Кіріспе

Ф минорындағы фортепианолық квинтет, Op. 34, Иоганнес Брамс жазған. Ол Гессен ханшайымы Аннаға арналған. Роберт Шуманның фортепианолық квинтетінен (1842) кейін жазылған көптеген фортепианолық квинтеттер сияқты, бұл да фортепиано мен струнный квартет (екі скрипка, альт және виолончель) үшін жазылған. "Оның камералық музыкасының шыңы" деп аталатын бұл туындының бастауы струнный квинтетпен (1862 жылы аяқталған, екі скрипка, альт және екі виолончель үшін жазылған) басталған. Брамс оны екі фортепианоға арналған сонатаға көшірді (осы түрінде Брамс пен Карл Таусиг орындаған), содан кейін туындыға соңғы түрін берді. Брамс струнный квинтеттің бастапқы нұсқасын жойды, бірақ сонатаны Op. 34b ретінде жариялады. Фортепианолық квинтет ретінде ол 1866 жылдың 22 маусымында Лейпциг консерваториясында тұңғыш рет орындалды. Сыртқы бөлімдері гармония жағынан әдеттегіден ерте дамыған, сонымен қатар алаңдатушы әсер береді. Финалға кіріспесі, жартылай тонмен жоғарылайтын фигурасы ерекше көзге түседі. Фортепиано мен струнный аспаптар осы туындының барлық бөлімінде тең дәрежеде маңызды рөл атқарады, ал Сваффорд оның "өрнек бірлігіне" және тұрақты қараңғы көңіл-күйіне назар салады: "кейде қайғылы, кейде (скерцода) зұлым, кейде трагикалық".

Бірінші қимыл

Бұл қозғалыстың басталуы барлық аспаптардағы біртекті тақырыппен басталады. Ол соната түрінде, экспозициясы D мажор субмедиантында (D) аяқталады, оған екінші тақырып арқылы оның энармониялық параллель кіші (C) түрінде жақындасады. Бірінші тақырыптың D-ге берілген күшті мәні осы модуляцияны дайындап, оны тегістейді, сондай-ақ экспозициялық қайталануға жақындағанда оның кері бұрылуын да жеңілдетеді. Брамстың басқа F минорлы сонаталық алғашқы бөлімдері – Соната Op. 5 және Кларнет сонатасы Op. 120/1 – де D мажор экспозициялық мақсатына ие, және екеуі де A мажордағы баяу бөлімнен кейін келеді. Рекапитуляцияда, көпір және екінші тақырыптың бірінші жартысы квинтаға ауыстырылады, соңғысы F минордан басталады, ал тоникалық кілт жарты жолында қалпына келтіріледі. F мажордағы тыныш рекапитуляциялық кода, дауылды бірінші тақырыптың қайта оралуымен тоқтатылады.

Екінші бөлім

Бұл тыныш қозғалыс А мажорда, ал екінші тақырып Е мажорда – бірінші қозғалыстағыдай, бір толық тон төменде.

Үшінші бөлім

Бұл бөлім үштік формада (ABA) құрылған, мұнда A – C минорындағы шекерцо (C мажор және E мажордағы қосымша тақырыптармен), ал B – C мажордағы трио. Бұл бөлім Франц Шуберттің струнный квинтетінің ықпалын көрсетеді. Шуберттің шедеврi сияқты, бұл бөлім де C минорында/мажорында жазылған және Шуберттің финалы сияқты аяқталады, соңғы тоник C-ге дейін D-ға күшті назар аударылады.

Төртінші бөлім

Соңғы бөлім "баяу және іздеумен басталады", "барлық шығармадағы ең қайғылы сәттермен". Бұл бөлімге кіріспе бастама береді, ол Бетховеннің соңғы скрипкалық квартеттерін еске түсіретін гармониялық ерекшеліктерге ие. Доминантты До нотасындағы каденциядан кейін виолончель сонаталық аллегроның бірінші тақырыбын ұсынады, оның қарапайымдылығы Брамстың венгр халық музыкасына деген қызығушылығымен байланысты және Шуберттің төрт қолға арналған фортепианоға ойналатын "Grand Duo" шығармасының финалының бастауына ұқсас. Дауысты, дауылды көпір бірінші тақырыпты екінші тақырыппен байланыстырады, ол кіші режімдегі доминантты тонда (До) орындалады. Экспозициялық жабылу тақырыбы, бірінші тақырыптың үзілісті нұсқасы, қайталануға алып келеді, ол параллельді мажорды күшейтетін даму эпизодын қамтиды. Қайталанудың соңы кіріспедегі бастапқы темпте ауыр, тыныш бөлімге жетелейді, бірақ бұл экспозициялық жабылу тақырыбының қарапайым өңдеуі болып табылады (F минорында болса да). Бұл қысқа бөлім До минорына модуляция жасайды, егер ол бірінші бөлімнің Ре мажорымен байланысты болса (параллель минор ретінде), онда бүкіл шығарманың музыкалық саяхатын бейнелеуі мүмкін. F минорындағы бұл ұзақ коданың темпі – престо, ол жаңа тақырыпты, сондай-ақ сонаталық аллегро бөлімінің екінші тақырыбын дамытады және ақырында отты құмарлықтың тоқтаусыз жарылысына ұласады, бұл бүкіл шығарманың күшті аяқталуын қамтамасыз етеді.

Қаулылар

Композитор Робин Холлоуэй 2008 жылы Брамс фортепианолық квинтетін толық оркестр үшін аранжировкалады. 2014 жылғы тікелей орындалымды NPK радиосының веб-сайтында тыңдауға болады. 2023 жылы Пол Манн BBC Симфониялық оркестріне жетекшілік етіп, Toccata Classics лейблінде дискі жазды. Аранжировка "Ф симфониясы", Op. 34 деп аталды. Композитор Ник Нортон да осы шығарманы фортепиано мен оркестр үшін аранжировкалаған.