Кіріспе
Одақ әскерінің офицері (1837–1863)
Америка Азамат соғысының полковнигі
the American Civil War colonel
Роберт Гулд Шоу (10 қазан 1837 – 18 шілде 1863) – Америка Азамат соғысы кезінде Одақ әскерінің американдық офицері. Бостонның жоғары санаттағы, құлдыққа қарсы күрескен отбасында туған ол солтүстік-шығыстағы алғашқы қара түсті әскер полкінің (54-ші Массачусетс) басшылығын қабылдады. Әскерлеріне уәде етілген тең құқықтарды қолдап, ол солдаттарды ақ әскерлердің жалақысына тең болғанша жалақы алудан бас тартуға шақырды. 1863 жылдың шілдесінде ол полкін Форт-Вагнердің екінші шайқасына жетекшілік етті. Олар Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласы маңындағы жағалауға шабуыл жасады, ал Шоу өз әскерін Конфедерациялық бекіністің қабырғасына бастап бара жатқанда қаза тапты. Полк қорғаныстан атылған оқтарға тап болып, көптеген жарақаттарға ұшырап кері шегінгеніне қарамастан, Шоудың басшылығы мен полкі туралы аңыз тарады. Олардың шабылыны жүздеген мың афроамерикандықтарды Одақ әскеріне қосылуға ынталандырып, соғыстың бағытын жеңіске бұруға көмектесті. Шоудың және 54-ші Массачусетс полкінің еңбегі 1989 жылы «Оскар» сыйлығын жеңіп алған «Даңқ» фильмінде көрсетілді.
Ерте өмір және білім
Шоу Массачусетс штатының Дартмут қаласында, құлдыққа қарсы күрескерлер Фрэнсис Джордж және Сара Блейк (Стургис) Шоудың отбасында дүниеге келді, олар унитариян дінінің белгілі қайырымдастықтары мен зиялылары еді. Шоулар Шоудың атасы, саудагер Роберт Гулд Шоудың (1775–1853) қалдырған мұрасының арқасында мүмкіндіктерге ие болды. Шоудың төрт қарындасы болды: Анна, Жозефина (Эффи), Сусанна және Эллен (Нелли). Шоу бес жасқа келгенде, отбасы Брук фермасына жақын, Батыс Роксберидегі үлкен мүлікке көшті, ол әкесімен бірге барып қайтқан. Жастық шағында ол Еуропаға саяхаттап, бірнеше жыл оқыды. 1847 жылы отбасы Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд қаласына көшіп, әдебиетшілер мен құлдыққа қарсы күрескерлер қауымының арасында қоныстанды, ал Шоу Сент-Джон колледжінің екінші бөліміндегі (қазір Фордэм университетінің Фордэм дайындық мектебі) дайындық мектебінде оқыды. Бұл оқуды оның ағасы Джозеф Кулидж Шоу 1847 жылы Рим-католик діни қызметкері болып тағайындалғаннан кейін жүзеге асырды. Ол Римге сапар барысында католицизмге көшті, онда Англикан шіркеуінен бастау алған Оксфорд қозғалысының бірнеше мүшесімен дос болды. Роберт 1850 жылы Сент-Джонс қаласында орта білімін бастады, сол жылы Джозеф Шоу иезуиттерге түсу үшін оқуын бастады. 1851 жылы Шоу әлі де Сент-Джонста оқып жүргенде, оның ағасы туберкулезден қайтыс болды. 13 жасында Шоу жаңа ортаға бейімделуге қиындық тапты және анасына бірнеше рет көңілі тоңған хаттар жазды. Бір хатында ол үйін қатты сағынып, сыныптастарының алдында жиі жылағанын жазды. Линкольннің алғашқы шақыруында еріктілер 90 күндік міндеттеме беруге келісті, ал үш айдан кейін Шоудың жаңа полкі таратылды. Осыдан кейін Шоу өзінің туған штатынан жаңадан құрылған 2-ші Массачусетс жаяу әскер полкіне қосылды. 1861 жылы 28 мамырда Шоу полкінің H ротасында екінші лейтенант болып тағайындалды. Келесі бір жарым жыл бойы ол өзінің Массачусетс сарбаздарымен Винчестердің бірінші шайқасында, Седар тауының шайқасында және Антиэтамның қанды шайқасында шайқасты. Шоу майданда офицер ретінде де, генерал Джордж Гордонның штабында офицер ретінде де қызмет етті. Екі рет жараланған ол 1862 жылдың күзінде капитандық дәрежесіне көтерілді. Соғыс басталғаннан бері, Массачусетс губернаторы Джон Эндрю сияқты құлдыққа қарсы күрескерлер афроамерикандықтарды Конфедерациямен күресу үшін сарбаздар ретінде шақыруға шақырды. Бұл ұсынысқа көптеген адамдар қарсылық білдірді. Көптеген ер адамдар афроамерикандық әскерлерге тәртіптің жетіспеушілігі, оларды оқыту қиын болады және олар соғыста сынға түсіп, қашады деп сенді. Солтүстік штаттардағы жалпы көзқарас афроамерикандық әскерлердің тұрақты әскер бөлімшелеріне ұят келтіретіні және кедергі келтіретіні болды. 1863 жылдың қаңтар айының басында Эндрю Вашингтонға соғыстың хатшысы Эдвин Стэнтонмен кездесуге және Одақ армиясында афроамерикандық әскерлерді пайдалану туралы пікірін қайталауға барды. Стэнтон оның тарапына көшті; 1863 жылдың 26 қаңтарында Стэнтон Эндрюге Одақ үшін күресу үшін ерікті полктарды жинауға бұйрық берді, жаңа рекруттар "арнайы корпустарға ұйымдастырылған африкалық тектес адамдарды қамтуы мүмкін" деп қосты. Эндрю дереу солай істеуге кірісті, сонда 54-ші Массачусетс ерікті жаяу әскері құрыла бастады. Бірліктің офицерлері үшін Эндрю белгілі бір ақ ер азаматтарды, әскери тәжірибеге ие жас жігіттерді, құлдыққа қарсы қатаң қағидаларды, амбициялы, түстерді қаралаудан жоғары және түстердің әскери қызметке қабілеттілігіне сенетін жігіттерді іздеді. Ең бастысы, ол осы жобаның табысты не сәтсіз болуы афроамерикандықтардың сипатына әлемде көп жылдар бойы қаралған көзқарасты көтереді немесе төмендетеді деген ойды түсінген адамдарды қалаған. Эндрю аболиционистік қозғалыстың көптеген көрнекті тұлғаларына хат жазды, соның ішінде Филадельфиядан Морис Холлоуэлл мен Бостоннан Фрэнсис Шоу. Бірлікке басшылық ету үшін Эндрю Шоудың ұлын ойлап тапқан. Эндрю Фрэнсис Шоуға команданың жауапкершілігін "оның маңыздылығын толық сезіне отырып, оның табыстылығына деген шыншылдықпен" қабылдайтын басшыны табу қажеттілігі туралы жазды. Эндрюдің хатында Роберт Шоу жаңа полкке қолбасшылық етуі туралы тапсырма да бар. Роберт Шоу бұл лауазымға кіруге екіталай қарады, 6 ақпанда ол әкесіне өзінің шешімін телеграммамен жеткізді. Бостон аймағы полктің "С" ротасын құру үшін жеткілікті рекруттарды ұсынды. Регент құрамының қалған бөлігінде Солтүстік штаттың барлық жерінен келген қара нәсілді жауынгерлер болды. Олардың ішінде оңтүстіктен келген құлдар да аз болды. Белгілі афроамерикандық құлдыққа қарсы күрескер Фредерик Дугластың екі ұлы 54-ші полкке қызмет етуге ерікті. Капитан Шоу 1863 жылдың 15 ақпанында Бостонға келді және дереу өзінің лауазымын атқара бастады. Ол қатаң тәртіпті ұстанатын, жауынгерлерді жоғары стандарттарға оқытуға бейілді болды. Шоу 1863 жылдың 31 наурызында майор болып жоғарылатылды, ал екі аптадан кейін 17 сәуірде толық полковник болды. 30 сәуірде полк 950 Enfield мылтығы мен офицерлерге (NCO) қылыштар алды. 11 мамырға дейін Бостонға полкті жабдықтау үшін қажеттіден артық әскерлер келді. 55-ші Массачусетс полкі жаңа рекруттардың келесі тобымен басталды. 28 мамырда Шоу 54-ші полктің жауынгерлерін Бостон көшелері арқылы докқа алып барды, онда полк тасымалдау кемесіне мінді және оңтүстікке қарай жол тартты. Полк Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына қарсы Одақтың жорығында қолданылуға тиіс болды, бұл маңызды порт еді. Бастапқыда полк жүк түсіру доктарында қолмен жұмыс істеу үшін пайдаланылды, бірақ полковник Шоу шайқасқа қатысуға өтініш берді. Төрт күннен кейін оның полкі тасымалдау кемесіне мінді және Оңтүстік Каролина штатының Хилтон-Хед қаласына жіберілді. Содан олар оңтүстікке қарай, Грузия штатының Сент-Симонс аралына көшті, ол олардың операциялық базасы болды. 1863 жылдың 11 маусымында 54-ші полк 2-ші Оңтүстік Каролина еріктілерімен (солар да афроамерикандықтардан құралған) Грузия штатының Дариен қаласына шабуыл жасау үшін жіберілді. Күштің жалпы басшылығы 2-ші Оңтүстік Каролина полкінің полковнигі Джеймс Монтгомериге тиесілі болды. Қалаға жеткеннен кейін Монтгомери әскерлеріне оны тонауға бұйрық берді. Шоу Одақ әскерлерінің бұл әрекетіне ашуланды. Ол әскерлеріне лагерь үшін пайдалы болатын заттарды ғана алуға бұйрық берді және бір ротаны ғана бұл жұмысқа жіберді. Қаланың барлық құнды заттары мен малдары алынып болғаннан кейін Монтгомери Шоуға "Мен осы қаланы өртемін" деді. Шоу үшін қаланы өртеудің әскери мағынасы жоқ еді және ол бұл қала тұрғындарына үлкен қиындықтар тудыратынын білді. Ол отбасына жазған хатында: "Мен оған бұл жауапкершілікті қабылдағым келмейтінін айттым, ал ол оны өз мойнына алуға асықты", - деп еске алды. Монтгомери қаланы толығымен өртеді. Полк лагерьге оралғаннан кейін Шоу X корпусының Адъютант генерал лейтенант полковнигі Чарльз Г. Халпинге не істеу керектігін нақтылау туралы хат жазды. Ол Монтгомеринің генерал Хантердің бұйрығымен әрекет ететінін сұрады, мысалы: "Егер олар қарсылық көрсетсе немесе мұндай әрекетке себеп болса, кез келген жерді өртеуге дайынмын; бірақ әйелдер мен балаларды осылай тастаушылық деп санаймын; егер мен тек Монтгомери полковнигінің жеке кәсіпорнына көмектесіп жатсам, бұл мен үшін өте жағымсыз". Шоу Халпиннен жауап алды ма, белгісіз, бірақ Монтгомери Хантердің қолдауымен саясатты жүзеге асырып жатқан.
Жеке өмір
Шоу 1861 жылы соғыс басталмас бұрын, Нью-Йоркте әпкесі Сюзанна берген опера кешінде Анна Книланд Хаггертимен танысты. 1862 жылы Рождестводан кейін жақын арада екеуі кездесіп, никелесті. Соғысқа байланысты екі тараптың да ата-аналары алаңдасады, бірақ олар 1963 жылдың 2 мамырында, Шоудың полкі аттанбас бұрын бір айдай бұрын үйленді. Той Нью-Йорк қаласында өтті. Жұбайлар қысқа ғана бал айын Хаггертилердің Массачусетс штатындағы Ленокстегі Вент Форт үйінде өткізді. Шоудан екі жарым жас үлкен "Энни" Шоу 28 жасында күйеуін жоғалтты. Соғыстан кейін көп жылдар Еуропада тұрған ол, денсаулығы нашарлағанда ғана отанына оралды. Хаггертилердің мүлігі Джордж пен Сара Морганға сатылды, олар сол жерге үлкен сарай салды. Олар Хаггертилердің үйін де сақтап, Анна Еуропадан қайтып келгенде онда тұруға рұқсат берді. Ол өмірінің соңғы екі жылын бұрынғы отбасылық үйінде өткізіп, 1907 жылы қайтыс болды. Екінші рет тұрмысқа шыққан жоқ. Ол Ленокстағы Хиллдегі шіркеудің зиратына жерленген.
Мұра мен құрмет
Август Сент-Годенске 1897 жылы мамыр айында Бостон орталығында орнатылған Роберт Гулд Шоу ескерткішін жасау тапсырылды. Ол 54-ші Массачусетс полкінің әскерлерін жетектеп бара жатқан Шоудың үлкен мүсіндік фризін жасады, онда әр адамның бет-әлпеті мен сымбатының ерекшелігі көрсетілген. Шоу, Вашингтон (Колумбия округі), азат болғандардың лагерьлерінен өркендеген қала, оның құрметіне аталған. 1871 жылдың 4 желтоқсанында құрылған G. A. R. Post #146, Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласында R. G. Shaw Post деп аталды. Бұл 54-ші Массачусетс полкінен шыққан серіктестерімен бірге құрылған Республикалық армия ветерандарының алғашқы афроамерикандық бөлімшелерінің бірі болды. Шоу Посты 1881 жылы таратылды. 2017 жылы Шоу қайтыс болғанда қолында ұстаған қылышы Массачусетс штатының Гамильтон қаласындағы бір отбасының шатырынан табылды. Иелері, Роберт Шоу Вуд пен Мэри Минтурн Вуд ағайындылары оны Массачусетс тарихи қоғамына сыйға берді. Ол сол жылдың 18 шілдесінде, Шоудың қайтыс болған күнінде жұртшылыққа қойылды. Шоу Азамат соғысы кезінде отбасы мен достарына 200-ден астам хат жазды. Бұл хаттар Гарвард университетінің Хоутон кітапханасында сақтаулы. Бұл жинақтың цифрлық көшірмелері жұртшылыққа қолжетімді. Оның анасы оның хаттарының алғашқы таңдамасын өңдеп, оның бостандықты жою қозғалысының шейіті ретіндегі бейнесін сақтауға тырысты. Рид Митчелл Дунканның "тарихи Шоуды" оқырмандарға толыққанды қайтарып беретінін, оның сол заманға тән ирландтықтар мен афроамерикандықтарға деген көзқарасын да көрсететінін атап өтті. Ол өзімен бірге қызмет еткен ақ немесе қара сарбаздарға қарағанда офицер әріптестері туралы көбірек жазды, бірақ 54-ші полкке деген мақтанышын білдірді. Афроамерикандық ақын Бенджамин Гриффит Броули Шоуды мадақтаған "Менің батырым" атты естелік өлең жазды. Шоу, 54-ші полк және Август Сент-Годенс ескерткіші Чарльз Айвстың оркестрге арналған "Жаңа Англиядағы үш орын" шығармасының тақырыбы болды. Жаңа Англия ақыны Роберт Лоуэлл Шоу және Шоу ескерткіші туралы "Одақтың қаза тапқандары үшін" өлеңінде айтты, ол 1964 жылы сол атпен жарияланды. Эдвард Цвик режиссерлік еткен "Даңқ" (1989) фильмі Шоу және 54-ші Массачусетс жаяу әскер полкінің шайқастары туралы. Кевин Жарртың сценарийі бойынша, Мэтью Бродерик Шоу рөлінде, ал Дензел Вашингтон, Кэри Элвес және Морган Фримен полк сарбаздары рөлінде ойнады. Колм Тойбиннің "Шебер" (2004) романы, негізінен жазушы Генри Джеймс туралы, оның кіші інісі Уилки Джеймстің 54-ші полкте офицер ретінде қатысқан оқиғасын баяндайды.