Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық драматург және актер (1784–1862)
Irish dramatist and actor (1784–1862)
Джеймс Шеридан Ноулз (12 мамыр 1784 – 30 қараша 1862) – ирландиялық драматург және актер. Ричард Бринсли Шериданның туысы, Ноулз Вест-Эндтің жетекші театрлары үшін пьесалар жазуда сәттілікке жетті. Өмірінің кейінгі кезеңінде бірнеше роман жазды.
James Sheridan Knowles (12 May 1784 – 30 November 1862) was an Irish dramatist and actor. A relative of Richard Brinsley Sheridan, Knowles enjoyed success writing plays for the leading West End theatres. Later in his career he also produced several novels.
Ерте өмір
Ноулз Коркте дүниеге келген. Оның әкесі лексикограф Джеймс Ноулз, Ричард Бринсли Шериданның туысы болған. Отбасы 1793 жылы Лондонға көшіп келді, ал Ноулз он төрт жасында "Уэльстік Харпер" атты баллада жариялады, ол музыкаға салып, кең танымал болды. Оның қабілеті оған Уильям Хазлиттпен достық құруға көмектесті, ол оны Чарльз Лэмб пен Сэмюэл Тейлор Колриджбен таныстырды. Ол біраз уақыт Уилтширде, содан кейін Тауэр-Хэмлетс милициясында қызмет етті, кейін қызметтен босап доктор Роберт Уилланның (1757–1812) шәкірті болды. Ол медицина докторы ғылымын бітіріп, Дженнер қоғамына вакцинатор болып тағайындалды.
Knowles was born in Cork. His father was the lexicographer James Knowles, cousin of Richard Brinsley Sheridan. The family moved to London in 1793, and at the age of fourteen Knowles published a ballad entitled The Welsh Harper, which, set to music, was very popular. His talents secured him the friendship of William Hazlitt, who introduced him to Charles Lamb and Samuel Taylor Coleridge. He served for some time in the Wiltshire and afterwards in the Tower Hamlets militia, leaving the service to become a pupil of Dr Robert Willan (1757–1812). He obtained the degree of M. D., and was appointed vaccinator to the Jennerian Society.
Әдеби мансап
Доктор Уиллан оған өз практикасында үлес қосуды ұсынғанмен, Ноулз медицинадан бас тартып, сахнаға шығуға шешім қабылдады. Ол актер ретінде алғаш рет Бат қаласында пайда болды және Дублиндегі Кроу-стрит театрында Гамлет рөлін ойнады. 1809 жылы қазанда Уэксфордта Эдинбург театрының актрисасы Мария Чартериске үйленді. 1810 жылы ол Эдмунд Киннің қатысуымен «Лео» атты табысты пьеса жазды; келесі жылы Белфаст театры үшін жазылған «Брайан Боройме» атты тағы бір пьеса көп көрермен жиды; алайда, Ноулздың кірісі өте аз болғандықтан, ол Белфаст академиялық институтында әкесіне көмектесуге мәжбүр болды. 1817 жылы ол Белфасттан Глазгоға көшіп барды, онда өркендеген мектептің басшысы болып жұмыс істегенімен, сахна үшін пьеса жазуын жалғастырды. «Уильям Телл» (1825) пьесасында Ноулз Макредиге өзінің сүйікті рөлдерінің бірін жазды. Оның ең танымал пьесасы – «Дөңгелек жол» 1832 жылы Ковент-Гарденде қойылды, және Ноулз осы пьесада шебер Уолтер рөлін ойнағаны үшін мақтауға ие болды. «Жұбай» 1833 жылы сол театрда, «Қыз», «Жұмқыршының қызы» деп белгілі болған пьеса 1836 жылы, ал «Махаббат қуу» 1837 жылы сахнаға қойылды. Оның екінші әйелі актриса Эмма Ноулз болды.
Although Dr Willan offered him a share in his practice, Knowles decided to give up medicine for the stage, making his first appearance as an actor probably at Bath, and played Hamlet at Crow Street Theatre, Dublin. At Wexford he married, in October 1809, Maria Charteris, an actress from the Edinburgh Theatre. In 1810 he wrote Leo, a successful play in which Edmund Kean appeared; another play, Brian Boroihme, written for the Belfast Theatre in the next year, attracted crowds; nevertheless, Knowles's earnings were so small that he was obliged to become assistant to his father at the Belfast Academical Institution. In 1817 he moved from Belfast to Glasgow, where, besides keeping a flourishing school, he continued to write for the stage. In William Tell (1825), Knowles wrote for Macready one of his favourite parts. His best known play, The Hunchback, was produced at Covent Garden in 1832, and Knowles won praise acting in the work as Master Walter. The Wife was brought out at the same theatre in 1833; The Daughter better known as The Wrecker's Daughter, in 1836, and The Love Chase in 1837. His second wife was the actress Emma Knowles.
Кейінгі өмірі
Кейінгі жылдары ол сахнаны тастап, уағыз айтуға көшті, баптист уағыздаушысы ретінде Эксетер Холл және басқа жерлерде көп көрермендерді жинады. Ол екі polemikalyқ еңбек жариялады: «Римнің тасы» және «Өз дін қызметкерлері бұзған құдай», екеуінде де ол Рим католик шіркеуінің ерекше доктриналарына қарсы күресті. Ноулз бірнеше жыл бойы сэр Роберт Пил берген 200 фунт стерлинг зейнетақысын алды. Қартайған шағында ол жас Эдмунд Госспен дос болып, оны Шекспирмен таныстырды. Ноулз Госс жазған «Әке мен ұл» кітабында жақсы жағдайда бейнеленген. Ол 1862 жылдың 30 қарашасында Торквейде қайтыс болды. Ол Глазго некрополінің ең биік жеріндегі үлкен мазардың астына жерленген.
In his later years he forsook the stage for the pulpit, and as a Baptist preacher attracted large audiences at Exeter Hall and elsewhere. He published two polemical works: the Rock of Rome and the Idol Demolished by Its Own Priests in both of which he combated the special doctrines of the Roman Catholic Church. Knowles was for some years in the receipt of an annual pension of £200, bestowed by Sir Robert Peel In old age he befriended the young Edmund Gosse, whom he introduced to Shakespeare. Knowles makes a happy appearance in Gosse's Father and Son. He died at Torquay on 30 November 1862. He is buried under a huge tomb at the summit of the Glasgow Necropolis.