Канзас аумағындағы құлдыққа қарсы күрес және Азамат соғысының бастауы

Кіріспе

Канзас аумағында 1850-ші жылдардың екінші жартысында құлдыққа байланысты зорлық-зомбылыққа толы қақтығыстар болды.

Канзас Одаққа еркін штат ретінде қабылданды.
Соғыс Америка Азамат соғысына дейін жалғасты.
| қақтысушы1 = Құлдыққа қарсы қоныс аударушылар (Free Staters)

| қақтысушы2 = Құлдық жақтастары (Шекара қарақшылары)
тізім|оқтар=иә|тақырыбы=Қолдау көрсетілді:
| АҚШ (1854-1860)
| қазалар2 = 80 немесе одан аз; 20–30 адам қаза тапты, ал жалпы саны 200-ге жетеді. Бұл оқиға трагикалық прелюдия немесе Америка Азамат соғысына дейінгі көрініс деп аталды, ол осыдан кейін дереу басталды. Қақтығыстың негізгі мәселесі Канзас штаттық мәртебе алғаннан кейін Одаққа құл мемлекеті ретінде қосыла ма, әлде еркін штат ретінде қосыла ма деген сұраққа байланысты болды. Бұл мәселе ұлттық маңызы бар еді, өйткені Канзастың екі жаңа сенаторы құлдық мәселесі бойынша қатысты даулы АҚШ Сенатындағы билік тепе-теңдігіне әсер ететін еді. 1854 жылғы Канзас-Небраска заңы халық егемендігін қарастырды: құлдық туралы шешім Вашингтондағы заң шығарушылар емес, аумақтың қоныс аударушыларының жалпы дауыс беруімен қабылданатын еді. 1821 жылдан бері құл мемлекеті болып табылатын Миссуриде оңтүстікке жақын көзқарастары мен құлдыққа жақтас көптеген қоныс аударушылар болды, олардың кейбіреулері Канзасқа кіріп, өздерін тұрғындар деп жариялап, Канзастың шешіміне әсер етуге тырысты. Қақтығыс саяси және азаматтар арасында жүргізілді, соңында ол қатыгез топтық зорлық-зомбылыққа және жартылай әскери партизан соғысына ұласты. Канзаста мемлекеттік деңгейдегі азамат соғысы болды, ол жақын арада бүкіл елде қайталанды. Оның екі түрлі астанасы (құлдыққа қарсы Лекомптон және құлдық жақтастары Лоуренс, содан кейін Топека), екі түрлі конституциясы (құлдық жақтастарының Лекомптон Конституциясы және құлдыққа қарсы Топека Конституциясы) және екі түрлі заң шығарушы органы (Лекомптонның «жалған заң шығарушы органы» және Лоуренстің құлдыққа қарсы органы) болды. Екі тарап та сырттан көмек іздеді және алды, құлдық жақтастары федералды үкіметтен: президенттер Франклин Пирс және Джеймс Бьюкенен құлдық жақтастарын ашық түрде қолдады. Бұл оқиға көптеген ескерткіштермен және тарихи орындармен еске алынады.

Шығу тегі

Америка Құрама Штаттарында құлдықтан босату идеясы кеңінен танымал бола бастағаннан кейін, оны жақтағандар мен қарсыластары арасындағы шиеленіс күшейгенде, АҚШ Конгресі Солтүстік және Оңтүстік штаттарының өкілдері арасындағы саяси биліктің күнсіз тепе-теңдігін сақтады. Сонымен қатар, америкалықтардың елдің батыс шекарасына қоныс аударуы және шығыс штаттарды Калифорниямен байланыстыратын трансконтиненталдық теміржол салу ниеті батыс аумақтарын Одаққа қосуға ықпал етті. Осы аумақтар штат мәртебесіне ие болғанда құлдық мәселесін қалай шешетіні сұрағы туды. Бұл мәселе мексика-американ соғысынан кейінгі саяси пікірталастар кезінде Конгресті мазалады. 1850 жылғы Ұласалмау шарты Юта және Нью-Мексико аумақтарының тұрғындарына құлдыққа қатысты өз заңдарын халықтың тікелей дауысы арқылы шешуге рұқсат берді, бұл құлдық мәселесі бойынша жалғасып жатқан пікірталаста жаңа үрдіс орнатты. Ал ең зорлық-зомбылық орын елде осы болды. "Қан төгілген Канзас" термині Хорас Грилидің "Нью-Йорк Трибьюн" газеті арқылы танымал болды. "Трибьюн" газетінде "Канзас қан төгіп жатыр" деген алғашқы сілтеме 1856 жылдың 16 маусымында Солтүстік Американың Ұлттық конвенциясы туралы хабарламада пайда болды. Онда Канзас штатынан келген полковник Перри "Канзас, әр терісінен қан ағып, [конвенцияда бекітілген президенттік үміткерге] Одақтың басқа штатынан гөрі көп дауыс береді" деп мәлімдеді. Келесі жылы сайлауды тергеген конгресс комитеті 1729 жалған дауыс тіркелгенін, ал 1114 заңды дауыс берілгенін хабарлады. Бір жерде 604 сайлаушының тек 20-сы Канзас аумағының тұрғындары болды; екінші бір жерде 35 тұрғын және 226 тұрғын емес адам дауыс берді. Сол уақытта Солтүстік аболиционистер өз жақтастарын Канзасқа көшіп баруға шақырды, мақсаты – аумақты еркін штат ету, оған "еркін топырақтар" немесе "еркін штаттар" деп аталатын адамдарды көптеп әкелу. Олардың ең танымал өкілі және көшбасшысы – Огайодан келген Джон Браун. Солтүстік штаттарының көптеген азаматтары Бостон қаласындағы Жаңа Англия көшпенділеріне көмек қоры сияқты қайырымдылық қоғамдарының көмегімен келді, ол Канзас-Небраска заңы қабылданғанға дейін құлдыққа қарсы иммигранттардың Канзас аумағына жеткеніне көмектесу мақсатымен құрылды. Аңызға айналған оқиға бойынша, Харриет Бичер Стоудың інісі Генри Уорд Бичер оларға "Библия" деп жазылған жәшіктерде Шарпс мылтықтарын жіберді, олар "Бичердің Библиялары" деп аталды. Канзас аумағына 20 000 Жаңа Англиялық көшірілетіні туралы мақтан тұрғанмен, 1855 жылдың соңына дейін тек 1200 қоныс аударушы келді.

As abolitionism became increasingly popular in the United States and tensions between its supporters and detractors grew, the U. S. Congress maintained a tenuous balance of political power between Northern and Southern representatives. At the same time, the increasing emigration of Americans to the country's western frontier and the desire to build a transcontinental railroad that would connect the eastern states with California urged incorporation of the western territories into the Union. The inevitable question was how these territories would treat the issue of slavery when eventually promoted to statehood. This question had already plagued Congress during political debates following the Mexican–American War. The Compromise of 1850 had at least temporarily solved the problem by permitting residents of the Utah and New Mexico Territories to decide their own laws with respect to slavery by popular vote, an act which set a new precedent in the ongoing debate over slavery. and the most violent place in the country. The term "Bleeding Kansas" was popularized by Horace Greeley's New York Tribune. The Tribunes first reference to "Kansas, bleeding", came on June 16, 1856, in a report on the North American National Convention. There, a Colonel Perry of Kansas reported that "Kansas, bleeding at every pore, would cast more votes indirectly for [the presidential candidate the convention settled upon] than any other State in the Union." The following year, a congressional committee investigating the election reported that 1,729 fraudulent votes were cast compared to 1,114 legal votes. In one location, only 20 of the 604 voters were residents of the Kansas Territory; in another, 35 were residents and 226 nonresidents. At the same time, Northern abolitionists encouraged their own supporters to move to Kansas in the effort to make the territory a free state, hoping to flood Kansas with so called "Free Soilers" or "Free Staters". By far the most famous of these, and their leader, was John Brown of Leavenworth, who moved from Ohio. Many citizens of Northern states arrived with assistance from benevolent societies such as the Boston based New England Emigrant Aid Company, founded shortly before passage of the Kansas–Nebraska Act with the specific goal of assisting anti slavery immigrants to reach Kansas Territory. In a colorful story that may be legend, the abolitionist minister Henry Ward Beecher, Harriet Beecher Stowe's brother, shipped them Sharps rifles in crates labelled "Bibles"; they became known as Beecher's Bibles. Despite boasts that 20,000 New England Yankees would be sent to the Kansas Territory, only about 1,200 settlers had emigrated there by the end of 1855.

Бірінші аумақтық заң шығарушы

1855 жылдың 30 наурызында Канзас территориясы өзінің алғашқы аумақтық заң шығарушы органына сайлау өткізді. Екі үкіметтің болуы аймақтағы тартыстың белгісі болды және жанжалдың екі жағының да жақтастарын одан әрі қоздырды. Даулы дауыстар мен жағдайдың шиеленісуіне жауап ретінде Конгресс 1856 жылы Канзас территориясына үш адамнан тұратын арнайы комиссия жіберді. Бұл комиссияның баяндамасында Лекомптон қаласында отырған заң шығарушы органның «заңсыз құрылған және заңды заңдар қабылдауға құқығы жоқ» екені айтылды. 1856 жылдың 30 маусымында Пирс Топека үкіметінің заңсыз екенін жариялағаннан кейін Конгресс Топека Конституциясын ратификациялаудан бас тартты. 1857 жылы Пирске Джеймс Бьюкенен мұрагерлік етті. Өзінің ізашары сияқты, Бьюкенен де Оңтүстікке көңіл бөліп, құлдықты қолдады. Сол жылы Лекомптон қаласында екінші конституциялық конвент өтті және қараша айының басында президент Бьюкенен бекіткен Лекомптон Конституциясының жобасы жасалды. Конституция Канзас халқына құлдыққа қатысты арнайы бапқа дауыс беруге ұсынылды, бірақ еркін штаттар олардың конституция Канзас құл иелеріне бар болған құлдарын сақтап қалуға мүмкіндік беретінін білгендіктен қатысудан бас тартты, тіпті егер аталған бапқа қарсы дауыс берілсе де. Лекомптон Конституциясы, құлдыққа қатысты бапты қоса алғанда, 21 желтоқсанда 6 226 дауысқа қарсы 569 дауыспен мақұлданды. Конгресс дауыс берудегі бұзушылықтарды анықтағандықтан тағы бір сайлау өткізуді бұйырды. 1858 жылдың 2 тамызында Канзас сайлаушылары 11 812 дауысқа қарсы 1926 дауыспен құжатты қабылдамады. Лекомптон Конституциясы Конгресте қарастырылып жатқанда, үшінші құжат – Ливенворт Конституциясы жазылды және еркін штат делегаттары бекітті. Бұл басқа еркін штаттардың ұсыныстарына қарағанда радикалдырақ болды, себебі ол расына қарамастан «барлық ер азаматтарға» сайлау құқығын бермекші болды. 1858 жылдың 18 мамырында өткен бұл сайлауға қатысушылардың саны бұрынғы сайлауларға қарағанда азырақ болды, тіпті еркін штат демократтары да қарсылық білдірді. Ұсынылған конституция 1859 жылдың 6 қаңтарында АҚШ Сенатына жіберілді, онда оған жылы қабылданбады және комиссияда қарастырылмай қалды. Төртінші және соңғы еркін штат ұсынысы 1859 жылы әзірленген Вайандот Конституциясы болды, ол Канзастың болашағына қатысты құлдыққа қарсы көзқарасты білдірді. 1859 жылдың 4 қазанында референдумда 10 421 дауысқа қарсы 5 530 дауыспен мақұлданды. Оңтүстік штаттары әлі де Сенатты бақылауда ұстап тұрғандықтан, Вайандот Конституциясын бекіту мерзімсіз кешірілді. 1861 жылдың қаңтарында сепаратистік штаттардың сенаторлары кеткеннен кейін Канзас бірден – сол күні – еркін штат ретінде қабылданды.

On March 30, 1855, the Kansas Territory held the election for its first territorial legislature. The presence of dual governments was symptomatic of the strife brewing in the territory and further provoked supporters of both sides of the conflict. In response to the disputed votes and rising tension, Congress sent a three man special committee to the Kansas Territory in 1856. The report also stated that the legislature actually seated in Lecompton "was an illegally constituted body, and had no power to pass valid laws". On June 30, 1856, after Pierce's declaration that the Topeka government was extralegal, Congress rejected ratification of the Topeka Constitution. Pierce was succeeded in 1857 by James Buchanan. Like his predecessor, Buchanan was a Northerner sympathetic to the South and proslavery interests. That year, a second constitutional convention met in Lecompton, and by early November had drafted the Lecompton Constitution, a proslavery document endorsed by President Buchanan. The constitution was submitted to Kansans for a vote on a special slavery article, but Free Staters refused to participate, since they knew that the constitution would allow Kansas slaveholders to keep existing slaves even if the article in question was voted against. The Lecompton Constitution, including the slavery article, was approved by a vote of 6,226 to 569 on December 21. Congress instead ordered another election because of voting irregularities uncovered. On August 2, 1858, Kansas voters rejected the document by 11,812 to 1,926. While the Lecompton Constitution was pending before Congress, a third document, the Leavenworth Constitution, was written and passed by Free State delegates. It was more radical than other Free State proposals in that it would have extended suffrage to "every male citizen," regardless of race. Participation in this ballot on May 18, 1858, was a fraction of the previous and there was even some opposition by Free State Democrats. The proposed constitution was forwarded to the U. S. Senate on January 6, 1859, where it was met with a tepid reception and left to die in committee. The fourth and final Free State proposal was the Wyandotte Constitution, drafted in 1859, which represented the anti slavery view of the future of Kansas. It was approved in a referendum by a vote of 10,421 to 5,530 on October 4, 1859. With Southern states still in control of the Senate, confirmation of the Wyandotte Constitution was indefinitely postponed. When senators from the seceding states left in January 1861, Kansas was immediately admitted—the same day—as a free state.

Ашық зорлық-зомбылық

1855 жылғы 21 қарашада Дуглас округінде «Уакаруса соғысы» деп аталатын қақтығыс басталды. Осы қақтығыс барысында құлдықты жақтаушы Франклин Коулман еркін штатты Чарльз В. Доуды атып өлтірді. Коулман мен Доудың арасында бұрыннан туған араздық болған, ол жергілікті немесе ұлттық саясатқа қатысы жоқ еді. Доу Канзас аймағындағы алғашқы американдық қоныс тебуші, қаза тапқан адам болды. Дуглас округінің шерифі Сэмюэл Дж. Джонс Коулманды емес, тағы бір еркін штатты тұтқындауға тырысқандығы және тұтқынды еркін штаттық жасақ құтқаруы қақтығысқа ұласқан, нәтижесінде құлдықты жақтаушылар мен құлдыққа қарсы тұрушылар бірінші рет қарулы күш қолданып шайқасты. Губернатор Уилсон Шаннон Канзас ополчениесін шақыртты, бірақ жиналған әскердің басым бөлігі құлдыққа қарсы Миссуриден келген адамдардан тұрды. Олар ұрланған қару-жарақ пен зеңбірекпен Лоренс қаласының сыртында орналасты. Жауап ретінде Лоренс Топека заң шығарушы органы сайлаған губернатор Чарльз Л. Робинсон мен Джеймс Х. Лейн басшылығымен өз ополчениесін құрды. Лоренсті қоршап тұрған тараптар Шаннон Робинсон, Лейн және Дэвид Райс Атчисон арасында бейбіт келісімге қол жеткізгеннен кейін ғана тарап кетті. Қақтығыста тағы бір адам қаза тапты – 6 желтоқсанда Лоренс маңында еркін штаттық Томас Барбер атып өлтірілді.

1856 жылдың жазы

1856 жылдың 21 мамырында құлдық жақтастары – демократтар мен Миссуриден келгендер Канзастағы Лоуренс қаласына шабуыл жасап, Фри-Стейт қонақүйін өртеп, құлдыққа қарсы екі газет кеңсесін қиратты, үйлер мен дүкендерді тонады. Бұл оқиға Лоуренс қаласын тонау деп танылды. Мексика-Америка соғысында қолданылған, «Ескі Кикапу» немесе «Кикапу пушкасы» деп аталатын зеңбірек сол күні ұрланып, Канзас аумақтық милициясының Кикапу рейнджерлері бар құлдық жақтастары тобы қолданды. Кейіннен оны құлдыққа қарсы күштер тауып, Левенворт қаласына қайтарды. 1856 жылдың мамыр айында Массачусетс штатынан шыққан республикашыл сенатор Чарльз Самнер Канзастағы құлдық қатеріне қарсы сөз сөйлеп, оны қолдаушыларды қорлады. Самнер «Канзасқа қарсы қылмыстар» деген сөзінде демократтардың құлдықты жақтаған мүшелерін «құлдық әйелімен» бірге төсекке жатқандары үшін айыптады. Ол барлық күшін құл билігін жоюға арнады, яғни құл иелерінің федералды үкіметті бақылауға алуға тырысуы мен құлдықтың сақталуын және кеңеюін қамтамасыз етуге жасаған әрекеттеріне. Самнер «Канзасқа қарсы қылмыс» деген сөзінде Оңтүстік Каролина сенаторы Эндрю Батлерді сынап, оның Канзасқа қатысты құлдық жақтас саясатын таза қызды зорлаумен теңеді және оған деген құштарлығын жыныстық тұрғыда сипаттады. Екі күннен кейін Батлердің туысы, Оңтүстік Каролина конгрессмені Престон Брукс Сенатта Самнерді ауыр таяқпен ұрып, жарақаттады. Бұл оқиға елді дүр сілкіндіріп, Сенатқа зорлық-зомбылық енгізіп, Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы араздықты күшейтті. Самнерді ұрып-соққаннан кейін Брукске Оңтүстік демократтары тарапынан мақтау айтылды. Көптеген құлдық жақтас газеттер Канзаста және одан тыс жерлердегі құлдыққа қарсылардың «жазалануы керек» екенін жазды, ал шабуылдан кейін жүздеген Оңтүстік демократ заң шығарушылары Брукске жаңа таяқтар жіберіп, оның әрекетін мақұлдады, ал бір таяқтың үстіне «тағы да ұр» деген сөз жазылды. Кейбір қалалар мен округтер Брукс құрметіне өздерін қайта атады (Бруксвилл, Флорида, Брукс округі, Джорджия және т.б.). Шабуылдан екі апта өткен соң, Гарвард университетін бітірген американдық философ Ральф Уолдо Эмерсон Брукс пен құлдықты жақтаған заң шығарушыларды айыптап: «Барбаростық қоғам мен өркениетті қоғам бір мемлекетті құрай алмайды деп ойлаймын. Біз құлдықты жоюымыз керек, немесе еркіндіктен бас тартуымыз керек» деді. Келесі апталарда көптеген құлдық жақтастары Престон Брукске деген қолдауын білдіре отырып, сынған таяқтың бөліктерінен жасалған әшекейлер тақты. Зорлық-зомбылық күшейе берді. Джон Браун ұлдары мен басқа да жақтастарымен бірге құлдықты жақтаған қоныстанушыларды өлтіруді жоспарлады. 24 мамыр күні түнде Поттаватоми сағасындағы құлдық жақтас қоныста топ бес адамды үйлерінен ұстап алып, семсерлермен кесіп өлтірді. Браун мен оның адамдары қашып, Бостоннан құлдыққа қарсылардың қаржылық көмегімен Вирджиния штатының Харперс-Ферри қаласында толыққанды құл көтерілісін жоспарлай бастады. Президент Пирс басқаруындағы құлдық жақтас аумақтық үкімет Лекомптон қаласына көшірілді. 1856 жылдың сәуір айында Конгресс комиссиясы сайлаудағы алаяқтықты тергеу үшін келді. Комиссия Канзас штатының тұрғыны емес адамдардың сайлауда заңсыз дауыс бергенін анықтады, нәтижесінде құлдық жақтас үкімет құрылды. Президент Пирс оның қорытындыларын мойындаудан бас тартып, Фри-Стейт халқы «жалған заң шығарушылар» деп атаған құлдық жақтас заң шығарушы органды мақұлдауын жалғастырды. 1856 жылдың 4 шілдесінде президент Пирске бағынышты 500-ге жуық АҚШ әскері Форт-Левенворт пен Форт-Райлиден Топека қаласына келді. Пушкаларын Конституция залына бағыттап, ұзын қозғалтқыштарды жаққан полковник Э.В. Самнер, Сенатта ұрып-соғылған сенатордың туысы, Фри-Стейт заң шығарушыларын таратуға бұйрық берді. 1856 жылдың тамызында мыңдаған құлдық жақтастары әскер құрып, Канзасқа кірді. Сол айда Браун мен оның бірнеше жақтастары Осаватоми шайқасында 400 құлдық жақтас сарбазымен шайқасты. Жаулық тағы екі айға созылды, содан кейін Браун Канзас аумағынан кетіп, жаңа аумақтық губернатор Джон У. Гири билікке келді және екі тарапты да бейбітшілікке шақырды.

On May 21, 1856, proslavery Democrats and Missourians invaded Lawrence, Kansas, and burned the Free State Hotel, destroyed two antislavery newspaper offices, and ransacked homes and stores in what became known as the Sacking of Lawrence. A cannon used during the Mexican–American War, called the Old Kickapoo or Kickapoo Cannon, was stolen and used on that day by a proslavery group including the Kickapoo Rangers of the Kansas Territorial Militia. It was later recovered by an anti slavery faction and returned to the city of Leavenworth. In May 1856, Republican Senator Charles Sumner of Massachusetts took to the floor to denounce the threat of slavery in Kansas and humiliate its supporters. Sumner accused Democrats in support of slavery of lying in bed with "the harlot of slavery" on the House floor during his "Crimes Against Kansas" speech. He had devoted his enormous energies to the destruction of what Republicans called the slave power, that is the efforts of slave owners to control the federal government and ensure both the survival and the expansion of slavery. In the speech (called "The Crime against Kansas") Sumner criticized South Carolina Senator Andrew Butler, portraying Butler's pro slavery agenda towards Kansas with the raping of a virgin, and characterizing his affection for it in sexual terms. Two days later, Butler's cousin, the South Carolina Congressman Preston Brooks, nearly killed Sumner on the Senate floor with a heavy cane. The action electrified the nation, brought violence to the floor of the Senate, and deepened the North–South split. After nearly killing Sumner, Brooks was praised by Southern Democrats for the attack. Many pro slavery newspapers concluded that abolitionists in Kansas and beyond "must be lashed into submission," and hundreds of Southern Democrat lawmakers after the attack sent Brooks new canes as an endorsement of the attack, with one of the canes being inscribed with the phrase "hit him again." Towns and counties renamed themselves to honor Brooks (Brooksville, Florida, Brooks County, Georgia, and others). Two weeks after the attack, American philosopher and Harvard graduate Ralph Waldo Emerson condemned Brooks and the pro slavery lawmakers, stating: "I do not see how a barbarous community and a civilized community can constitute one state. I think we must get rid of slavery, or we must get rid of freedom." In the coming weeks, many proslavery Democrats wore necklaces made from broken pieces of the cane as a symbol of solidarity with Preston Brooks. The violence continued to increase. John Brown led his sons and other followers to plan the murder of settlers who spoke in favor of slavery. At a proslavery settlement at Pottawatomie Creek on the night of May 24, the group seized five proslavery men from their homes and hacked them to death with broadswords. Brown and his men escaped and began plotting a full scale slave insurrection to take place at Harpers Ferry, Virginia, with financial support from Boston abolitionists. The proslavery territorial government, serving under President Pierce, had been relocated to Lecompton. In April 1856, a congressional committee arrived there to investigate voting fraud. The committee found that non Kansas residents had illegally voted in the election, resulting in the proslavery government. President Pierce refused recognition of its findings and continued to authorize the proslavery legislature, which the Free State people called the "Bogus Legislature". On July 4, 1856, proclamations of President Pierce led to nearly 500 U. S. Army troops arriving in Topeka from Fort Leavenworth and Fort Riley. With their cannons pointed at Constitution Hall and the long fuses lit, Colonel E. V. Sumner, cousin to the senator of the same name who was beaten on the Senate floor, ordered the dispersal of the Free State Legislature. In August 1856, thousands of proslavery men formed into armies and marched into Kansas. That month, Brown and several of his followers engaged 400 proslavery soldiers in the Battle of Osawatomie. The hostilities raged for another two months until Brown departed the Kansas Territory, and a new territorial governor, John W. Geary, took office and managed to prevail upon both sides for peace.

1857-1861 жылдар

Осыдан кейін тағы екі жыл бойы үзіліс-үзіліс зорлық-зомбылықтармен бұзылған нәзік бейбітшілік орнады. 1858 жылы Мараи де Синьес қырғыны зорлық-зомбылықтың соңғы ірі жарылысына себеп болды, онда шекаралық руффиандар бес "еркін штат" адамын өлтірді. 1859 жылдың қаңтар айында "Шпоры шайқасы" деп аталған шайқаста Джон Браун құлдарды Небраска және Айова арқылы бостандыққа қарай құлдыққа қарсы жасалған шабуылдан өткізіп әкеп шығарды, бірақ бірде-бір оқ атылған жоқ. Бірақ, зорлық-зомбылық 1859 жылы аяқталғанда "Қанды Канзас" та 56 шамасында адам қаза тапты.

Канзас еркін мемлекет ретінде қабылданды

Конгресс заң шығару жөніндегі тұйықталу 1861 жылдың басында бұзылды, Абрахам Линкольн президент сайланғаннан кейін жеті Оңтүстік штаты Одақтан шықты. Канзастың еркін штат ретінде қабылдануы Өкілдер палатасы тарапынан бұрыннан мақұлданған еді, бірақ Оңтүстік штаттарының сенаторлары оған кедергі келтірді. 1861 жылдың басында Одақтан шыққан штаттардың сенаторлары Конгрестен шығып кеткен немесе шығарылған соң, Канзас дереу, бірнеше күн ішінде Вайандот Конституциясы бойынша Одаққа еркін штат ретінде қабылданды. Миссуридегі Конфедерация жақтастары штаттың Одақтан бөлінуіне қол жеткізуге тырысып, Конфедерация тарапынан танылған үкімет құрды, бірақ 1861 жылдың соңына қарай тіпті сол штат та өз Одақ үкіметін нығайтып бақылауға алды. Миссуриді бақылаусыз қалған Конфедерация күштері Канзастағы жаңадан құрылған еркін штат үкіметіне ешқандай қауіп төндіре алмады. Дегенмен, 1861 жылы Америка Азамат соғысы басталғаннан кейін Канзас және Миссури шекарасында қосымша партизандық зорлық-зомбылық орын алып, соғыс аяқталғанға дейін үзіліс-үзіліс қалыптасты.

Мұралық аймақ

2006 жылы федералды заңнамада жаңа «Азаттық шекарасы» ұлттық мұра аймағы (FFNHA) белгіленді және Конгресс мақұлдады. Осы мұра аймағының міндеттерінің бірі – Канзас-Миссури шекаралық соғысы деп те аталатын «Қанды Канзас» оқиғаларын түсіндіру. Мұра аймағының негізгі тақырыбы – азаттық үшін үздіксіз күрес. FFNHA құрамына 41 округ кіреді, оның 29-ы Шығыс Канзаста, ал 12-сі Батыс Миссуриде орналасқан.

Негізгі дереккөздер

1858 жылы Канзас мәселелеріне қатысты кем дегенде 24 памфлет жарық көрді. Олардың тізімі Джон Браунның өмірбаяны жазған Освальд Гаррисон Виллардтың құжаттарында бар.

Шәкіртақы

Чилдерс, Кристофер. "Халық егемендігін түсіндіру: тарихи эссе", "Азаматтық соғыс тарихы" журналы, 57-том, 1-саны, 2011 жылғы наурыз, 48–70 беттер, Project MUSE.
Эрл, Джонатан және Берк, Дайан Мотти. "Қанды Канзас, қанды Миссури: шекарадағы соғыс", Лоуренс, К.С.: Канзас университетінің баспасы, 2013.
Эппс, Кристен. "Шеткердегі құлдық: Канзас-Миссури шекарасы Антебеллум және Азаматтық соғыс дәуірінде", Афина: Джорджия университетінің баспасы, 2016.
Этчесон, Николь. "Өзін-өзі басқару принципі: халық егемендігі және Канзастың қан кетуі", "Канзас тарихы" журналы, 27 (көктем-жаз, 2004): 14–29, Джексон демократиясымен байланысты.
Этчесон, Николь. "Қанды Канзас: Азамат соғысы дәуіріндегі күрестік бостандық" (2006).
Гудрич, Томас. "Қанға дейін соғыс: Канзастың қан кетуі, 1854–1861" (2004).
Йохансен, Роберт В. "Халық егемендігі және аумақтар", "Тарихшы" журналы, 22#4, 378–395 беттер.
Малин, Джеймс С. "Джон Браун және "Елу алтының аңызы"" (1942).
Майнер, Крейг (2002). "Канзас: Күнбағыс штатының тарихы, 1854–2000".
Невинс, Аллан. "Одақтың сынағы: 2-том. Үйдің бөлінуі, 1852–1857" (1947), Канзас ұлттық контексте.
Николс, Рой Ф. "Канзас-Небраска актісі: тарихнаманың ғасыры", "Миссисипи аңғарының тарихи шолуы" журналы (1956), 43#2, 187–212 беттер, JSTOR.
Поттер, Дэвид М. "Жақындап келе жатқан дағдарыс, 1848–1861" (1976), Пулитцер сыйлығы; 9, 12 тараулар.
Рейнольдс, Дэвид С. "Джон Браун, құлдықты жойған, азаматтық соғысты бастаған және азаматтық құқықтардың негізін салған аболиционист" (2005).