Кіріспе

Уилтширдегі базар қаласы, Англия.

Уорминстер ( /ˈwɔːrmɪnstər/) – Англияның оңтүстік-батысындағы Уилтширдегі тарихи базар қаласы және азаматтық аудан. 2021 жылы ауданның халқы 18 173 адамды құрады. "Minstер" атауы ескі ағылшын тіліндегі "mynster" сөзінен шыққан, ол монастырь, әйелдер монастыры, бас шіркеу немесе кафедралық собор деген мағына береді. Бұл атау жетінші ғасырда саксон қоныс салушылармен қалаға берілген.

Ерте тарих

Уорминстердегі негізгі қоныс англосаксон кезеңіне дейін барып жетеді, бірақ аймақтағы тарихи алдындағы қоныстардың, әсіресе жақын жердегі темір ғасырының төбелік бекіністерінде – Батлсбери лагері, Скретчбери лагері және Клей Хиллде олардың бар екенін көрсететін дәлелдер бар. Аймақта екі римдік вилла және римдік монеталардың сақталыс орындары табылған. 10 ғасырға қарай Уорминстерде корольдік сарай және англосаксондық монастырь болды, ал тұрғындары көбінесе осы сараймен байланысты болды. Корольдік сарай 12 ғасырда жаңа иелеріне өтті, осы кезде қала өсе бастады. 13 ғасырда Уорминстерде базар құрылды, ал 1377 жылға қарай қалада 304 салық төлеуші болды, бұл Уилтширдегі он ең ірі қаланың бірі еді. Қалада базарға келушілерге арналған көптеген жатақханалар болды, ал 1686 жылы ол Уилтширдегі жатақханалар саны бойынша төртінші орында тұрды, онда 116 орын болды. 1710 жылға қарай қалада шамамен елу қонақүй мен сырахана болды. Қала айналасындағы жолдарды жақсарту үшін «Тернпайк» заңын бірінші болып қабылдады. Көптеген жақсартылған жолдар қалаларды байланыстырғаннан өзгеше, Уорминстер қаланың айналасындағы жеті жолды жақсартуды таңдады, олардың барлығы үш мильден аз ұзындықта болды. Халық олардың тәртіпсіз және маскүнем қылмыскерлер екенін есептеді. Дэниел және дін қызметкерлері тұрғындарға көмектесуге тырысты, ал 1833 жылға қарай бұл аймақ таза және сыйлы деп есептелді.

19 және 20 ғасырлар

Қала орталығы 1807 жылдан кейін қайта жобаланды, Уорминстердегі мата өндірушілер отбасынан шыққан Джордж Уанси қаланы жақсарту үшін £1,000 (1807 жылғы 1000.0 сомасы соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) қаражат бөлді, егер оның ақшасына жергіліктік жинау арқылы қосымша қаржы тартылса. Жинаған қаражат жолдарды кеңейту үшін үйлерді бұзуға жұмсалды. 1851 жылы Вестбериден теміржол желісі ашылды, ал 1856 жылы бұл желі Солсбериге дейін созылды. Теміржол қаланың базарына зиян келтірді, ол дерлік тоқтады; дүкендер мен мейрамханалар бизнесінің көп бөлігін жоғалтты, ал жергілікті өнеркәсіптер төмендеді. 1937-1965 жылдар аралығында Уорминстерде маңызды әскери күштер орналасты, оған лагерьлер, Батлсберидегі тұрақты казармалар, отбасылық жатақханалар, жаяу әскер мектебі және көлік жөндеу шеберханалары енді. 19 ғасырда қала халқының өсуімен қатар, тағы екі шіркеу салынды: 1831 жылы қаланың оңтүстігіне қызмет ету үшін Христос шіркеуі, ал 1865 жылы оңтүстік-шығысқа Сент-Джон шіркеуі. Барлық үш шіркеу де тізімге енгізілген, Сент-Денис және Сент-Джон шіркеулері ІІ* санатта, ал Христос шіркеуі ІІ санатта.

Қалалық шіркеу

Базардың жанындағы Хай-стритте орналасқан Сент-Лоуренс шапкіл шіркеуі, кем дегенде 1290 жылдан бері Сент-Денис шіркеуіне қарастығын көрсетеді. Оның мұнарасы 13 ғасырдың соңы немесе 14 ғасырдың басында салынған, ал қалған бөлігі 1855-1857 жылдары қайта жаңартылған. 1574 жылы қала тұрғындары бұл шапкіл шіркеуді сатып алып, Англия шіркеуінің билігінен тыс, патшалыққа бағынбас ерекше мәртебе берді. Осы уақыттан бері, қала атынан сенімділер (феоффийлер) басқарып келеді және олар Сент-Денистің пасторын (викарын) қызмет өткізуге шақырады.

Басқалар

Методистер 1804 жылы қала орталығынан батысқа қарай Джордж көшесінде ғибадатхана салды; ол 1861 жылы қайта салынды. 1983 жылы қауым Біріккен реформаторлық шіркеумен бірігіп, Біріккен шіркеу құрды. URC-нің алдыңғысы 1720 жылы Common Close-та ғибадатхана ашты, 1829 жылға қарай онда 900 адам жиналды, нәтижесінде ғибадатхана 1839 жылы екінші рет қайта жаңартылды; белгілі пасторлардың қатарында Дэниел Фишер (1752–1771) және Джеффри Натталл (1938–1943) болды. 20-ғасырда адам саны азайды, ал 1983 жылғы бірігуден кейін ғибадатхана 1987 жылы бұзылды. Оның ішкі кеңістігі шамамен 1850 жылы қайта жаңғыртылды. Имбер жолындағы Сент-Джайлз гарнизон шіркеуі 1968 жылы салынды. Клифтон епархиясындағы Борхэм жолындағы Санкт-Джордж Рим-католик шіркеуі 1922 жылы Бристоль сәулетшісі сэр Фрэнк Уильям Уиллстің жобасы бойынша салынды.

Колледж және монастырь

Джеймс Эразм Филиппс, 1859-1897 жылдар аралығында Сент-Денис шіркеуінің викарі болды, 1860 жылы Черч-стриттегі үйде жас жігіттерге арналған колледж құру үшін қаржы жинады. Филиппс 1879 жылы Сент-Денис қауымы деп аталған әйелдер орденін құруға да жетекшілік етті. Орденнің мүшелері қыздарға арналған Санкт-Моника мектебін басқарды, ол 1973 жылы Лорд Веймут гимназиясымен бірігіп, Уорминстер мектебін құрды. 21 ғасырдың басында соңғы орден мүшесі зейнетке шыққаннан бері, орден гранттарды берумен айналысатын қайырымдылық ұйымы ретінде жұмыс істейді.

Белгілі ғимараттар мен құрылыстар

Уорминстерде I санаттағы бір ғимарат бар: Портвей үйі, қала орталығынан солтүстікке қарай, 1722 жылы бай мата саудагері үшін салынған. Бат тасынан тұрғызылған үйдің жеті терезелік алдыңғы жағы кейінірек салынған қосымшалармен шектеледі және 1760 жылғы әсем темір торының артында, жолдан шалқап орналасқан. Басқа Бат тасынан салынған үйлер: 38-40 Market Place, 18 ғасырдың соңы немесе 19 ғасырдың басында салынған, қазір көше деңгейіндегі дүкендер; және High Street көшесіндегі 34 нөмірлі The Chantry үйі. Екеуі де II* санатта тізілген. II* санаттағы басқа ғимараттарға Сент-Денис және Сент-Джон шіркеулері; Чирч-стрит көшесіндегі Байн Хаус, 1755 жылы салынған; және Лорд Веймуттың қаржыландыруымен 1708 жылы салынған Уорминстер мектебі, екі қабатты, жеті терезелік алдыңғы жағы бар. Викаредж көшесіндегі Рен үйі, 1720 немесе 1730 жылдары салынған, Historic England тарихшылары «алғашқы георгиан стиліндегі 5 терезелік үйдің тамаша үлгісі» деп сипаттайды. Паунд-стриттегі малтегілер, қаланың батыс шетінде орналасқан, 1879 жылы қираған тас пен кейбір кеспе таспен қайта салынған. Уильям Джервис Стент жобалаған және 1857 жылы салынған Афинеум орталығы Уилтширдегі ең көне жұмыс істейтін театр болып табылады. Викарейдж және Сильвер көшелерінің үшбұрышты қиылысында 1873 жылы, бұрынғы биік крест орнында, шіркеу жерін біріктіруді еске алу үшін қамыспен әшекейленген құмыра мен ананаспен тәжделген биік тас обелиск орнатылған. Уорминстер қалалық әкімшілігі, High Street және Веймут көшелерінің қиылысында, 1837 жылы Эдвард Блор Баттың 5-ші маркизінің қаржысымен жобаланған; екі қабатты алдыңғы жағы Лонглиттен көшірме, орталық қоңырау мұнарасы, сағат және герб қосылған. 1979 жылы аудандық кеңес ғимаратты сатты.

География

Уорминстер Уилтширдің оңтүстік-батысында, Сомерсет шекарасына жақын орналасқан. Қала алты төбемен қоршалған, бұл ерте мекендеушілерге қорғаныш пен қауіпсіздік сыйлаған. Уорминстер сондай-ақ бұрынғы Селвуд орманына жақын. Өзен қаладан өтіп, оңтүстік-шығыс шетінде Уилье өзенімен қосылады. Бұрынғы Багли (Фром жолында қаланың батысында) және Борехам (Бишопстроуға қарай шығыста) ауылдары енді Уорминстердің шағын аудандарының бір бөлігі болып табылады.

Экономика

Уорминстер құнарлы жердің аймағында орналасқандықтан, оның алғашқы экономикасының көп бөлігі егіншілікпен, әсіресе дәнді дақылдармен байланысты болды. Уильям Дэниелл 1879 жылы Уорминстердің «жақсы астық егісінің ортасында» жатқанын айтқан, ал Уорминстер нарығы 16-шы мен 19-шы ғасырлар аралығында экономиканың негізгі тірегі болды. Дәнді дақылдардан басқа, жүн және киім саудаланып, қалада бірнеше солодовня (малтинг) болды. Сонымен қатар, оның солоду өндіру саудасы азайды, бірақ маңыздылығын сақтап қалды. Бүгінде, жаңа басқарумен, сол жерде қайтадан солоду өндіріледі. 1851 жылы Уэстбериден, ал 1856 жылы Солсбериге дейін салынған темір жол қала нарығына ауыр соққы берді, ол дерлік толығымен құлдырап, дүкендер мен қонақүйлер көп бөлігін жоғалтты. 1860 жылы Уорминстер «тазаланған, жартылай аристократиялық, анық кедей және тоқыраған, банкрот болған жағдайға түскен жер» деп сипатталды. Алайда, сол жылы қала сыра қайнату және темір құю сияқты жаңа кәсіптерді қабылдауға кірісті, бұл басқа бизнестің жоғалғандарын өтеуге жеткілікті болды. Афинеум – 1858 жылғы II санаттағы ескерткіш және Уилтширдегі ең көне әлі жұмыс істеп тұрған театр. Бұл бастапқыда әдеби мекеме болған, лекциялар, пьесалар мен концерттер өткізілген, кейін кинотеатр және өнер орталығына айналды, қазір ол театр және қоғамдық орталық қызметін атқарады. Lakeside Pleasure Grounds (Уорминстер қалалық кеңесі басқарады) кешеніне балалар ойын алаңдары, теннис корты, скейт-парк, балаларға арналған шашырату бассейні және Хенфорд батпағының табиғи қорығына жететін қайық көлі кіреді; парк 1924 жылы Томас Тинн, 5-ші Баф маркизі, қаланың бұрынғы қоқыс полигоны орнында ашылды. 1938 жылы Ұлттық Георг V ескерткіш қорынан алынған грант арқасында балалар ойын алаңы салынды. Жақын жердегі Лонглит орман сондай-ақ Center Parcs демалыс кешеніне де үй иесі болып табылады.

Медиа

Уорминстер журналы – жергілікті төленетін апталық газет. 1881 жылдан бері жарық көріп келе жатқан бұл газет қала және оның төңірегіндегі ауылдарды қамтиды. Қала сонымен қатар тағы бір апталық газет – Уилтшир Таймс таралатын аймақта орналасқан. Жергілікті жаңалықтар мен телеарналар BBC West және ITV West Country арқылы ұсынылады. Телесигналдар Мендип және жергілікті қайталағыш станциялардан алынады. BBC Radio Wiltshire – графтыққа арналған BBC жергілікті радиосының қоғамдық қызмет көрсету станциясы. Уорминстер қауымдық радиосы (WCR) – 105.5 FM және онлайн арнасында Азаматтық орталықтан хабар тарататын жергілікті қауымдық станциясы. Уорминстер 107.5 FM жиілігінде таралатын шағын коммерциялық радио лицензиялық аймағының орталығы болып табылады. Лицензияны алғаш рет 2001 жылдан бастап 3TR FM (Үш қала радиосы; Уорминстер, Вестбери және Фром қалаларын білдіреді) иеленді, бірақ 2008 жылдан бастап бірнеше рет меншігі мен станция атауы өзгерді. 2019 жылдан бері станция Бауэр Радио компаниясына тиесілі, ал 2020 жылдың қыркүйегінде ұлттық және аймақтық музыкалық бағдарламаларды эфирге беретін Greatest Hits Radio болып қайта аталды.

Әскери қатысу

Британдық армияның Уотерлоо желісі, бұрынғы Құрлық соғысы орталығы, көптеген армиялық мамандандырылған оқу орталықтарына және Бас штабтың үлкен бөлігіне (Эндовердегі Армия штаб-пәтерімен шатыспайтын) үйі. Бұл жерде сонымен қатар 1996 жылы құрылған және жаяу әскерін қабылдау, штаттандыру және оқыту саясатына жауапты Кіші қарулар мектебінің бас штабы мен жаяу әскер бас штабы орналасқан. Харман желілері - жақын жердегі кішігірім нысан; 2013 жылы Корольдік танк полкінің бөлімдері осы жерде болды. Батлсбери казармасы (көне Батлсбери лагерінің жанында) - броньды кавалерия полкі, Корольдік драгун гвардиясының орналасқан жері. 2005 жылдан 2020 жылға дейін Йоркшир полкінің күштері (кейіннен 1-ші батальон) осы жерде дислокацияланған; полктің 3-ші батальонына 2012 жылы қаланың құрметті азаматы атағы берілді.

Көлік

Уорминстер екі маңызды бағыттың – A36 және A350 тас жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан, бұл жолдар қазір қаланың оңтүстігі мен шығысынан өтеді. Екі жолдың қиылысында сервистік аймақ бар. A303 тас жолы қаладан оңтүстікке қарай 7 миль (11 км), ал M4 тас жолының 17 және 18 шығулары солтүстікке қарай 22 миль (35 км) қашықтықта жатыр. 1851 жылы ашылған Уорминстер теміржол станциясы Уэссекс негізгі желісіндегі аялдама болып табылады. Оған екі пойыз операторы қызмет көрсетеді: Ұлы Батыс темір жолы (Great Western Railway) тұрақты рейстерді , , Саутгемптон және ; Лондон Паддингтонға Вестбериде ауысып отыру арқылы жетуге болады. GWR сонымен қатар станцияны басқарады. Оңтүстік-Батыс темір жолы (South Western Railway) Лондон Ватерлоо мен , Солсбери арқылы рейстерді жүзеге асырады. Уорминстердегі автобус қызметтерін First Bristol, Beeline Coaches және FromeBus компаниялары ұсынады. Бағыттар қаланы Бат, Фром және Солсберимен байланыстырады. Berrys Coaches компаниясы Таунтон мен Лондон арасындағы Superfast 3 бағытын иеленеді.

Спорт

Уорминстердің спорттық іс-шаралардың ұзақ тарихы бар, көптеген клубтар 19 ғасырда құрылған. Уорминстер крикет клубы 1838 жылы құрылған. Оның Самбурн жолындағы кешендері жергілікті хоккей командасымен және Уорминстер үстел теннисі клубымен ортақ пайдаланылады. Вест Уилтс хоккей клубының тарихы 1899 жылға дейін жетеді және 2016 жылы 13 ересектер командасынан тұрады. Архитектор Джон Генри Тейлор 1891 жылы қаладағы Елм Хилл гольф алаңын жобалаған. Уорминстер Таун футбол клубы шамамен 1878 жылы құрылған, ал Уэймут-стриттегі алаң 1990-шы жылдары жаңартылып, кеңейтілді; олар Батыс лигасының бірінші дивизионында ойнайды. Қалада жарысқа қабілетті жүзу клубы бар, ол 1907 жылы Уилтшир округінің әуесқой жүзу қауымдастығының бөлігі ретінде құрылған және 1973 жылы Уорминстер және ауданының әуесқой жүзу клубы ретінде қайта құрылды. Баф маркизі 1977 жылы құрылған Уорминстер регби клубының президенті болып табылады және 1997 жылы Батыс Уилтс аудандық кеңесіне тиесілі Фолли-Лейн көпсалалы спорт кешенінде өз базасын құрды. Жақында Уилтшир кеңесі басқаратын Уорминстер спорт орталығы, Уорминстер жүгіру клубы, Уорминстер экстремалды спорт клубы және Уэссекс Блейдс фехтование клубы ашылды.

Білім

Уорминстерде бірнеше бастауыш мектеп және екі орта мектеп бар: 1707 жылы негізі қаланған жекеменшік мектеп – Уорминстер мектебі, және 2011 жылы академия статусын алған Кингдаун мектебі. Жақын орналасқан Бишопстроу колледжі халықаралық студенттерді пансиондық мектепке дайындайды.

Коммуналдық қызметтер

Wessex Water қалаға су және кәріз қызметтерін жеткізеді, қала орталығындағы судың кермектігі 250 мг/л құрайды. Электрмен және газбен жабдықтау желісінің операторы – SSE plc.

Денсаулық сақтау

Қаланың "Авеню хирургиясы" деп аталатын жалпы практика дәрігерлерінің серіктестігі бар. Кішкентай Уорминстер қауымдық ауруханасы 2016 жылдан бері Уилтшир денсаулық сақтау және күтім LLP басқаруында, олар осы жерде және тағы бес кішкентай Уилтшир ауруханасында қауымдық қызметтер көрсетеді. Ауруханада жататын бөлім бар. Ең жақын шағын жарақаттар пункті Фромде, ал ең жақын жедел жәрдем және шұғыл көмек бөлімдері бар жалпы ауруханалар – Солсбери аудандық ауруханасы және Бат қаласындағы Корольдік біріккен аурухана. Жедел жәрдем қызметін Оңтүстік-Батыс жедел жәрдем қызметі көрсетеді.

НЛО-ларды байқау

Уорминстер 1960 және 1970 жылдары көптеген НЛО көріністерінің ортасы болды. Алғашқы көрініс 1964 жылғы 25 желтоқсанда Артур Шаттлвуд тіркеді, ол келесі жылы одан әрі көріністер туралы мәліметтерді жинап, оларды Daily Mirror газетіне жариялау үшін тапсырды. Daily Mirror-дың хабарламасы қалаға НЛО көріністеріне байланысты белгілі бір даңқ әкелді, соның ішінде 1966 жылғы BBC деректі фильмі, НЛО туралы бірнеше кітап, 2009 жылғы НЛО конференциясы, 2010 жылғы НЛО сарапшысы Ник Поуп қатысқан конференция және 2015 жылғы қонақ спикер Кэтлин Марденмен бірге жасалған қабырға суреті.