Оңтүстік Тироль Халық Партиясы: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Оңтүстік Тироль халық партиясы (Südtiroler Volkspartei, SVP) – Италияның солтүстігіндегі неміс тілді көпшілігі бар автономды провинция Оңтүстік Тирольдегі аймақтық және негізінен христиандық-демократиялық саяси партия. Дитер Штегер 2024 жылдан бері партия басшысы, ал партия мүшесі Арно Компатшер 2014 жылдан бері Оңтүстік Тироль губернаторы. 1945 жылдың 8 мамырында құрылған SVP-нің тамыры Deutscher Verband-та, 1919 жылы Оңтүстік Тирольді Италияға қосылғаннан кейін құрылған неміс тілді партиялардың конфедерациясында жатыр. Ол алғашқы SVP-мен ортақ жетекші тұлғалардың көпшілігін бөліседі. SVP Оңтүстік Тирольдің неміс тілді халқы мен ладин тілінде сөйлейтіндердің мүдделерін қорғауға бағытталған. Ол негізінен христиандық-демократиялық бағытта, бірақ консерваторлар, либералдар және социал-демократтарды қамтитын әртүрлі партия. Партия сонымен қатар, сайлаушылардың көп бөлігін құрайтын, әсіресе Альпілік аңғарларда тұратын шаруалардың мүдделеріне ерекше назар аударады. 1948 жылдан 2013 жылға дейін партия Оңтүстік Тирольдің Ландтагтың (Облыстық кеңес) абсолютті көпшілігін сақтап келді. Оның ең жақсы нәтижесі – 1948 жылғы провинциялық сайлауда 67,8%, ал ең нашар нәтижесі – 2023 жылғы провинциялық сайлауда 34,5%. SVP ұзақ жылдар бойы Христиандық демократиямен (Италияның Демократиялық социалистік партиясы немесе Италияның социалистік партиясымен қоса) және 1994 жылдан бастап оның кейбір мұрагер партияларымен – Италияның халық партиясы, Альто-Адидже демократиялық одағы, сондай-ақ солтүстіктің демократиялық партиясы және кейіннен солтүстіктің демократиясы мен демократиялық партиясымен одақта болды. Бұл коалиция 25 жылға созылды, партия 2019 жылы Lega Alto Adige Südtirol, Lega Nord / Lega-ның жергілікті бөлімшесімен бірігуді таңдағанға дейін. 2023 жылғы провинциялық сайлаудан кейін коалиция Италияның бауырлары, Die Freiheitlichen және Азаматтық тізімдерімен кеңейтілді. Трентинода SVP-нің серіктес партиясы – Трентино-Тироль автономиялық партиясы (PATT). Италия парламентінде SVP басқа да аймақтық партиялармен, әсіресе Аоста аңғарынан шыққан Вальдостан одағымен бірігеді, ал еуропалық деңгейде Еуропалық халық партиясының (ЕХП) мүшесі болып табылады және жақында Италияның негізгі ЕХП мүшесі Forza Italiaмен сайлау келісімдерін жасады.

The South Tyrolean People's Party (Südtiroler Volkspartei, SVP) is a regionalist and mostly Christian democratic political party in South Tyrol, an autonomous province with a German speaking majority in northern Italy. Dieter Steger has been party leader since 2024, while party member Arno Kompatscher has been governor of South Tyrol since 2014. Founded on 8 May 1945, the SVP has roots in the Deutscher Verband, a confederation of German speaking parties formed in 1919 after the annexation of South Tyrol by Italy, which shared many of the same leading figures as the early SVP. the SVP is aimed at representing South Tyrol's German speaking population as well as Ladin speakers. It is mainly Christian democratic, but nevertheless quite diverse, including conservatives, liberals and social democrats. The party also gives special attention to the interests of farmers, which make up a good deal of its electorate, especially in Alpine valleys. From 1948 to 2013, the party retained an absolute majority in the Landtag of South Tyrol (Provincial Council). Its best result was 67.8% in the 1948 provincial election, its worst 34.5% in the 2023 provincial election. The SVP had a long lasting alliance with Christian Democracy (plus the Italian Democratic Socialist Party or the Italian Socialist Party) and, since 1994, with some of its successor parties, including the Italian People's Party and the Democratic Union of Alto Adige, as well as the Democratic Party of the Left and, later, the Democrats of the Left and the Democratic Party. That coalition 25 years, until the party chose to team up with Lega Alto Adige Südtirol, local section of Lega Nord / Lega, in 2019. The coalition was enlarged to the Brothers of Italy, Die Freiheitlichen and The Civic List after the 2023 provincial election. The SVP has a sister party in Trentino, the Trentino Tyrolean Autonomist Party (PATT). In the Italian Parliament the SVP teams up with other regionalist parties, notably including the Valdostan Union from Aosta Valley, while at the European level it is a member of the European People's Party (EPP) and has recently formed electoral pacts with Forza Italia, Italy's main EPP member.

Жақында болған тарих

1989 жылы ұзақ жылдар бойы SVP партиясын басқарып, 1960 жылдан бері Оңтүстік Тироль провинциясының губернаторы болған Сильвиус Магнаго өзінің қызметін Луис Дурнвальдерге тапсырды, ол 2013 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Дурнвальдердің ұзақ билігі кезінде SVP провинциядағы ең ірі партия болып қала берді, көптеген сайлауларда 50%-дан астам дауыс жинады, бастысы оңшыл партиялардан – Оңтүстік Тироль одағы мен Die Freiheitlichen партияларынан күшейген бәсекелестікке қарамастан. Ең маңыздысы, Дурнвальдер партияны, көбінесе қарсыласатын фракциялар арасындағы ішкі дауларға беленгенін, біріктіре алды. 1993 жылы SVP Еуропалық халық партиясына бақылаушы мүше ретінде қосылды, ал кейін толық құқықты мүше болды. 1996 және 2001 жылғы жалпы сайлауларда SVP "Зәйтүн ағашы" коалициясына, "Прод үшін халықтық" (Италия халық партиясы жетекшілігіндегі) тізімінде және өз тізімінде қатысты.

2003-2006 жылдардағы сайлау

2003 жылғы провинциялық сайлауда SVP дауыс берудің 55,6%-ын және 35 провинциялық кеңесшінің 21-ін жеңіп алды. 1989 жылдан бері губернатор болып келе жатқан Дурнвальдер Демократиялық солшылдар (ДС) және Альто-Адидже Демократиялық одағы құраған коалицияда төртінші рет билікке оралды. 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауында SVP «Зәйтүн ағашы» бірлескен тізімімен, оның ішінде ДС партиясымен сайлау альянсын құрды. Партияның дауыс үлесі алғаш рет 50%-дан төмен түсіп, 46,7%-ға дейін жетті (1999 жылдан бері –9,3%, негізінен Жасылдардың үлкен жеңісіне байланысты (13,2%, +6,5%). Алайда, Микл Эбнер 90 000-нан астам дауыспен Еуропарламент депутаты болып сайланды, ал бұрын SVP-ның ішкі сол қанатында болған Сепп Кушташташер де сайланды. Бұл провинцияның екі Еуропарламент депутатын бірінші рет сайлауы болды. Сондай-ақ 2004 жылы 1992 жылдан бері партия төрағасы болып келген центрист Зигфрид Брюггер қызметтен кетіп, оның орнына тағы бір центрист Эльмар Пихлер Ролль келді. 2006 жылғы жалпы сайлауда партия жеңіске жеткен орталық-сол коалицияның құрамына кірді және төрт депутатты, оның ішінде Трентинодағы серіктес партиясы – Трентино-Тироль автономиялық партиясы (ПАТТ) өкілдерін (ұзақ жылдар бойы қызмет еткен Зигфрид Брюггер, Карл Зеллер, Иоганн Георг Видман және ПАТТ-тан Джакомо Бецци) және үш сенаторды – партияның консервативті қанатын ұсынып тұрған Хельга Талер Аусерхофер, партияның социал-демократиялық фракциясынан Оскар Петерлини және Манфред Пинцгерді сайлады.

2008-2009 жылғы сайлау

2008 жылғы жалпы сайлауда партия 44,3% (2006 жылдан –9,1 п.т., 2001 жылдан –16,2 п.т.) нәтиже көрсетіп, тек екі депутат – Зигфрид Брюггер мен Карл Зеллер сайланды. Сенат сайлауында көпшілік дауыс беру жүйесінің арқасында SVP үш сенаторын – Хельга Талер Аусерхофер, Оскар Петерлини және Манфред Пинцгерді қайта сайлады. Палатадағы сайлаушылардың аз саны Die Freiheitlichen партиясының оң жақтағы күшті көрсеткішіне (9,4%) және орталық-солшыл Демократиялық партиясымен (PD, 18,0%) – DS-тің мұрагері – немесе орталық-оңшыл "Азаттық халқы" (PdL, 16,0%) партиясымен одақтаспау шешіміне байланысты болды. 2008 жылғы провинциялық сайлауда SVP провинцияда 48,1% дауыс жинады (–7,5%), ал оның оң жақтағы бәсекелестері ("Азаттық жақтастары", Оңтүстік Тироль азаттығы және Оңтүстік Тироль одағы) бірлесіп 21,5% дауыс алды. Сайлау науқаны барысында партия Трентинодағы дәстүрлі серіктестерін (Daisy Civic List/Union for Trentino, UpT және PATT) қолдамады, себебі Трентинодағы Лига Норд (LN) бөлімшесі, Lega Trentino, оппозициялық кандидат Серхио Дивинаны ұсынған болатын, ол жеңіліске ұшырады. Лига Alto Adige Südtirolмен одақтасу мүмкіндігі туралы қауесеттер тарағанымен, сайлаудан кейін SVP PD-мен одағын жалғастырды, ол Трентинодағы ең ірі партия болып табылды. 2009 жылдың сәуірінде Arbeitnehmer ("жұмыскерлер") қанатының мүшесі Ричард Тейнер қарсыластар арасындағы келісім нәтижесінде партия төрағасы болып сайланды. Оған үш төраға орынбасары көмектесті: Томас Видманн (Wirtschaft немесе "бизнес" тобы), Марта Стокер және Паола Биок Гассер (ладин бөлімінің өкілі). Соңғысы 2012 жылы Даниэль Альфрайдермен ауыстырылды. Видманн 2023 жылы партиядан шықты. 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауында оң жақтағы бәсекелес партиялардың қатыспауына байланысты SVP Герберт Дорфманды сайлап, 52,1% дауыс жинады.

In the 2008 general election the party obtained 44.3% (–9.1pp from 2006 and –16.2pp from 2001), returning only two deputies, Siegfried Brugger and Karl Zeller. In the Senate election, thanks to the plurality voting system, the SVP got its three senators – Helga Thaler Ausserhofer, Oskar Peterlini and Manfred Pinzger – re elected. The low number of elects in the Chamber was due both to the strong showing of Die Freiheitlichen (9.4%) on the right and the decision not to enter in alliance for the Chamber of Deputies either with the centre left led by the Democratic Party (PD, 18.0%) – successor of the DS – or the centre right led by The People of Freedom (PdL,16.0%). In the 2008 provincial election the SVP won 48.1% of the vote in the province (–7.5%), while its right wing rivals (The Freedomites, South Tyrolean Freedom and Union for South Tyrol) gained a combined 21.5% of the vote. During the electoral campaign the party did not endorse its traditional counterparts in Trentino (the Daisy Civic List/Union for Trentino, UpT, and the PATT), in order not to hurt the relations with Lega Nord (LN), whose Trentino section, Lega Trentino, provided the opposition candidate, Sergio Divina, who was however defeated Despite rumors on an alliance with Lega Alto Adige Südtirol, after the election the SVP continued its alliance with the PD, which was the largest party in Trentino. In April 2009 Richard Theiner, a member of the Arbeitnehmer ("employees") left leaning wing, was elected party chairman, due to an agreement between the opposing factions. Since then he was assisted by three deputy chairpersons: Thomas Widmann (Wirtschaft or "business" faction), Martha Stocker and Paola Bioc Gasser (representative of the Ladin section). The latter was replaced by Daniel Alfreider in 2012. Widmann would later leave the party in 2023. In the 2009 European Parliament election, due to the absence of its rival parties on the right, the SVP won 52.1% of the vote, electing Herbert Dorfmann.

2013-2014 жылғы сайлау

SVP 2013 жылғы жалпы сайлауда Италияның орта-сол коалициясының құрамында, «Жалпыға ортақ игілік» атымен қатысты. Ұзақ жылдар қызмет еткен бірнеше депутат, атап айтқанда Зигфрид Брюггер және Хельга Талер Аусерхофер, қайта сайлауға түспеуді шешті, ал партия үміткерлерді алғашқы сайлау арқылы іріктеді. Жалпы сайлауда SVP провинциялық дауыстардың 44,2%-ын (2008 жылдан 0,1 проценттік тамысу) жеңіп алды және ұлттық көпшілік премиясын жеңіп алған коалицияның құрамында болып, бес депутатты иеленді: Альбрехт Плангер, Ренате Гебхард, Даниэль Альфрейдер, ПАТТ-тың Мауро Оттбре және Манфред Шульян. Сенатқа қатысты, SVP Мерано және Бриксен сайлау округтерінде жеке қатысып, екеуінде де жеңіске жетті: Меранода кететін депутат Карл Зеллер 53,5%, ал Бриксенде Ханс Бергер 55,4% дауыс алды. SVP, PD, UpT және PATT партияларымен одақтасып, Болцано және Трентино округтерінде орта-сол немесе автономист кандидаттардың сайлануына да көмектесті. 21 сәуірде өткен партиялық алғашқы сайлауда SVP, Дурнвальдтердің орнына Арно Компатшерді 2013 жылғы провинциялық сайлауға тізім жетекшісі етіп таңдады. 42 жастағы Вёльс-ам-Шлерн қаласының мэрі Компатшер дауыстардың 82,4%-ын алды, ал бұрынғы SVP басшысы Эльмар Пихлер Ролле бар болғаны 17,6%-ын ғана иеленді. Қазан айындағы сайлауда SVP провинцияда 45,7% дауыс жинады (2,4 проценттік тамысу) және 65 жылдық абсолютті көпшілігінен айырылды. Германиялық оңшыл партиялар (олардың біріктірілген дауыс үлесі 27,2%, +5,7%) және «Жасылдар» (8,7%, +2,9%) да дауыс жинады. Компатшер 80 000-нан астам басымдық дауыс алып, ПД-мен коалиция құрып, губернатор болып тағайындалды. 2014 жылдың мамырында Тейнер партия төрағасы ретінде Филипп Ахаммермен ауыстырылды. Даниэль Альфрейдер, Зено Кристаннелл және Анжелика Видмер төраға орынбасарлары болып тағайындалды. Компатшер мен 28 жастағы Ахаммер партияның жаңаруын көрсететін толыққанды жаңа басшылық командасын құрды. 2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауында SVP провинцияда дауыстардың 48,0%-ын жеңіп алды, ал Дорфман Еуропалық парламентке қайта сайланды.

20182019 жылғы сайлау

SVP қайтадан бастауыш сайлау арқылы өз үміткерлерін таңдады және 2018 жылғы жалпы сайлауда PATT партиясымен орта-солшыл коалиция құрамында бірлескен тізімде бақ сынасты. Германияның оңшыл партиялары қатыспағандықтан, SVP провинцияда 48,8% дауыс жинады (+4,6 пайыздық тамыз). Алайда, жаңа сайлау жүйесіне байланысты, партия төрт депутатты, оның ішінде PATT үшін біреуді, және үш сенаторды иеленді. Палатаға Плангер Мераннан (61,2%), Гебхард Бриксеннен (65,0%), Шульян және PATT-тан Эмануэла Россини PR тізімі бойынша сайланды. Сенатқа Меранодан Юлия Унтербергер (61,1%), Бриксеннен Майнхард Дурнвальдер (66,5%) және PR тізімінен Дитер Штегер сайланды. SVP-нің қолдауының арқасында ПД партиясының кандидаттары Больцанода Палата мен Сенатқа сайланды, бірақ орта-солшыл коалиция Трентинода алғаш рет ауыр жеңіліске ұшырады, онда LN партиясы, «Лега» деп қайта аталғаннан кейін, ең ірі партияға айналды. 2018 жылғы провинциялық сайлауда қазіргі губернатор Компачер партияның жетекші үміткері болды. 2018 жылдың 21 қазанында өткен сайлауда партия 41,9% дауыс жинады (-3,8 пайыздық тамыз). SVP-нің дәстүрлі одақтасы ПД партиясының көрсеткіші нашар болғандықтан, SVP-ге жаңа коалициялық серіктес табу қажет болды. Ұзақ келіссөздерден кейін партия 2019 жылы Lega Alto Adige Südtirol партиясымен одақтасуды шешті. Сонымен қатар, 2019 жылғы Еуропалық парламент сайлауы үшін партия Италиядан Еуропалық халық партиясының (ЕХП) тағы екі ірі мүшесі – Forza Italia (FI) және Орталық одағы (UdC) партияларымен сайлау келісімі жасады. 2019 жылғы Еуропалық парламент сайлауында SVP провинцияда 46,5% дауыс жинады және Дорфман Еуропалық парламентке қайта сайланды.

2022-2024 жылғы сайлау

2022 жылғы жалпы сайлауда SVP PATT және Трентино жобасымен тәуелсіз бағытта сайлауға түсуге шешім қабылдады. Бұл шешімге жауап ретінде орталық-сол коалициясы "К" командасымен және "Жасылдар" партиясымен келісім жасады. SVP провинциялық деңгейде 44,1% (–4,7 п.т.) дауыс жинады. 2020 жылғы конституциялық референдумның сәтті өтуінен кейін депутаттық орындардың саны азайды. Палатада Шульян 32,9% дауыспен Болзанода, Гебхард 57,4% дауыспен Бриксенде қайта сайланды, ал сенатор Штегер пропорционалды тізім бойынша сайланды. Сенатта партияның үміткері Болзанода шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады, Унтербергер Меранда 47,8% дауыспен қайта сайланды, ал Дурнвальдер Бриксенде 46,1% дауыспен қайта сайланды. 2023 жылғы провинциялық сайлауда партияның дауысы 34,5%-ға дейін төмендеді (–7,4 п.т.), Компачер ең көп дауыс алған үміткер атанды. Бұл бірнеше оңшыл және популистік неміс тілді партияларының (жиналып есептегенде 25,0% дауыс) бәсекесінің нәтижесі болды, сондай-ақ Видманмен бірлескен "Оңтүстік Тироль үшін" партиясының бөлінуіне (3,4%) байланысты болды. Сайлаудан кейін SVP Италияның бауырлары (FdI, 6,0%), Die Freiheitlichen (dF, 4,9%), Lega Alto Adige Südtirol (LAAST, 3,1%) және Азаматтық тізімі (LC, 2,6%) партияларымен одақтасуға бекітті. Компачер орталық-сол коалицияны қолдады және губернатор лауазымында қалды. Жаңа үкіметке SVP-дан сегіз министр, FdI, dF және LAAST-тан бір-бір министр кірді, ал LC сыртқы қолдау көрсетті. 2024 жылдың мамырында Штегер партия төрағасы болып сайланды, ол Аххамерді алмастырды. 2024 жылғы Еуропалық парламент сайлауына дейін SVP FI партиясымен сайлау шартын растады.

Депутаттар палатасы

1953 1958 1963 1968 1972 1976 1979 1983 1987 1992 1994 1996 2001 2006 2008 2013 2018 2022 59. 960. 856. 658. 559. 059. 662. 959. 658. 357. 259. 952. 760. 553. 444. 344. 248. 844. 1

Еуропалық Парламент

+ 1 9 7 9 1 9 8 4 1 9 8 9 1 9 9 4 1 9 9 9 2 0 0 4 2 0 0 9 2 0 1 4 2 0 1 9 6 2 . 1 6 3 . 1 5 3 . 0 5 6 . 9 5 6 . 0 4 6 . 7 5 2 . 1 4 8 . 0 4 6 . 5

Оңтүстік Тирольдің жергілік парламенті

Оңтүстік Тирольдің Ландтагы Сайлау жылыДауыс % Орындықтар +/− 1948 107,249 67.60 – 1952 112,602 64.81 1956 124,165 64.40 – 1960 132,351 63.92 – 1964 134,188 61.30 1968 137,982 60.74 – 1973 132,186 56.40 1978 163,502 61.35 1983 170,125 59.42 1988 184,717 60.40 – 1993 160,186 52.03 1998 171,820 56.62 2003 167,353 55.60 – 2008 146,545 48.12 2013 131,236 45.70 2018 119,108 41.89 2023 97,092 34.53

Италия Парламенті

Депутаттар палатасыСайлау жылыДауыс% Орын+/− 1948 124,243 0.47 – 1953 122,474 0.45 – 1958 135,491 0.46 – 1963 135,457 0.44 – 1968 152,991 0.48 – 1972 153,674 0.46 – 1976 184,375 0.50 – 1979 204,899 0.56 – 1983 184,940 0.50 – 1987 202,022 0.52 – 1992 198,447 0.51 – 1994 231,842 0.60 – 1996 156,708 0.42 – 2001 200,059 0.54 – 2006 182,704 0.48 – 2008 147,718 0.41 2013 146,804 0.43 2018 134,651 0.41 – 2022 117,010 0.42

Республика СенатыСайлау жылыДауыс% Орын+/− 1948 94,406 0.42 – 1953 107,139 0.44 – 1958 120,068 0.46 – 1963 112,023 0.41 – 1968 131,071 0.46 – 1972 113,452 0.38 – 1976 158,584 0.50 – 1979 172,582 0.55 – 1983 157,444 0.51 – 1987 171,539 0.53 – 1992 168,113 0.50 1994 217,137 0.66 – 1996 178,425 0.55 2001 126,177 0.37 2006 117,495 0.46 – 2008 98,948 0.40 – 2013 97,141 0.41 2018 128,282 0.42 2022 116,003 0.42

Еуропалық Парламент

Еуропалық Парламент Сайлау жылы Дауыс % Орындықтар +/− 1979 196,373 0,56 – 1984 198,220 0,56 – 1989 172,383 0,50 – 1994 202,668 0,62 – 1999 156,005 0,50 – 2004 146,357 0,45 – 2009 143,509 0,47 – 2014 138,037 0,50 – 2019 142,185 0,53 –