Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1842 жылы Роберт Шуманның камералық шығармасы.
1842 chamber work by Robert Schumann
Роберт Шуманның Ми-бемоль мажордағы фортепианолық квинтеті, Op. 44, 1842 жылы жазылып, келесі жылы алғаш рет көпшілік алдында орындалды. "Сыртқа қарай бағытталған, қуатты" мінезімен ерекшеленетін Шуманның фортепианолық квинтеті оның ең үздік шығармаларының бірі және 19 ғасырдың камералық музыкасының маңызды туындысы саналады. Фортепиано мен скрипкалық квартет үшін жазылған бұл шығарма фортепианолық квинтеттің құрамы мен музыкалық сипатын өзгертіп, оны романтизм дәуірінің ерекше жанры ретінде орнықтырды. Шығарманың қолжазбасы Бонн университеті мен жергілікті кітапханасында сақтаулы.
The Piano Quintet in E flat major, Op. 44, by Robert Schumann was composed in 1842 and received its first public performance the following year. Noted for its "extroverted, exuberant" character, Schumann's piano quintet is considered one of his finest compositions and a major work of nineteenth century chamber music. Composed for piano and string quartet, the work revolutionized the instrumentation and musical character of the piano quintet and established it as a quintessentially Romantic genre. The autograph manuscript of the work is preserved in the Universitäts und Landesbibliothek Bonn.
Құрамы мен орындалуы
Шуман өзінің фортепианолық квинтетін 1842 жылдың қыркүйек және қазан айларында, небәрі бірнеше апта ішінде, «камералық музыка жылы» деп аталатын кезеңінде жазды. 1842 жылға дейін Шуман мүлдем камералық музыка жазбаған, тек 1829 жылы жазылған алғашқы фортепианолық квартетінен басқа. 1840 жылы Клараға үйленгеннен кейін Шуман әндер, камералық музыка және оркестрлік шығармалар жазуға көшті. 1842 жылы камералық музыкаға бір жыл бойы назар аударған кезінде ол үш скрипкалық квартет, Op. 41, фортепианолық квинтет, Op. 44, фортепианолық квартет, Op. 47 және фортепиано триосы үшін «Phantasiestücke», Op. 88 шығармаларын жазды. Шуманның сол жылғы шығармашылығы көтеріңкі болды; Джон Даверио фортепианолық квинтетті бірнеше аптадан кейін жазылған фортепианолық квартеттің «шығармашылық серігі» деп санайды, екеуі де композитордың шығармашылық генийінің «экстравертті, қуатты» жағын көрсетеді. Шуман фортепианолық квинтетті әйелі Клараға арнады. Ол 1842 жылдың 6 желтоқсанында Генриетта Войгт пен оның күйеуі Карлдың үйінде квинтеттің алғашқы жеке орындалысында фортепиано бөлімін орындауға тиіс болды. Бірақ ол ауырып қалды, ал Феликс Мендельсон «қиын» фортепиано бөлімін көзбен оқып, орындады. Мендельсонның осы орындалыстан кейін Шуманға берген ұсыныстары ішкі бөлімдерді қайта қарауға әкелді, соның ішінде үшінші бөлімге екінші трио қосылды. 1852 жылы есімді орындалуда Шуман жас пианист Юлиус Таушті Клараның орнына квинтетте орындауға шақырды, бұл «ер адам жақсырақ түсінеді» деп түсіндірді.
Schumann composed his piano quintet in just a few weeks in September and October 1842, in the course of his so called Year of Chamber Music. Before 1842 Schumann had completed no chamber music at all, with the exception of an early piano quartet composed in 1829. Following his marriage to Clara in 1840, Schumann turned to the composition of songs, chamber music and orchestral works. During his year long concentration in 1842 upon chamber music he executed the three string quartets, Op. 41, the piano quintet, Op. 44; the piano quartet, Op. 47; and the Phantasiestücke for piano trio, Op. 88. Schumann's work in that year was buoyant in character; John Daverio considers the Piano Quintet to be the "creative double" of the Piano Quartet that was written few weeks later, both displaying the "extroverted, exuberant side of the composer's creative genius". Schumann dedicated the piano quintet to his wife Clara. She was due to perform the piano part in the first private performance of the quintet on the 6th December 1842 at the home of Henriette Voigt and her husband Carl. However she fell ill and Felix Mendelssohn stepped in, sight reading the "fiendish" piano part. Mendelssohn's suggestions to Schumann after this performance led to revisions to the inner movements, including the addition to the third movement of a second trio. A notable performance came in 1852, when Schumann asked that the younger pianist Julius Tausch replace Clara in the quintet, explaining that "a man understands that better."
Бетховен мен Шуберттің фортепиано квинтетіне әсері
Тови Бетховеннің квинтетке тигізген формальды әсерін атап көрсетеді. Ол соңғы бөлімнің ұзақ кодасының Бетховенге тән ерекшелік екенін айтады және осы тұрғыдан квинтетті тоғызыншы және он төртінші скрипкалық квартеттермен салыстырады. Ол шекерцоның оның стиліне соншалықты ұқсас екенін, "оның өзі Бетховеннен шыққан сияқты" деп жазады. Даверио квинтет Шуберттің ми-бемоль мажордағы №2 фортепиано триосының ықпалында болғанын айтады, бұл шығарманы Шуман 1828-1829 жылдары бірнеше ай бойы зерттеп, орындаған және оған қатты әсер еткен, оны Шуберттің "өлімсіз триосы" деп сипаттаған.
Tovey remarks the formal influence which Beethoven exerted over the quintet. He argues that the final movement's lengthy coda is a typically Beethovenian device, and likens the quintet in this respect to the ninth and fourteenth string quartets. He writes that the scherzo so much reflects his style that it "might almost have come from Beethoven." Daverio has argued that the quintet was influenced by Schubert's Piano Trio No. 2 in E flat major, a work Schumann had studied and performed intensively over several months in 1828 1829 and which he greatly admired, describing it as Schubert's "immortal trio."
I. Аллегро брильянте
Бірінші бөлім "Allegro brillante" деп белгіленген. Бұл бөлім жұмыстың кейін қайта пайда болатын көптеген материалдарын ашады. Ол Шуманның Флорестан кейіпкерінде сипатталған жарқын, құштар жағын көрсететін, құмарлы, баяу "Евсебийлік" бөлімдерімен қарама-қарсы қояды. Бөлімнің күшті басты тақырыбы минимумдармен басталады және кең, жоғары қарай секіретін интервалдармен сипатталады. Тови осы тақырып туралы былай деп жазады: "Оның жоғары қарай секірулері соншалықты көзге түседі, тіпті виолончельдің октавамен кездейсоқ секіруі бірінші тақырыпты еске салмайынша мүмкін емес". Екінші тақырып, dolce белгісімен, алыс, бейімді кілттерге қысқаша үңілістермен сипатталатын көшу бөлімінен кейін пайда болады. Ол виолончель мен альттың дуэті ретінде ұсынылады, ал оның "жағымды романтикасы" бөлімнің үшінші және соңғы қайталануынан кейін, қозғалысты аяқтайтын, соңғы такттарда I трионың еске түсірілімімен аяқталатын қысқа кодаға негізделген.
The first movement's is marked Allegro brillante. This movement exposes much material which reappears later in the work. It sets in contrast exuberant material reflecting Schumann's brilliant, wild side, as described by Schumann in the character of Florestan, with slower, 'Eusebian' sections of great passion. The movement's energetic main theme opens in minims, and characterized by wide, upward leaping intervals. Tovey writes of the theme that its use of upward leaps is so striking that "it is impossible for the violoncello to throw in a casual leap of an octave in minims without implying the first theme". The contrasting second theme, marked dolce, is reached after a transitional section marked by glances at remoter flat keys. It is presented as a duet between cello and viola, and its "meltingly romantic" After the third and final appearance of the scherzo, a brief coda based on the scales concludes the movement, slipping in a recall of Trio I in the final bars.
Қабылдау және ықпал
Шуманның фортепианолық квинтеті кеңінен мақталып, көптеп еліктелді. Оның жетістігі фортепианолық квинтетті маңызды және романтизмге тән камералық музыка жанры ретінде бекітті. Иоганнес Брамстың Ф минорындағы, Op. 34 фортепианолық квинтеті, Клара Шуманның ықпалымен екі фортепианоға арналған бұрынғы сонатадан (өзі де бұрынғы струнный квинтеттің өңделген нұсқасы) қайта жұмыс істелді. Бұл, Шуманның ықпалын көрсетіп, оның аспап таңдауын қабылдаған көптеген кейінгі фортепианолық квинтеттердің бірі болды. Шуманның фортепианолық квинтеті кем дегенде бір сарапшы тыңдаушыны көңілді қыла алмады: Франц Лист 1848 жылы Шуманның үйінде орындалған туындыны естіп, оны "біршама Лейпцигтік" деп сипаттады, бұл Лейпциг композиторларының, әсіресе Феликс Мендельсонның консервативті музыкасына сілтеме еді. Шуман бұл сөздерге қатты ренжіді, өйткені Шуманның жақын досы және оған зор құрметпен қараған Мендельсон бір жыл бұрын қайтыс болған еді. Көптеген деректер бойынша, Шуман Листке қарай ұмтылып, оның иығынан ұстады. Лист ақыры кешірім сұрады.
Schumann's piano quintet was widely acclaimed and much imitated. Its success firmly established the piano quintet as a significant, and quintessentially Romantic, chamber music genre. The Piano Quintet in F minor, Op. 34 of Johannes Brahms, reworked from an earlier sonata for two pianos (itself a reworking of an earlier string quintet) at the urging of Clara Schumann, was one of a number of later piano quintets that show Schumann's influence and adopt his choice of instrumentation. Schumann's Piano Quintet failed to please at least one discriminating listener: Franz Liszt heard the piece performed at Schumann's home in 1848 and described it as "somewhat too Leipzigerisch," a reference to the conservative music of composers from Leipzig, especially Felix Mendelssohn. Schumann took enormous offense at this remark, especially because Mendelssohn, who was a great friend of Schumann's and whom Schumann somewhat idolised, had died only a year earlier. By some accounts Schumann rushed at Liszt and seized him by the shoulders. Liszt eventually apologised.
Кейінгі өнер мен музыкада қолданылуы
Екінші бөлімнің жерлеу маршының тақырыбы Ингмар Бергманның "Фанни мен Александр" фильмінің негізгі тақырыбы ретінде ең көп қолданылады, және Рутгер Хауэрдің кейіпкері Лоттос оны скрипкада орындайды, ал Баффи 1992 жылғы "Баффи – вампирлерді өлтіруші" фильмінде Пол Рубенс сомдаған вампирді өлтіреді. Ол сонымен қатар 1934 жылғы танымал "Қара мысық" қорқыныш фильмінің толығымен классикалық саундтрегінде маңызды рөлде ойнайды. Йоргос Лантимостың 2018 жылғы тарихи фильмі "Сүйікті" ("The Favourite") фильмде де бірнеше рет пайдаланылады.
The funeral march theme of the second movement is prominently used as the main theme of the film Fanny and Alexander by Ingmar Bergman, and is played on violin by Rutger Hauer's character Lothos while Buffy kills the vampire portrayed by Paul Reubens in the 1992 feature Buffy the Vampire Slayer. It is also featured prominently on the all classical soundtrack of the noted 1934 horror film The Black Cat. It is used several times in Yorgos Lanthimos' 2018 period piece The Favourite.