Кіріспе

Химияда органикалық емес қосылыстар – көміртегі-сутек байланыстары жоқ химиялық қосылыстар, яғни органикалық қосылыстар емес. Органикалық емес қосылыстарды зерттеу химияның органикалық емес химия деп аталатын саласы болып табылады. Жер қыртысының көп бөлігі органикалық емес қосылыстардан тұрады, бірақ жердің терең қабаттарының (мантияның) құрамы әлі де зерттеу нысаны болып табылады. Барлық аллотроптар (элементтердің құрылымдық жағынан әртүрлі таза түрлері) және кейбір қарапайым көміртек қосылыстары жиі органикалық емес деп есептеледі. Мысалдарға көміртегінің аллотроптары (графит, алмаз, бакминстерфуллерен, графен және т.б.), көміртек монооксиді (CO), көміртек диоксиді (CO2), карбидтер және карбонаттар, цианидтер, цианаттар, тиоцианаттар, изотиоцианаттар, фосфаттар, сульфаттар, хлораттар сияқты органикалық емес аниондардың тұздары жатады. Олардың көптеген түрлері тірі организмдерді қоса алғанда, көбінесе органикалық жүйелердің құрамына кіреді; химиялық затты органикалық емес деп атау, оның тірі организмдерде кездесе алмайтынын білдірмейді.

Тарих

Фридрих Вёлердің 1828 жылы аммоний цианатын уреаға айналдыруы қазіргі заманғы органикалық химияның бастапқы нүктесі ретінде көбінесе еске алынады. Вёлердің заманында органикалық заттарда «өмірлік күш» бар деген сенім кеңінен таралған еді. Витализмнің жоқтығында, органикалық және бейорганикалық химия арасындағы айырмашылық тек терминологиялық мәселе болып табылады.

Қазіргі қолданысы

Инорганикалық кристаллдық құрылымдар дерекқоры (ICSD) "инорганикалық" көміртек қосылыстарының анықтамасында, мұндай қосылыстарда С-Н немесе С-С байланыстары болуы мүмкін, бірақ екеуі бірдей болмайды. "Inorganic Syntheses" кітаптар сериясы инорганикалық қосылыстарды анықтамайды. Оның көп бөлігі органикалық лигандтардың металл кешендеріне арналған. IUPAC "инорганикалық" немесе "инорганикалық қосылыс" анықтамасын ұсынбайды, бірақ инорганикалық полимерді "көміртек атомдарын қамтымайтын қаңқалық құрылым" деп анықтайды.