Люксембургтің ұлттық авиакомпаниясы – Luxair тарихы

Кіріспе

Люксембургтің ту тасымалдаушысы

Luxair, заңды түрде Luxair S. A., Société Luxembourgeoise de Navigation Aérienne, Люксембург әуежайында штаб-пәтері мен хабы орналасқан Люксембургтің ту тасымалдаушысы болып табылады. Ол Еуропа, Солтүстік Африка, Жерорта теңізі және Таяу Шығысқа жоспарлы рейстерді жүзеге асырады, сондай-ақ чартерлік және маусымдық рейстер ұсынады. Luxair – Люксембургтің тұрақты, чартерлік емес рейстермен жолаушы тасымалдайтын жалғыз әуе компаниясы.

Алғашқы жылдар

Luxair 1948 жылы құрылған Luxembourg Airlines компаниясынан пайда болды. Luxair 1961 жылы Люксембург пен басқа еуропалық қалалар арасындағы әуе байланысына деген сұраныстың артуына жауап ретінде құрыла бастады. 1962 жылы Luxembourg Airlines Luxair болып өзгеріп, Fokker F27 Friendship ұшағымен Люксембург – Париж бағытын ашып, рейстерді бастады. 1964 жылдан 1969 жылға дейін Luxair Trek Airways компаниясымен ынтымақтастық аясында үш Lockheed L 1649A Starliner ұшағын Люксембургтен Йоханнесбургке қатынайтын етіп пайдаланды. Starliner ұшақтары Luxair түсімен боялып, Люксембургте тіркелді. 1967 жылға қарай Luxair флотында үш Fokker F27 Friendship және бір Vickers Viscount болды. Соңғысы 1969 жылы қаза болмаған апатқа ұшырап, келесі жылы әуе компаниясының алғашқы реактивті ұшағы Sud Aviation Caravelleмен ауыстырылды. 1976 жылға қарай Luxair Boeing 707 ұшағын пайдаланып, ал 1977 жылы Boeing 737 200 флотына қосылды. Арадағы жылдарда Luxair біртіндеп қосымша реактивті ұшақтарды енгізді: Boeing 737 400 және Boeing 737 500; сондай-ақ Fokker 50 турбовинтті ұшақтары мен Embraer ERJ 135 және ERJ 145 өңірлік реактивті ұшақтары. 1980 жылдары Оңтүстік Африканың Trek Airways компаниясына тиесілі және LUXAVIA басқаратын Boeing 747SP ұшақтары Luxair түсімен боялды, Оңтүстік Африка мен Еуропа арасындағы бағыттарда, сондай-ақ Люксембургтен демалыс чартер рейстерін орындады. LUXAVIA – Trek Airways және Luxair компанияларының бірлескен кәсіпорны болды, ол Trek Airways-ке апартеидке қарсы кең таралған бойкоттардың салдарынан қашып құтылуға мүмкіндік берді.

2000-шы жылдардан бері дамуы

2003 жылдың наурыз айында Luxair компаниясы екі жаңа Boeing 737 700 ұшағын ескі Boeing ұшақтарының орнына тапсырыс берді. Жаңа ұшақтың біріншісі 2004 жылдың 18 ақпанында жеткізілді. Үшінші ұшақ 2003 жылдың тамызында тапсырыс беріліп, 2005 жылдың қаңтарында жеткізілді. 2003 жылдың 21 желтоқсанында Luxair ұшатын бумеранг бейнеленген жаңа логотипін таныстырды. Бұрынғы логотип 42 жыл бойы қолданыста болды. Барлық реактивті ұшақтардан тұратын паркті құру мақсатында, соңғы Fokker 50 ұшағы 2005 жылдың сәуірінде қызметтен шығарылды. Мұнай бағасының өсуі аймақтық рейстерді орындауды қиындатты. Бұл тәуекелді азайту үшін Luxair турбовинтті ұшақтарды қайта енгізуге шешім қабылдады және 2006 жылдың маусым айында Bombardier Aerospace компаниясымен үш Dash 8 Q400 және үш опцияға келісімшарт жасады. Үш ұшақтың соңғысы 2007 жылдың қыркүйегінде жеткізілді. Кейін тағы екі Q400 ұшағына тапсырыс берілді. 2008 жылдың қазан айында Luxair өзінің алғашқы Boeing 737 800 ұшағына тапсырыс берді. Бұл ұшақ Luxair паркіндегі соңғы Boeing 737 500-дің орнына келді және демалыс бағыттарына рейстер ұйымдастыруға мүмкіндік берді. 2009 жылы авиакомпания Flight on Time журналының мәліметі бойынша, CAA статистикасына сәйкес, 2008 жылы Лондон Сити әуежайындағы ең уақтылы кесте бойынша рейстерді орындаған оператор ретінде марапатталды. 2011 жылы Luxair 1,302,771 жолаушы тасымалдады. 2013 және 2014 жылдары екі жаңа Boeing 737 800 ұшағы Boeing Sky Interior жинағымен жабдықталды және парктің құрамына енді, бұл Luxair-ге соңғы Boeing 737 500 ұшағын қызметтен шығаруға мүмкіндік берді. 2015 жылдың шілдесінде Luxair-дің кіші акционері Lufthansa 1993 жылдан бері иеленген әуекомпаниядағы 13 пайыздық үлесін сатуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Люксембург үкіметі басым сатып алушы ретінде таңдалды. 2015 жылдың қарашасында Lufthansa өзінің барлық үлесін Люксембург мемлекетіне сатқаннан кейін сату аяқталды. Luxair бұрын Lufthansa компаниясымен код-шеринг бойынша орындалған Франкфурт әуежайына бағытты тоқтату туралы да хабарлады, себебі Lufthansa осы бағытты өзі бастады. Luxair әлі де Lufthansa-ның Miles & More жиі ұшатын жолаушылар бағдарламасының құрамында. Air Berlin банкротқа ұшырағаннан кейін Luxair Saarbrücken әуежайынан Berlin Tegel әуежайына Bombardier CRJ700 ұшағымен рейстерді бастайтынын хабарлады, бұл ұшақ Adria Airways компаниясынан жалға алынған.

In March 2003, Luxair ordered two new Boeing 737 700s to replace its older Boeing aircraft. The first of the new aircraft was delivered on 18 February 2004. A third aircraft was ordered in August 2003 and delivered in January 2005. On 21 December 2003, Luxair launched a new logo depicting a flying boomerang. The previous logo had been in use for 42 years. In an effort to move to an all jet fleet, the last Fokker 50 aircraft was withdrawn from service in April 2005. The rising cost of oil made operating regional jets increasingly difficult. To lessen its exposure, Luxair decided to reintroduce turboprop aircraft, and in June 2006 it signed a firm order with Bombardier Aerospace for three Dash 8 Q400s, plus three options. The last of the three aircraft was delivered in September 2007. Two additional Q400s were ordered later. In October 2008, Luxair decided to place an order for its first Boeing 737 800. This aircraft replaced the last Boeing 737 500 in Luxair's fleet and facilitated Luxair's offer on its holiday destinations. In 2009, the airline was awarded as the most punctual scheduled operator at London City Airport during 2008 by Flight on Time, based on CAA statistics. In 2011 Luxair carried 1,302,771 passengers. In 2013 and 2014, two new Boeing 737 800s fitted with Boeing Sky Interior became part of the fleet, which enabled Luxair to retire the last Boeing 737 500 from service. In July 2015, Luxair's minority shareholder Lufthansa announced it would sell its 13 percent stake in the airline that it had held since 1993. The government of Luxembourg was named as the preferred buyer. In November 2015, the sale was finalized when Lufthansa sold its entire stake to the state of Luxembourg. Luxair also announced it would stop flying its route to Frankfurt Airport previously operated on a codeshare with Lufthansa as the latter started the same route itself. Luxair is still part of the Lufthansa frequent flyer program Miles & More. After the bankruptcy of Air Berlin, Luxair announced they would begin flying from Saarbrücken Airport to Berlin Tegel Airport utilising a Bombardier CRJ700 which Luxair leased from Adria Airways based in Saarbrücken.

Меншік

2015 жылдың қарашасынан бастап, Lufthansa акцияларын сатқаннан кейін, әуе компаниясы Люксембург мемлекетіне (52,04%), Banque et Caisse d'Épargne de l'État (21,81%), Banque Internationale à Luxembourg (13,14%), Luxair Group және басқа да иелеріне (13,11%) тиесілі. Барлығында, Люксембург мемлекеті түрлі мемлекеттік корпорациялар арқылы және Banque Internationale à Luxembourg-тің 10%-ына тікелей иелік ету арқылы компанияның 74,98%-ын иеленеді.

Арнайы киімдер

2020 жылдан бастап Luxair кейбір ұшақтарына арнайы бояулар жасады. 2021 жылдың 25 шілдесінде компания SUMO Artwork Luxair Boeing 737/800 ұшағын таныстырды. Бояуды жергілікті көше суретшісі Кристиан "SUMO" Пирсон жасаған. Арнайы бояу COVID-19 пандемиясынан кейін қызметтерді қайта бастаған кезде позитивті хабар тарату мақсатымен жасалды және компанияның "FlyingIsAnArt" жобасының басты бөлігі болды. 2020 жылдың 25 қарашасында компания әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа назар аудару үшін қызғылт сары логотипі бар де Гавилланд Q400 ұшағын ұсынды. 2022 жылдың шілдесінде Luxair Люксембургтің Мақтаныш айын қолдау үшін ұшағының бірін радуга түстерімен бояған әлемдегі алғашқы әуе компаниясы атанды. Бұл жоба неміс әуе тасымалдаушысы Lufthansa-ға шабыт берді, ол бір жылдан кейін өз ұшақтарының бірінде де осылай жасауға шешім қабылдады. 2022 жылдың қазан айында Luxair жергілікті суретші Лиза Джуниус жасаған қызғылт түсті суретпен ұшағының бірін бояды және Think Pink Lux серіктестігімен бірлесіп, бүкіл әлемдік "Қызғылт қазан" науқанына үлес қосуды көздеді.

Апаттар мен оқиғалар

1969 жылдың 22 желтоқсанында Германияның Франкфурт әуежайынан келген Vickers Viscount (тіркеу нөмірі LX LGC) R24 жолағының оң жағына 60% қонды, Люксембург Финдел әуежайында қону және аяқталу кезінде 20 ұшу-қону жолағының қиылысында қар жинау машиналарын жинаған қар үйіндісіне соқты. Жолаушылар қаза таппады, бірақ ұшақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. 1970 жылдың мамыр айында ол жарамсыз деп танылды. 2002 жылдың 6 қарашасында Германияның Берлин қаласынан келген Luxair рейсі 9642, Fokker 50 (тіркеу нөмірі LX LGB) Люксембург Финдел әуежайына соңғы жақындау кезінде Нидерранвен ауылының жанындағы егістікке құлады. Жиырма жолаушы мен екі экипаж мүшесі, оның ішінде суретші Мишель Махерус қаза тапты. Тек бас пилот пен бір жолаушы ғана аман қалды. Бұл Luxair тарихындағы жалғыз қайғылы оқиға. 2015 жылдың 30 қыркүйегінде Saarbrücken әуежайынан ұшып шығып жатқан Luxair рейсі 9562, Bombardier Q400 ұшағымен, бірінші офицер ұшақ көтерілгенге дейін қону доңғалағын жиырып алды. Ұшақ құрсағына құлап, ұшу-қону жолағында тоқтады. Ұшақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалды және Luxair 2016 жылдың тамызында жаңа Q400 жеткізілімді тапсырыс берді. 2024 жылдың 4 ақпанында Любляна мен Люксембург арасында ұшып бара жатқан Luxair рейсі LG5682 пилоттары кабинаның алдыңғы әйнегінде жарық бар екенін хабарлағаннан кейін Мюнхенге қонуға мәжбүр болды. Dash 8 ұшағы Мюнхенде шамамен 31 сағатқа тоқтатылып, жөнделіп, Люксембургке қайтып келді.