Соңғы мохикандықтар: 1757 жылғы оқиғалар шеруі

Кіріспе

1826 жылы Джеймс Фенимор Купердің тарихи романы «Соңғы мохикан: 1757 жылғы оқиға» – Джеймс Фенимор Купердің 1826 жылы жазған тарихи романы. Бұл «Жыртық әңгімелер» пенталогиясының екінші кітабы және заманауи оқырмандарға ең танымал туындысы. «Патфайдер», 1840 жылы, 14 жылдан кейін жарық көрген, оның жалғасы болып табылады; ал «Елгерін өлтіруші» – «Патфайдерден» бір жыл соң жарық көрген шағын роман. «Соңғы мохикан» 1757 жылы, Француз бен Индей соғысы кезінде (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америкадағы майданы), Франция мен Ұлыбритания Солтүстік Американы бақылау үшін күрескен кезде өтеді. Осы соғыс барысында екі ел де жергілікті тайпаларды одақтас ретінде пайдаланды, бірақ француздар, әсіресе солтүстік-шығыс шекаралық аймақтарында британдықтардан кем күшті болғандықтан, оларға көбірек тәуелді болды. Романның оқиғалары Форт-Уильям Генриді қоршауға дейін, оның кезінде және одан кейін орын алады. Романның көп бөлігі Нью-Йорк штатындағы Джордж көлі маңында өтеді, онда полковник Манроның екі қызы – Алиса мен Кораның Форт-Уильям Генриге қауіпсіз жеткізілуі суреттеледі. Әйелдерді күзеткен керуенде шекарашы Натти Бэмппо, майор Дункан Хейвард, ән оқытушысы Дэвид Гамут, сондай-ақ Чингачгук және Ункас атты индейлер бар, олардың екеуі де романның атауындағы басты кейіпкерлер. Бұл кейіпкерлер кейде жаңадан құрылып келе жатқан американдық қоғамның шағын үлгісі ретінде қарастырылады, әсіресе олардың этникалық құрамына қатысты. Роман жарық көргеннен бері ағылшын тіліндегі ең танымал романдардың бірі болып табылады және американдық әдебиет курстарында жиі оқылады. Ол көптеген рет және түрлі тілдерде театрлық және телефильмдерге, сондай-ақ мультфильмдерге бейімделген.

Тарихи негіздер

Купер жазған кезде көптеген АҚШ қоныс аударушылары американдықтардың жоғалып бара жатыр деген мифқа сенеді және оны таратып, отаршылдық колониализмнің геноцидтік құрылысының салдарынан олардың толығымен ассимиляцияланады немесе жойылды деп ойлады. Әсіресе шығыста, АҚШ-тың кеңеюі мен Джефферсондық аграризм атынан американдықтардың жерлері тартылып, қоныстанғанда, көптеген американдықтардың «жоғалып бара жатыр» деген әңгіме Купердің романдары мен жергілікті газеттерде кеңінен таралды. Бұл қоныс аударушыларға өздерін жердің түпкілікті халқы деп санауға мүмкіндік берді және ғылыми расизмнің қағидалары сияқты басқа да рационалдаулар арқылы еуропалық этникалық және нәсілдік басымдығына сенімдерін нығайтты. Осылайша, Купер американдық прогресс туралы баяндамаға қызығушылық танытты, олардың саны көбейгенде қоныс аударушылар американдықтарға күшті қысым көрсетті, олар және Купер бұл жағдайды «табиғи» деп қарады. Купер Нью-Йорктегі Куперстаун қаласында өсті, оны оның әкесі Революциялық соғыстан кейін дамыған батыс шекаралық поселенің орнына құрған. Купер бұл романды Ұлыбритания мен Франция арасындағы Жеті жылдық соғысқа арнады, бұл Солтүстік Америкада ағылшын-американдық қоныс аударушылар француз және үнді соғысы деп атаған халықаралық қақтығыс болды. Бұл қақтығыста американдық қоныс аударушылар және француздық корольдік күштеріне қарсы тұрақты күштер бірікті, екі тарап та американдық одақтастарға сүйенді. Соғыс негізінен Вирджиниядан Нова-Скотияға дейінгі британдық колониялардың шекарасында болды. 1757 жылдың көктемінде подполковник Джордж Монро Джордж көлінде орналасқан Форт Уильям Генри гарнизонының командирі болды, бұл Нью-Йорк провинциясында орналасқан. Тамыз айының басында генерал-майор Луи Жозеф де Монкальм және 7000 әскері фортты қоршап алды. 2 тамызда көлдің оңтүстігіндегі Форт-Эдвардтағы базасынан аймаққа қолбасшылық еткен генерал Уэбб Уильям Генридегі гарнизонды нығайту үшін 200 тұрақты әскер және 800 Массачусетс ополченелерін жіберді. Роман бойынша, бұл Монроның қыздары саяхаттайтын көмекші колонна. Монро 3 тамызда Форт-Эдвардқа көмек сұрап оңтүстікке хабаршылар жіберді, бірақ Уэбб өзінің шамамен 1600 адамын солтүстікке жіберуден бас тартты, өйткені олар француздар мен Албани арасындағы жалғыз тосқауыл болды. Ол 4 тамызда Мунроға мүмкіндігінше жақсы шарттарда келіссөздер жүргізу керектігін жазды; бұл хабарлама ұсталып, Монкальмға жеткізілді. Купердің нұсқасында, хатты Бампо алып бара жатқанда, ол француздардың қолына түсті. 7 тамызда Монкальм Уэббтің хабарламасын жеткізу үшін соғыс байрағы астында фортқа адамдар жіберді. Сол кезде форттың қабырғалары бұзылған, оның көптеген қарулары қолдануға жарамсыз болды және гарнизон ауыр шығынға ұшырады. Француздардың тағы бір күндік бомбалауынан кейін Монро ақ туды көтеріп, шартты түрде кетуге келісті. Кету басталғанда, Монкальмның кейбір американдық одақтастары олжа алу мүмкіндігінен ашуланып, британдық колоннаға шабуыл жасады. Купердің шабуыл мен оның салдары туралы баяндамасы қорқынышты және біршама дұрыс емес. Оқиғаны және оның салдары туралы егжей-тегжейлі зерттеу британдықтардың жоғалғандары мен қаза тапқандарының саны 70-тен 184-ке дейін екенін көрсетті; 500-ден астам британдықтар тұтқынға алынды.

At the time of Cooper's writing, many U. S. settlers believed and perpetuated the myth that Native Americans were disappearing, believing they would ultimately be assimilated or killed off entirely due to the genocidal structure of settler colonialism. Especially in the East, as Native Peoples' land was stolen and settled on in the name of U. S. expansion and Jeffersonian agrarianism, the narrative that many Native Peoples were "vanishing" was prevalent in both novels like Cooper's and local newspapers. This allowed settlers to view themselves as the original people of the land and reinforced their belief in European ethnic and racial superiority through, among other rationalisations, the tenets of scientific racism. In this way, Cooper was interested in the American progress narrative when more colonists were increasing pressure on Native Americans, which they, and Cooper, would then view as "natural". Cooper grew up in Cooperstown, New York, which his father had established on what was then a western frontier settlement that had developed after the Revolutionary War. Cooper set this novel during the Seven Years' War, an international conflict between Great Britain and France, which had a front in North America known by the Anglo American colonists as the French and Indian War. The conflict arrayed American settlers and minimal regular forces against royal French forces, with both sides also relying on Native American allies. The war was fought primarily along the frontiers of the British colonies from Virginia to Nova Scotia. In the spring of 1757, Lieutenant Colonel George Monro became garrison commander of Fort William Henry, located on Lake George in the Province of New York. In early August, Major General Louis Joseph de Montcalm and 7,000 troops besieged the fort. On 2 August General Webb, who commanded the area from his base at Fort Edward south of the lake, sent 200 regulars and 800 Massachusetts militia to reinforce the garrison at William Henry. In the novel, this is the relief column with which Monro's daughters travel. Monro sent messengers south to Fort Edward on 3 August requesting reinforcements, but Webb refused to send any of his estimated 1,600 men north because they were all that stood between the French and Albany. He wrote to Munro on 4 August that he should negotiate the best terms possible; this communication was intercepted and delivered to Montcalm. In Cooper's version, the missive was being carried by Bumppo when he, and it, fell into French hands. On 7 August Montcalm sent men to the fort under a truce flag to deliver Webb's dispatch. By then the fort's walls had been breached, many of its guns were useless, and the garrison had taken significant casualties. After another day of bombardment by the French, Monro raised the white flag and agreed to withdraw under parole. When the withdrawal began, some of Montcalm's Indian allies, angered at the lost opportunity for loot, attacked the British column. Cooper's account of the attack and aftermath is lurid and somewhat inaccurate. A detailed reconstruction of the action and its aftermath indicates that the final tally of British missing and dead ranges from 70 to 184; more than 500 British were taken captive.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кора мен Элис Мунро, подполковник Мунроның қыздары, майор Дункан Хейвардпен бірге Форт-Эдвардтан Форт-Уильям Генриге, Мунро басқаратын орынға сапар шегеді және ән оқытушысы Дэвид Гамутты серіктес ретінде қоса алады. Оларды орман арқылы Магуа есімді үнді шақырады, ол оларды британдық әскерімен бірге емес, қысқа жолмен алып өтеді. Хейвард Магуаның қысқа жолына наразы болады, топ бағытсыз серуендеп, ақырында британдық барлаушы, Хокк Көз деп танылған Натти Бампо мен оның екі мохикан досы Чингачгук пен оның ұлы Ункасқа қосылады. Хейвард Магуаға күдікпен қарайды, ал Хокк Көз бен мохикандар Магуаның француздықтармен жасырын байланыста болған гурондық барлаушы деген күдігіне келіседі. Осылайша табылғаннан кейін Магуа қашып кетеді, ал Хокк Көз бен мохикандар Магуа гурондық күштермен қайтып келеді деген сеніммен жаңа серіктерін өзендегі аралдағы жасырын үңгірге жетектеп барады. Оларды гурондар шабуылдайды, олардың оқ-дәрісі тез таусылады. Бірден өлтірілетінін, бірақ ағылшын тобы құнды тұтқындар болатынын білген Хокк Көз бен мохикандар жолдастарын алуға оралуға уәде береді. Магуа мен гурондар Хейвардты, Гамутты және Мунро әпкелерін тұтқынға алады. Магуа Кораның әкесі полковник Мунродан кек алуды қалайтынын мойындайды, өйткені ол оны вискимен алкоголикке айналдырған (соның салдарынан ол уақытша гурондардан қуылған), содан кейін мас күйінде бағанаға байлап ұрған. Егер Кора оның әйелі болса, оны босатуға уәде береді, бірақ ол бас тартады. Екінші рет бас тартқан соң, ол тұтқындарды өлім жазасына кеседі. Хокк Көз бен мохикандар төртеуін құтқарып, бірнеше жыл бұрын гурон мен британдықтар арасындағы шайқасқа қатысқан қираған ғимаратқа алып барады. Олар тағы да шабуылға ұшырайды, бірақ гурондар өз тайпаларының қабірлерін бұзбай, аймақтан кетеді. Келесі күні Хокк Көз топты француз армиясының қоршауынан өтіп, Генри фортына жетектеп барады. Мунро Хокк Көзді күш-жабдықтар алу үшін Эдвард фортына жібереді, бірақ оны француздар тұтқынға алады, олар оны хатсыз Генри фортына жеткізеді. Хейвард полковник Мунроға оралып, Элисқа деген сүйіспеншілігін білдіреді, ал Мунро Хейвардтың сүйіспеншілігіне рұқсат береді. Француз генералы Монкальм Мунроны келіссөзге шақырады және оған генерал Уэббтің британдық генералдың күш-жігерден бас тартқан хатын көрсетеді. Мұнда Мунро Монкалмның шарттарына келіседі: британдық сарбаздар әйелдері мен балаларымен бірге фортты тастап, он сегіз ай бойы соғыстан кетуге тиіс. Форт сыртында британдық эвакуацияланғандардың колоннасына 2000 гурон жауынгерлері опасыздық жасап, қоршап алады; содан кейінгі қырғын кезінде Магуа Кора мен Элисті ұрлап, оларды гурондық ауылға қарай бастап кетеді, оларды Дэвид Гамут қуып жүреді. Хокк Көз, мохикандар, Хейвард және полковник Мунро қырғыннан аман қалып, Магуаның соңынан ілесіп, оның ізін ұстап алу үшін көлден өтеді. Олар көл жағасында жолаушыларды байқаған гурондықтар тобына кездеседі. Қайықпен қуу басталады, құтқарушылар гурондықтар оларды өлтірместен бұрын құрлыққа жетеді, ақырында Магуаның соңынан гурондық ауылға дейін жүреді. Мұнда олар Гамутты (бұрынғы гурондықтар зиянсыз ақылсыз адам ретінде сақтап қалды) табады, ол Элис осы ауылда, ал Кора Ленапеге (Делавэр) тиесілі ауылда ұсталғанын айтады. Француз дәрігері болып маскираланған Хейвард Гамутпен бірге Элисті құтқару үшін гурон ауылына кіреді; Хокк Көз бен Ункас Кораны құтқару үшін жолға шығады, ал Мунро мен Чингачгук қауіпсіз жерде қалады. Ункасты гурондар тұтқынға алып, азаптауларға төтеп берген кезде аштықтан өледі, ал Хейвард Элисті таба алмайды. Гурондық жауынгер Хейвардтан өзінің ақылдан тайған әйеліне емделуін сұрайды, екеуін де аю кейпімен Хокк Көз аңдып жүр. Олар ақылсыз әйелдің жатқан үңгіріне кіреді, ал жауынгер кетеді. Хейвард өзінің жеке басын ашқаннан кейін көп ұзамай, онымен бірге Хокк Көз келеді және олар Элисті табады. Магуа оларды табады, бірақ Хокк Көз оны жеңіп, оны қабырғаға байлап тастайды. Кейін Хейвард Элиспен бірге қашып кетеді, ал Хокк Көз Ункасты құтқару үшін қалады. Гамут гуронды өзіне және сиқырлы аюына (басқаша кейіптегі Хокк Көз) Ункасқа жақындауға рұқсат беруге сендіреді, олар оны босатады. Ункас аюдың киімін киіп, Хокк Көз Гамуттың киімін киіп, Гамут бұрышта тұрып Ункасты еліктейді. Ункас пен Хокк Көздері Кора ұсталған Делавэр ауылына барып қашып құтылады, дәл осы кезде гурондар бірдеңе дұрыс екенін сезіп, Магуаны үңгірде байлап табады. Магуа өз тайпасына Хейвард пен Хокк Көздің алдауының толық оқиғасын айтады, содан кейін гурондардың басшылығын өз қолына алады, олар кек алуға ант етеді. Ункас пен Хокк Көз Элис, Кора және Хейвардпен бірге Делавэрлерде тұтқынға алынады. Магуа Делавэр ауылына кіріп, тұтқындарының қайтарылуын талап етеді. Келесі кеңес отырысында Ункас мохикан екені белгілі болады, бұл Делавэрлермен тығыз байланысты болған бұрынғы үстем тайпа. Делавэрлердің данасы Таменунд Ункас жағына шығып, тұтқындарды босатады, Кораны ғана Магуаға тайпалық дәстүр бойынша табыс етеді. Бұл гурондар мен Делавэрлер арасындағы қақтығысты анықтайды, бірақ қонақтарды құрметтеу заңдарына сәйкес, Таменунд Магуаға қуып жете алмайтын үш сағаттық үзіліс береді. Делавэрлер шайқасқа дайындалып жатқанда, Дэвид Гамут гурондық ауылдан қашып, серіктеріне Магуа гурондық және Делавэр ауылдары арасындағы орманда күштерін орналастырғанын айтады. Еш қорқымай, Ункас, Хокк Көз, Хейвард, Гамут және Делавэрлер гурондармен шайқасу үшін ормандағы жолға шығады. Шайқас кезінде Делавэрлерге Чингачгук пен Мунро қосылады, соңында гурондарды жеңіп, олардың ауылын басып алады, бірақ Магуа Корамен және екі гурондықпен қашып кетеді; Ункас, Хокк Көз, Хейвард және Гамут оларды биік тауға дейін қуып жетеді. Қияқтың шетіндегі шайқаста гурондықтардың бірі Кораны өлтіреді, Гамут гурондықтардың бірін өлтіреді, Магуа Ункасты өлтіреді, ал Хокк Көз Магуаны өлтіреді. Роман Делавэр ауылында Ункас пен Кораның қоштасу рәсімдерінің ұзақ сипаттамасымен және Хокк Көз Чингачгукпен достығын қайта растауымен аяқталады. Таменунд болжам жасайды: "Ақ беттер жердің иелері, және қызыл адамдардың уақыты әлі келген жоқ".

Cora and Alice Munro, daughters of Lieutenant Colonel Munro, are traveling with Major Duncan Heyward from Fort Edward to Fort William Henry, where Munro is in command, and acquire another companion in David Gamut, a singing teacher. They are guided through the forest by a native named Magua, who leads them through a shortcut unaccompanied by the British militia. Heyward is dissatisfied with Magua's shortcut, and the party roams unguided and finally join Natty Bumppo, known as Hawk eye, a scout for the British, and his two Mohican friends, Chingachgook and his son Uncas. Heyward becomes suspicious of Magua, and Hawk eye and the Mohicans agree with his suspicion that Magua is a Huron scout secretly allied with the French. Upon discovery as such, Magua escapes, and in the (correct) belief that Magua will return with Huron reinforcements, Hawk eye and the Mohicans lead their new companions to a hidden cave on an island in a river. They are attacked there by the Hurons, and their ammunition is soon exhausted. Knowing they will be killed instantly but that the English party will make valuable captives, Hawk eye and the Mohicans escape, with a promise to return for their companions. Magua and the Hurons capture Heyward, Gamut, and the Munro sisters. Magua admits that he is seeking revenge against Cora's father, Colonel Munro, for turning him into an alcoholic with whiskey (causing him to be temporarily cast out of the Hurons) and then whipping him at a post for drunken behavior. He offers to spare the party if Cora becomes his wife, but she refuses. Upon a second refusal, he sentences the prisoners to death. Hawk eye and the Mohicans rescue all four and lead them to a dilapidated building that was involved in a battle between the Huron and the British some years ago. They are nearly attacked again, but the Hurons leave the area, rather than disturb the graves of their tribesmen. The next day, Hawk eye leads the party to Fort Henry, past a siege by the French army. Munro sends Hawk eye to Fort Edward for reinforcements, but he is captured by the French, who deliver him to Fort Henry without the letter. Heyward returns to Colonel Munro and announces his love for Alice, and Munro gives his permission for Heyward's courtship. The French general, Montcalm, invites Munro to a parley and shows him General Webb's letter, in which the British general has refused reinforcements. At this, Munro agrees to Montcalm's terms: that the British soldiers, together with their women and children, must leave the fort and withdraw from the war for eighteen months. Outside the fort, the column of British evacuees is betrayed and ambushed by 2,000 Huron warriors; in the ensuing massacre, Magua kidnaps Cora and Alice, and he leads them toward the Huron village, with David Gamut in pursuit. Hawk eye, the Mohicans, Heyward, and Colonel Munro survive the massacre and set out to follow Magua, and cross a lake to intercept his trail. They encounter a band of Hurons by the lakeshore, who spot the travelers. A canoe chase ensues, in which the rescuers reach land before the Hurons can kill them, and eventually follow Magua to the Huron village. Here, they find Gamut (earlier spared by the Hurons as a harmless madman), who says that Alice is held in this village and Cora in one belonging to the Lenape (Delaware). Disguised as a French medicine man, Heyward enters the Huron village with Gamut to rescue Alice; Hawk eye and Uncas set out to rescue Cora, and Munro and Chingachgook remain in safety. Uncas is taken prisoner by the Hurons and left to starve when he withstands torture, and Heyward fails to find Alice. A Huron warrior asks Heyward to heal his lunatic wife, and both are stalked by Hawk eye in the guise of a bear. They enter a cave where the madwoman is kept, and the warrior leaves. Soon after the revelation of his identity to Heyward, Hawk eye accompanies him, and they find Alice. They are discovered by Magua, but Hawk eye overpowers him, and they leave him tied to a wall. Thereafter Heyward escapes with Alice, while Hawk eye remains to save Uncas. Gamut convinces a Huron to allow him and his magical bear (Hawk eye in disguise) to approach Uncas, and they untie him. Uncas dons the bear disguise, Hawk eye wears Gamut's clothes, and Gamut stays in a corner mimicking Uncas. Uncas and Hawk eye escape by traveling to the Delaware village where Cora is being held, just as the Hurons suspect something is amiss and find Magua tied up in the cave. Magua tells his tribe the full story behind Heyward and Hawk eye's deceit before assuming leadership of the Hurons, who vow revenge. Uncas and Hawk eye are being held prisoner with Alice, Cora, and Heyward by the Delawares. Magua enters the Delaware village and demands the return of his prisoners. During the ensuing council meeting, Uncas is revealed to be a Mohican, a once dominant tribe closely related to the Delawares. Tamenund, the sage of the Delawares, sides with Uncas and frees the prisoners, except Cora, whom he awards to Magua according to tribal custom. This makes a showdown between the Hurons and Delawares inevitable, but to satisfy laws of hospitality, Tamenund gives Magua a three hour head start before pursuit. While the Delawares are preparing for battle, David Gamut escapes the Huron village and tells his companions that Magua has positioned his men in the woods between the Huron and Delaware villages. Undeterred, Uncas, Hawk eye, Heyward, Gamut, and the Delawares march into the woods to fight the Hurons. In the ensuing battle, the Delawares are joined by Chingachgook and Munro, and ultimately vanquish the Hurons and capture their village, but Magua escapes with Cora and two other Hurons; Uncas, Hawk eye, Heyward, and Gamut pursue them up to a high mountain. In a fight at the edge of a cliff, one of the Hurons kills Cora, Gamut kills one of the Hurons, Magua kills Uncas, and Hawk eye kills Magua. The novel concludes with a lengthy account of the funerals of Uncas and Cora at the Delaware village, and Hawk eye reaffirms his friendship with Chingachgook. Tamenund prophesies: "The pale faces are masters of the earth, and the time of the red men has not yet come again "

Кейіпкерлер

Чингачгук (әдетте /tʃ//ɪ//ŋ//'//ɡ//æ//tʃ//.//ɡ//uː//k/, chinGATCHgook): Мохикан тайпасының соңғы басшысы, Мунро әпкелерінің жолсерігі. Ункастың әкесі, оның өлімінен кейін "Мохикандардың соңғысы" деп аталды. Оның есімі унами делавер тілінен шыққан, "Үлкен жылан" деген мағынаны білдіреді. Ункас – Чингачгук ұлы, және ол оны "Мохикандардың соңғысы" деп атады, себебі оның үйленуі үшін таза қанды мохикан әйелдері болған жоқ. Ол сондай-ақ Le Cerf Agile, "Жылдам елік" деп те аталады. Натаниел Бэмппо/Айқас көз: Œil de Faucon; Мунро әпкелеріне ертеңі болған шекарашы. Үндістер мен француздықтар оны ла Лонг карабині деп біледі, өйткені ол мергендігімен және ерекше қаруымен танымал. Магуа (/'m/æ/ɡ/w/ɑː/, MAGwah) – жамандық жасаушы: маскүнемдік үшін тайпасынан қуылған гурон басшысы; le Renard subtil ("Ақылды түлкі") деп аталды. Кора Манро: полковник Манроның қара шашты қызы; қауіпке қарсы тұрғанда салмақты, ақылды және тыныш. Оның анасы, Мунро Батыс Индияда кездесіп, үйленген, мулат немесе аралас нәсілді әйел, құлдардан "алыс туыс" деп сипатталған. Ғалымдар кейде Кораны квадрон деп атайды, бірақ Купер оның африкалық тегі одан да аз болуы мүмкін деп ойлаған. Диана Робертс Кораны "американдық әдебиеттегі алғашқы трагедиялық мулат" деп сипаттады. Кораның анасы оның кішкентай кезінде қайтыс болды. Элис Манро: Кораның сары шашты жартылай қарындасы; көңілді, ойнақы, нәзік және тартымды. Ол Манроның екінші әйелі Элис Грэмнің қызы. Полковник Манро: Форт Уильям Генриге қолбасшылық ететін британдық армия полковнигі. Дункан Хейвард – Вирджиниядан шыққан британдық армия майоры, Элис Манроға ғашық болады. Дэвид Гамут: псалмопевец (псалмо әнін оқытушы), "ән сабағынан сабақ беруші" деп танымал. Генерал Дэниел Вебб – полковник Манроның жоғары офицері, Форт-Эдвардқа қолбасшылықты қабылдайды. Генерал [[Луи Жозеф де Монкальм]] – француз бас қолбасшысы, гурон және француздың басқа да үнді одақтастары оны "Канаданың ұлы ақ әкесі" деп атады. Тамеунд – ежелгі, дана және құрметті Делавер (Ленапе) ақыны, ол үш буын жауынгерлерді басып өтті.

Chingachgook (usually pronounced /tʃ//ɪ//ŋ//'//ɡ//æ//tʃ//.//ɡ//uː//k/, chinGATCHgook): last chief of the Mohican tribe, escort to the Munro sisters. Father to Uncas, and after his death, the eponymous "Last of the Mohicans". His name was an Unami Delaware word meaning "Big Snake". Uncas – the son of Chingachgook and called by him "Last of the Mohicans", as there were no pure blooded Mohican women for him to marry. He is also known as Le Cerf Agile, the Bounding Elk. Nathaniel Bumppo/Hawk eye: Œil de Faucon; a frontiersman who becomes an escort to the Munro sisters. Known to the Indians and the French as la Longue carabine for his marksmanship and signature weapon. Magua (/'//m//æ//ɡ//w//ɑː/, MAGwah) – the villain: a Huron chief driven from his tribe for drunkenness; known as le Renard subtil ("Sly Fox"). Cora Munro: a dark haired daughter of Colonel Munro; serious, intelligent, and calm in the face of danger. Her mother, whom Munro met and married in the West Indies, was a mulatto or mixed race woman, described as "descended, remotely" from slaves. Scholars have sometimes termed Cora a quadroon, but Cooper may have imagined her with even less African ancestry. Diane Roberts described Cora as "the first tragic mulatta in American literature." Cora's mother died when she was young. Alice Munro: Cora's blonde half sister; cheerful, playful, frail, and charming. She is the daughter of Alice Graham, Munro's second wife. Colonel Munro: a British army colonel in command of Fort William Henry. Duncan Heyward – a British army major from Virginia who falls in love with Alice Munro. David Gamut: a psalmodist (teacher of psalm singing), known as "the singing master". General Daniel Webb – Colonel Munro's commanding officer, who takes command at Fort Edward. General [[Louis Joseph de Montcalm – the French commander in chief, called by the Huron and other Indian allies of the French as "The great white father of the Canadas." Tamenund – An ancient, wise, and revered Delaware (Lenape) sage, who has outlived three generations of warriors.

Даму

Автордың үлкен қызы Сьюзан Фенимор Купердің айтуынша, Купер 1825 жылы ағылшын джентльмендерімен бірге Адирондак тауына сапар шеккен кезде кітап туралы ойға келген. Олар Кэтскилл аймағынан өтті, Купер бұл жерді бұрыннан білген және өзінің алғашқы романында, «Нати Бэмппо: Пионерлер» романында суреттеген. Содан кейін олар Джордж көлі мен Гленс шарлауығына жетті. Шарлауық артындағы үңгірлерге тәнті болған топтың бірі: «Осы жерде романтикалық оқиға жазуға тамаша орын бар» деді. Сьюзан Купердің айтуынша, бұл сөзді Дербидің 14-ші графы Эдвард Смит Стэнли айтқан. Купер Стэнлиге «осы үңгірлер туралы кітап жазатынына» уәде берді. Осы кезде оның бойына «үндістерге тән романтикалық туынды жазу» идеясы келді. Купер дереу романға кірісті. Ол отбасымен бірге жаз бойы Лонг-Айленд аралдағы достарына тиесілі коттеджде тұрды, ол Блэкуэлл аралының қарсы жағында, Хэллетт бұғазынан алыс емес жерде орналасқан (қазіргі Астория ауданы). Ол жылдам жазып, үш-төрт айдың ішінде романды аяқтады. Ол күн соққаннан ауырған.

Купер Нью-Йорк штатының Куперстаун қаласында өсті, бұл қаланы оның әкесі құрған. Оның қызы жас кезінде үндістермен кездесіп, әңгімелесуге көп мүмкіндік болмағанын айтты: «кейде Онейда тайпасының немесе Бес тайпаның өкілдерінің шағын тобы Сюскеханна өзенінің аңғарында немесе Онтарио көлінің жағалауында оның жолынан өтіп кеткен, ол теңіз флотында мичман болып қызмет еткен кезде». Купер жазған кезде Батыс тайпаларынан келген делегациялар жиі Мохок өзені арқылы Нью-Йоркке немесе Вашингтонға баратын. Ол Олбани мен Нью-Йорк арқылы өткен кезде осы делегацияларды іздеп табатын. Кейде ол оларды Вашингтонға дейін еріп барып, ұзақ бақылап отыратын. Сондай-ақ, ол олармен бірге келген әскери шенеуніктермен және аудармашылармен де сөйлесетін. Бірақ бұл әрқашан олай бола бермейтін. Купердің романдары өз заманында танымал болды, бірақ сол кездегі және кейінгі 19 ғасырдың сыншылары оларды көбінесе сынға алды немесе елеусіз қалдырды. Мысалы, Лондон журналының сыншысы (1826 жылғы мамыр) романды «М. Купердің ең нашар туындысы» деп сипаттады. Марк Твен «Фенимор Купердің әдеби қателіктері» атты эссесінде авторын қатты сынға алды, бұл эссе «Солтүстік Америка шолуында» (1895 жылғы шілде) жарияланды. Твен Купердің стильдерінің жеткіліксіздігіне және сөздерді тым көп қолдануына шағымданды. 1940 жылдардың басында Твен зерттеушісі Бернард Девото эсседе көбірек материал бар екенін анықтады және «Фенимор Купердің одан әрі әдеби қателіктері» деген тақырыпта қосымша жазбалардан екінші эссе құрастырды. Онда Твен «Соңғы мохикан» романының бір бөлігін қайта жазып, Купердің «қаржылық ысырапшыл» екенін, түпнұсқа нұсқасында 100 «артық және қажетсіз сөз» қолданғанын мәлімдеді. Кітапты қайта оқығанда Купер кейінірек сюжеттегі және кейіпкерлердегі, әсіресе Манро кейіпкеріндегі кейбір қарама-қайшылықтарды байқады. Бірақ ол, жалпы алғанда, «кітап оқырманға қызықты болуы керек, өйткені ол тіпті өз жұмысының егжей-тегжейін ұмытып кеткен жазушыны да қызықтыра алады» деп жазды. «Соңғы мохикан» фразасы асыл тектің немесе түрдің жалғыз тірі қалған өкілін білдіреді. «M*A*S*H» кітабында, фильмінде және телесериалында Хоукэй Пирс кейіпкеріне оның әкесі «Соңғы мохикан» фильміндегі Шарқыраған көз кейіпкерінің құрметіне лақап ат берді. Бастапқы романдағы және одан кейінгі фильмдегі басты кейіпкер Алан Алданың сомдауындағы Хоуки ұзақ жылдар бойы телесериалдың басты кейіпкері болды.

Cooper grew up in Cooperstown, New York, the frontier town founded by his father. His daughter said that as a young man he had few opportunities to meet and talk with Native Americans: "occasionally some small party of the Oneidas, or other representatives of the Five Nations, had crossed his path in the valley of the Susquehanna River, or on the shores of Lake Ontario, where he served when a midshipman in the navy." In the period when Cooper was writing, deputations from the Western tribes frequently traveled through the region along the Mohawk River, on their way to New York or Washington, D. C. He made a point of visiting these parties as they passed through Albany and New York. On several occasions, he followed them to Washington to observe them for longer. He also talked to the military officers and interpreters who accompanied them. It was not always the case. Cooper's novels were popular in their day, but contemporary and subsequent 19th century reviewers were often critical, or dismissive. For example, the reviewer of the London Magazine (May 1826) described the novel as "clearly by much the worst of Mr. Cooper's performances." Mark Twain notably derided the author in his essay "Fenimore Cooper's Literary Offenses", published in North American Review (July 1895). Twain complained that Cooper lacked a variety of styles and was overly wordy. In the early 1940s, Twain scholar Bernard DeVoto found that there was more to the essay, and pieced together a second one from the extra writing, titled "Fenimore Cooper's Further Literary Offenses," in which Twain re writes a small section of The Last of the Mohicans, claiming that Cooper, "the generous spendthrift", used 100 "extra and unnecessary words" in the original version. Re reading the book in his later years, Cooper noted some inconsistencies of plot and characterization, particularly the character of Munro. But, he wrote that in general, "the book must needs have some interest for the reader since it could amuse even the writer, who had in a great measure forgotten the details of his work." The phrase, "the last of the Mohicans", has come to represent the sole survivor of a noble race or type. In the M*A*S*H book, film and television franchise, the character Hawkeye Pierce is given his nickname by his father, after Hawk eye from The Last of the Mohicans. A main character in the original novel and subsequent film adaptation, Hawkeye, as portrayed by Alan Alda, is the central character in the long running TV series.

Радио

"Соңғы мохикан" романы Майкл Фокс режиссерлік еткен екі бір сағаттық радио-эпизодқа бейімделді және 1995 жылы BBC Radio 4 (кейіннен BBC Radio 7) арнасында Майкл Файст, Филип Франк, Хелен МакКрори және Наоми Рэдклифф қатысуымен эфирге шықты.

Теледидар

1957 жылы канадалық телесериал «Хоккей және Мохикандардың соңғысы» Джон Харт Хокей ретінде, ал Лон Чейни-младший Чингачгук ретінде түсірілді. BBC 1971 жылы кітапты телесериалға бейімдеді, онда Филип Мадок Магуа, Кеннет Айвс Хокей және Джон Абинери Чингачгук рөлдерін ойнады. Кейбір сыншылар бұл бейімделуді ең адал және ең жақсысы деп санайды. 1977 жылы америкалық телефильмде Стив Форрест Хокей, Нед Ромеро Чингачгук және Дон Шэнкс Ункас рөлдерін сомдады. Стивен Дж. Каннелл 1994-95 жылдары Ким ЛеМастерс жасаған және Канадада түсірілген «Хокей» атты америкалық телесериалды өндірді. Сериал бір маусым бойы, 22 эпизодтан тұрады, және Ли Хорсли, Линда Картер және Родни А. Грант түсті. 2004 жылдан 2007 жылға дейін RAI «Мохикандардың соңғысы» анимациялық телесериалын жасады, онда Тед Руссоф Ункас, Кэти Макговерн Кора және Фламиниа Фегаротти Элис рөлдерін ойнады.

Опера

Альва Хендерсонның опералық нұсқасы 1976 жылы Делавэр штатының Уилмингтон қаласында тұңғыш рет қойылды. 1977 жылы Лейк Джордж операсы осы шығарманы тағы ұсынды.

Комикстер

Классикалық комикстер #4, «Мохикандардың соңғысы», алғаш рет 1942 жылы жарық көрді. Marvel Comics осы әңгіменің екі нұсқасын жариялады: 1976 жылы «Marvel Classics Comics» сериясының бір бөлігі ретінде бір ғана нөмірлік нұсқасы (№13). 2007 жылы олар жаңа «Marvel Illustrated» сериясын бастау үшін алты нөмірлік мини-серияны жариялады. Белгілі манга суретшісі Шигеру Сугиура 1952 жылы оқиғаның өте еркін манга бейімдемесін жазып, суреттеді (1973–74 жылдары қайта жасалды). Бұл бейімдеме американдық фильмдер мен вестерн комикстерінің күшті ықпалында және абсурдты юмор мен тарихи дұрыс емес әзілдерге толы. Сугиураның 1973 жылғы 4 нұсқасының ағылшын тіліне аудармасы, соның ішінде Сугиураның көркемдік ықпалдары туралы еңбек 2013 жылы АҚШ-та жарияланды.