Кіріспе

АҚШ Азамат соғысының қарулы күштерінің соңғы тірі қалған мүшесі

Альберт Генри Вулсон (11 ақпан 1850 – 2 тамыз 1956) – Америка Азамат соғысында қызмет еткен Одақ армиясының соңғы тірі қалған мүшесі; ол екі жақтың арасынан да Азамат соғысының соңғы тірі қалған ардагері, оның мәртебесі даусыз. Вулсоннан кейін өмір сүрген кем дегенде үш адам Конфедерация ардагерлері екенін мәлімдеді, бірақ біреуінің жалған екені анықталды, ал қалған екеуі расталмаған. Соңғы соғысқа қатысқан Одақ әскері Джеймс Хард (1843–1953) болды.

Өмірбаян

Вулсон Нью-Йорк штатының Антверпен қаласында Уилард П. Вулсон (1811–1862) және Каролина Болдуин (шамамен 1822–белгісіз) отбасында дүниеге келген. Ол 1847 жылдың 11 ақпанында туғанын айтқан, бірақ 1850 жылғы АҚШ халық санағында 1850 жылы туған деп тіркелген. Кейінгі халық санағы мәліметтері және 1905 жылғы Миннесота штатының халық санағы оның 1850 жылы туғанын растайды. Оның әкесі, Уилард Вулсон, Одақ армиясына қатарына қосылған. Уилард Шило шайқасында жараланып, Миннесота штатының Виндом қаласындағы армия госпиталіне жеткізілді, онда ол жарақатынан көз жұмды. Альберт және оның анасы Уилардты күтіп жүру үшін Виндомға көшіп келді. Альберт 1864 жылдың 10 қазанында 1-ші Миннесота ауыр артиллерия полкінің C ротасына барабаншы болып тіркелді. Алайда, рота ешқандай әрекетке қатыспады, ал Альберт Вулсон 1865 жылдың 7 қыркүйегінде қызметтен босатылды. Вулсон Миннесотаға оралып, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол ағаш шебер болды, кейіннен Азамат соғысының қатысушыларынан құралған, ықпалды саяси ұйым – Республиканың Ұлы Армиясының (ГАР) мүшесі болды, және 1953 жылы ұйымның бас қолбасшысының орынбасары болды. Өмірінің соңғы күндерін ол Миннесота штатының Дулут қаласындағы 215 East Fifth Street мекенжайында өткізді. Вулсон 1956 жылдың 2 тамызында Дулуттағы Сент-Люк ауруханасында 109 жасында "қайталама өкпе қабынуынан" көз жұмды. Ол екі рет жесір болып, алты қызы мен екі ұлы бар еді. Вулсон Парк-Хилл зиратында Ұлттық гвардияның толық әскери салтанаттарымен жерленді. Оның қазасы туралы Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр былай деді:
"Америка халқы Одақ армиясымен байланысты соңғы тірі куәгерін жоғалтты. Оның өлімі біздің баршамыздың жүрегіне қайғы әкеледі, өйткені ол Азамат соғысының екі жағындағы батырлардың естелігін сақтады."

Мұра

Вулсон және оның әріптес барабаншысы Фрэнк Майер, екеуі де 99 жаста, 1949 жылы мамыр айында Нью-Йорктегі генерал Гранттың мазарында гүл шоғын қою үшін Еске алу күні шеруіне бірге қатысты. 1956 жылдың 20 тамызында шыққан "Life" журналы Альберт Вулсонның қазасы туралы жеті беттік мақала жариялады. Мақалада Ұлы Армия (G.A.R.) туралы көптеген ақпараттар, сондай-ақ бірнеше әскери лагерьлердің (конгрестердің) суреттері мен сызбалары келтірілді. Сондай-ақ, соңғы үш тірі Конфедерация әскерінің суреттері де жарияланды (олардың мәртебесі мен жасы күмәнді): Уильям Ланди, 108 жас; Уолтер Уильямс, 113 жас; және Джон Саллинг, 110 жас. 2006 жылдың ортасында жаңа халық санау зерттеулері Альберт Вулсонның іс жүзінде 106 жаста екенін көрсетті, себебі 1850 жылғы халық санауында ол бір жастан кіші деп тіркелген. 1991 жылғы бұрынғы зерттеулер оның жасы көрсетілгеннен бір жас кішірек болуы мүмкін екенін (108 емес, 109) ұсынды, бірақ бұл оның ардагер мәртебесіне әсер етпейді. Вулсонның қайтыс болуынан кейін Ұлы Армия таратылды, өйткені ол оның соңғы тірі мүшесі болды. Альберттің кейбір заттары Сент-Луис округі тарихи қоғамының бағдарламасы – Ветерандар ескеретін залы галереясында, Миннесота штатының Дулут қаласының орталығындағы Сент-Луис округінің депосында қойылған. 2011–2012 жылдарға арналған Миннесота заңнамалық нұсқаулығы оған арналды. 1956 жылы Геттисбургте Ұлы Армияның құрметіне Вулсонның ескерткіші орнатылды. Осыған ұқсас мүсін Дулут қаласының орталығындағы Сент-Луис округінің депосының сыртында орналасқан.