри Шоудың «Струэлпетер» туындысында Мартин Шоудың «Конрад саусағын сорады» әні орындалды. Норберт Шульце музыкасын жазған «Струвельпетер» балеті Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Германияда қойылды. Кітап негізінде түсірілген фильм 1955 жылы Германияда шықты. Фриц Геншоу режиссерлік еткен бұл бейімдеуде кейіпкерлердің жамандықтарына қарсы «жақсы» аяқтама берілді. «Кішкентай саусағын сору» (1992) – бұл атақты ескерту әңгімесіне психоаналитикалық тұрғыдан жасалған түсіндірме. Жазушы және режиссер Дэвид Капланның қысқаметражды фильмінде Корк Хабберт пен Эвелин Соланн түсті, ал Джим Хилберт Ұлы Биік Қайшы рөлінде ойнады. Майкл Шель 1991 жылы тенор мен фортепианоға (сондай-ақ камералық ансамбль үшін оркестрленген) «Струвельпетрдің бақытсыздықтары» шығармасын жазды. Бастапқы нұсқада бес әңгіме кірді. «Inky Boys» тек камералық нұсқада ғана бар. «Struwwelpeterlieder» (1996) – американдық композитор Лоуэлл Либерманның сопрано, виола және фортепианоға арналған үш әңгімесінің жинағы. Неміс композиторы Курт Гессенберг (Хоффманның ұрпағы) балалар хоры үшін «Der Struwwelpeter» туындысын аранжировкалады (op. 49) өмірінің соңында. «Шокхед Питер» (1998) – The Tiger Lillies тобының британдық музыкалық қойылымы. Ол шыққаннан кейінгі жылдары бірнеше британдық театр сыйлықтарын жеңіп алды. Композитор Кеннет Хескеттің 2000–2001 жылдардағы «Нетсуке» (жапондық миниатюралық мүсіндерінен алынған) шығармасы Сент-Экзюперидің «Кішкентай ханзада», «Струвельпетер» және Уолтер де ла Маренің өлеңінен шабыттанған бес қысқа бөлімнен тұрады.
A British stage production of Shockheaded Peter, by Philip Carr and Nigel Playfair, with music by Walter Rubens, premiered at the Garrick Theatre in London on 26 December 1900, and played 41 performances. The title role was played by George Grossmith Jr., with Kate Bishop as Mamma and Kitty Loftus as Harriet. The piece returned to the Garrick the following year, again playing 41 performances from 14 December, this time with Lawrence Grossmith as Peter, Nina Boucicault as Harriet and 11 year old Marie Lohr as "Child". In a revival at the Wimbledon Theatre in South London from 26 December 1929 Mamma was played in a limited run of matinees by Louie Pounds, with H. Scott Russell as Papa, Leslie Holland as Augustus and Rex London as Peter. Geoffrey Shaw's Struwelpeter, produced in 1914, featured the song "Conrad Suck a Thumb" by Martin Shaw. A ballet of Der Struwwelpeter with music composed by Norbert Schultze was produced in Germany before World War II. A live action film based on the book was released in Germany in 1955. Directed by Fritz Genschow, in this adaptation there is a "happy" ending where the characters' bad deeds are reversed. Little Suck a Thumb (1992) is a psychoanalytical interpretation of the infamous cautionary tale. The short film by writer/director David Kaplan stars Cork Hubbert and Evelyn Solann, with Jim Hilbert as the Great Tall Scissorman. "The Misadventures of Struwwelpeter" for tenor and piano (also orchestrated for chamber ensemble) was composed by Michael Schelle in 1991. Five of the stories are included in the original version with piano. "Inky Boys" is included only in the chamber version. Struwwelpeterlieder (1996) is a setting of three of the stories for soprano, viola and piano by American composer Lowell Liebermann. German composer Kurt Hessenberg (a descendant of Hoffmann) arranged Der Struwwelpeter for children's choir (op. 49) later in his life. Shockheaded Peter (1998) is a British musical by The Tiger Lillies. It won a number of British theatre awards in the years following its release. Composer Kenneth Hesketh's 2000–2001 work, Netsuke (from the Japanese miniature sculptures called netsuke) comprises five short movements inspired variously by Saint Exupéry's Le Petit Prince, Struwwelpeter, and a poem by Walter de la Mare.
Кино және теледидар
1991 жылы "Темза теледидары" детективтік сериясының "Ван дер Валк" нұсқасындағы "Доктор Хоффманның балалары" атты эпизодында Барри Фостер сомдаған детектив үйінің жатын бөлмесінен кітапты тапқаннан кейін бірнеше қаңтарлық қылмысты ашады. Осы кезде оның әйелі қайшы қолды адам туралы әңгімені немересіне айтады. Қылмыстардың барлығы кітаптағы оқиғалар стилінде жасалған. "Алтын әйел" (2015) фильмінде Аншлюс кезінде Венадағы жастығын еске түсіргенде кітапқа қысқаша сілтеме жасалады. "The Office" сериалының 2-ші маусымының 18-ші эпизодында: "Қызыңды жұмысқа алып жүрген күн" (2006) кітапқа сілтеме жасалады. Дуайт Шрут балаларға "Джоннидің басы ауада" және "Бас бармағын сорушының тарихы" оқиды, бірақ Майкл Скотт үрейлене қалып оны тоқтатады. "Family Guy" 1979 жылғы "Драмс және сымдар" альбомынан шыққан "Бизнес-гей" эпизодында "Балалық саусағын сорудың тарихы" туралы әзіл айтады. 1982 жылы құрылған британдық постпанк тобы Shock Headed Peters өз атын осы әңгімеден алған. Американдық постпанк тобы Slovenly 1987 жылы SST Records лейблында шыққан Riposte альбомының мұқабасы үшін Struwwelpeter кітабының танымал иллюстрациясын пайдаланған.
In a 1991 edition of the Thames Television detective series Van der Valk, entitled "Doctor Hoffman's Children," the detective, played by Barry Foster, solves a series of murders after finding the book in the bedroom of his house, when his wife relates the tale of the scissorman to their granddaughter. The murders were all done in the style of events in the book. Brief references are made to the book in the film Woman in Gold (2015), when the central character reminisces about her youth in Vienna during the Anschluss. The Office references the book in Season 2, Episode 18: "Take Your Daughter to Work Day" (2006). Dwight Schrute reads The story of Johnny head in the air and The story of the thumb sucker to the children, but is interrupted by a horrified Michael Scott. Family Guy references the "Story of Little Suck a Thumb" in a cutaway gag in "Business Guy," from 1979's Drums and Wires. The British post punk band Shock Headed Peters, formed in 1982, took their name from the story. American post punk band Slovenly used the popular cover illustration of Struwwelpeter for the cover of their 1987 album, Riposte, on SST Records.
Денсаулық жағдайына сілтеме
Автор Генрих Гофман дәрігер болып жұмыс істеді, кейін психиатр болды. Оның кейбір әңгімелері балалардың мінез-құлқы туралы айтады, олар кейде психикалық аурулардың белгілері болуы мүмкін. Суппен Каспар (Soup Kaspar) оқиғасы – нервтік анорексияның бір мысалы. Шашы тарамайтын синдромды кітап атауымен байланыстырып, Страувелпетер синдромы деп те атайды.
The author, Heinrich Hoffmann, worked as a physician and later on as psychiatrist. Some of his stories describe habits of children, which can be in extreme forms signs of mental disorders. The story of the Suppen Kaspar (Soup Kaspar) is a case example of anorexia nervosa. Uncombable hair syndrome is also called Struwwelpeter syndrome, after the book title.