Кіріспе

Падания (/p//ə/'/d//eɪ//n//i//ə/ pəDAYneeə, /UKalso// '/d//ɑː//n// DAH, paˈdaːnja) – Солтүстік Италияны қамтитын балама атау және ұсынылған тәуелсіз мемлекет. Атау По өзенінің (латынша Padus) атынан шыққан. 1903 жылы географиялық термин ретінде пайда болған бұл атау, 1990 жылдардың басында Италиядағы федералистік және кейде сепаратистік саяси партия – Lega Nord оны тәуелсіз мемлекеттің болу мүмкіндігі ретінде ұсынғаннан кейін танымал болды. Осыдан бері ол «Падан ұлтшылдығымен» және Солтүстік Италияның сепаратизмімен тығыз байланысты. Lega Nord-тің 1996 жылғы Тәуелсіздік және Паданияның Егемендігі туралы декларациясында Падания Солтүстік Италиядан асып, Орталық Италияның көп бөлігін қамтиды, Италия Республикасының жартысынан астам аумақты (301 000 км²-дың 161 000 км²) және халқының жартысынан астамын (60 миллионның 34 миллионы) құрайтын Үлкен Паданияны құрайды. Кейбір падандықтар өздерін кельт халқының ұрпақтары және/немесе мұрагерлері санайды.

Этимология

Падано деген атау Падус латын сөзінен туындаған. Наполеон дәуірінде По аңғарындағы француз клиенттік республикалары, француз революциясы кезінде пайда болған, су арналарының атымен аумақтарды атау дәстүріне сәйкес, Циспадания Республикасы мен Транспадания Республикасын қамтыды. Ежелгі XI аймақ (қазіргі Аоста аңғары, Пьемонт және Ломбардия аумағындағы Рим империясының аймағы) тек қазіргі тарихнамада ғана XI Транспадана деп аталады. Pianura Padana немесе Val Padana терминдері географиялық оқулықтар мен атластарда қолданылатын стандартты атаулар, бірақ Padania термині 1903 жылы пайда болды және 1910 жылы Hoepli географиялық энциклопедиясы арқылы кеңінен танымал болды. 1960 жылдары журналист Джанни Брера Падания терминін Катон Ақсақал заманында Цизальпин Галлиясына сәйкес келген аймақты көрсету үшін пайдаланды. Сол жылдары және кейіннен Падания термині По аңғарының географиялық синонимі ретінде қарастырылды және 1965 жылы «Enciclopedia Universo» мен 1971 жылы итальян тілінің «Devoto–Oli» сөздігіне енгізілді. Бұл термин итальян диалектологиясында да қолданылды, ол галло-италикалық тілдерге қатысты, және кейде тіпті Ла Специя–Римини сызығы бойынша Солтүстік Италияны Орталық Италиядан ажырататын барлық аймақтық тілдерге дейін кеңейтілді.

Макроөңір

Паданияның әлеуметтік-экономикалық мағынада алғашқы қолданылуы 1975 жылға дейін барып жетеді, ол кезде Эмилия-Романьяның коммунистік президенті Гвидо Фанти Эмилия-Романья, Венето, Ломбардия, Пьемонт және Лигуриядан құралған одақ ұсынған болатын. Бұл термин 1992 жылы Джованни Аньелли қоры «Падания, Еуропадағы итальяндық аймақ» (Padania, una regione italiana in Europa) атты жинақты жарыққа шығарғанға дейін осы контексте сирек қолданылды, оны әртүрлі ғалымдар жазған. 1990 жылы саясаттанушы Джанфранко Мильо, ол 1992 және 1994 жылдары «Северлік лига» партиясынан сенатор болып сайланған, конституциялық реформа жобасын сипаттаған кітап жазды. Мильоның сөзіне сүйенсек, Падания (Венето, Ломбардия, Пьемонт, Лигурия және Эмилия-Романья аймақтарынан тұрады) болашақ Италияның үш гипотетикалық макроаймағының біріне айналады, ал қалғандары – Этрурия (Орталық Италия) және Mediterranea (Оңтүстік Италия) болар еді. Ал Аоста аңғары, Трентино-Альто-Адидже/Юдтирол, Фриули-Венеция-Джулия, Сицилия және Сардиния сияқты автономиялы аймақтар өздерінің қазіргі автономиясын сақтап қалар еді.

Саяси ғылымда

Миглионың шәкірті, академиялық дәрежесі жоқ Гилберто Онето 1990 жылдары жалпы падандық мұраның бар екенін дәлелдеу үшін солтүстік дәстүрлері мен мәдениетін зерттеді. Тарихшы және тіл білімі маманы Серджио Сальви (2014) де Падания тұжырымын қорғады. 1993 жылы Гарвард университетінің саясаттанушысы Роберт Д. Путнам «Демократияны іске асыру: қазіргі Италиядағы азаматтық дәстүрлер» атты кітап жазды, онда ол тұрғындарының азаматтық дәстүрлері мен көзқарастарына сәйкес анықталатын «азаматтық Солтүстік» туралы айтты және оның әлеуметтік ерекшеліктерін 10-шы ғасырдан бергі еркін ортағасырлық коммуналардың тарихи пайда болуымен түсіндірді. Lega Nord партиясының Падания шекарасын анықтауы Путнамның «азаматтық Солтүстігіне» ұқсас, оған Италияның орталық аймақтары – Тоскана, Марке және Умбрия да кіреді. Партияға жақын саяси ғалым, Il Giornale және La Padania газеттерінің жазушысы Стефано Галли Путнамның теориясын Паданияны анықтаудың бастауы деп атады. Галлидің сөзіне қарағанда, бұл аймақтар азаматтық қоғам, азаматтық және үкіметтік құрылымдардың ұқсас үлгілерін Солтүстікпен бөліседі. Бірақ «падан ұлтының» бар екендігі Италиядағы бірқатар ұйымдар мен жеке тұлғалар тарапынан сынға ұшырады, олардың ішінде Италия географиялық қоғамы және венециялық ұлтшылдықты қолдайтын тарихшы Паоло Бернардини де бар. Саяси ғалым Анджело Панебианко бір кезде «падан ұлты» әлі құрылмағанын, бірақ барлық ұлттардың ақыр соңында адамның ойлап тапқан нәрселері екенін еске салды, сондықтан ол пайда болуы мүмкін екенін түсіндірді.

Паданияның туы

"Альп күні" – Паданияның ресми емес туы және Падания ұлтшылдығының символы. Тудың ақ түстегі жасыл стильделген күн бейнесі бар. Бұл бейне аймақтың өнері мен мәдениетінде кездесетін ежелгі әшекейлерге ұқсайды, мысалы, б.з.д. VII ғасырда Civitella Paganico қаласында табылған этрус өнерінің бір үлгісі. Ту 1990 жылдары жасалған және «Лига Норд» партиясы Паданияның тәуелсіздігін жариялағаннан кейін қабылдады. Тудың бұрынғы нұсқасында жоғарғы бөлігінде қызыл Георгий кресі және кішірек «Альп күні» бейнесі болған. 2000 жылы өткізілген басқа бір сауалнамада «Паданиялықтардың» шамамен 20%-ы (Солтүстік-Батыс Италияда 18,3%, Солтүстік-Шығыс Италияда 27,4%) Италия федеративтік мемлекетке реформаланбаған жағдайда бөлінуді қолдайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың ақпан айында GPG жүргізген сауалнамаға сәйкес, солтүстіктегілердің 45%-ы Паданияның тәуелсіздігін қолдайды. SWG 2010 жылдың маусымында жүргізген сауалнама солтүстіктегілердің 61%-ы көрсеткішін тіркеді (олардың 80%-ы кем дегенде федералды реформаны қолдайды), ал итальяндықтардың 55%-ы Паданияны тек саяси ойыншық деп санайды, ал 42%-ы оның нақты бар екеніне сенеді (сауалнамаға қатысушылардың 45%-ы солтүстік азаматтары, 19%-ы орталық Италиядан, ал 36%-ы оңтүстік азаматтары). Ал федералды реформаны итальяндықтардың 58%-ы қолдайды. SWG жүргізген соңғы сауалнамаға сәйкес, фискалдық федерализмді қолдау көрсеткіші Пиемонт және Лигурияда 68% және 37%, Ломбардияда 77% және 46%, Тривенетода (Венетоны қоса) 81% және 55%, Эмилия-Романьяда 63% және 31%, Орталық Италияда (Лациосыз) 51% және 19% құрайды.