Кіріспе

Америкалық саясаткер (1945 жылы туған), американдық футболшы.

Лоуренс Эдвин Крейг (20 шілде 1945 жылы туған) – 1991 жылдан 2009 жылға дейін Айдахо штатының Сенатында, ал 1981 жылдан 1991 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында Айдахо штатының 1-ші округін өкілдік еткен зейнеткер американдық саясаткер. Республикашыл, ол Конгресте өткізген 28 жылы Айдахо тарихында екінші орында тұр, ал Сенатта 32 жылдан астам қызмет еткен Уильям Борадан кейін. Крейг Айдахо штатының Каунсил қаласында туып, Вашингтон округіндегі ранчода өскен. Ол Айдахо университетінде оқып, 1969 жылы саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алды, содан кейін қысқа мерзімге Джордж Вашингтон университетіне түсті. 1971 жылы Вашингтон округіне оралғаннан кейін отбасының мал шаруашылығымен айналысты. Айдахо Ұлттық гвардиясында қызметтен кейін, Крейг 1974 жылы Айдахо Сенатына сайланды, 1976 және 1978 жылдары қайта сайланды. 1980 жылы Айдахоның 1-ші округінен Өкілдер палатасына алғаш рет сайланды. 1990 жылы АҚШ Сенатына үміткер болып, Рон Дж. Твайлегарды жеңіп, 1996 және 2002 жылдары қайта сайланды. 2007 жылдың 11 маусымында Крейг Минеаполис–Сент-Пол халықаралық әуежайындағы ерлер дәретханасында қоғамдық тәртіп бұзғаны үшін ұсталды. 2007 жылдың тамызында тәртіпсіздік жасағаны үшін кінәсін мойындады және сот айыппұлдары мен төлемдері ретінде 575 доллар төледі. Бұл тұтқындау туралы Вашингтон қаласындағы Roll Call газеті мақала жариялағанға дейін жұртшылыққа белгілі болмады, бұл Крейгке қарсы екіжүзділік айыптауларына және көпшіліктің назарына тартылды, өйткені ол АҚШ-та ЛГБТ құқықтарына қарсы болған. Өзінің гомосексуал емес екенін және болған жоқ екенін мәлімдегеніне қарамастан, Крейг 2007 жылдың 1 қыркүйегінде Сенаттан 30 қыркүйекте кететінін хабарлады, бірақ кейін бұл шешімнен бас тартып, мерзімін аяқтауға бел буды, бірақ 2008 жылы қайта сайлануға түспеді. Оның орнын 2008 жылғы сайлауда жеңіске жеткен вице-губернатор және бұрынғы губернатор Джим Риш иеленді. Кейін Крейг New West Strategies консалтингтік фирмасын құрды және лоббист болды. Крейг 1983 жылдан бері Америка Ұлттық атқыштар қауымдастығының директорлар кеңесінің мүшесі. Крейг 2007 жылы Айдахоның Даңқ залына енгізілуге таңдалды, бірақ енгізілген жоқ.

Жас шағы мен отбасы

Крейг Айдахо штатының Каунсил қаласында Дороти Ленор (туған есімі МакКорд) мен Элвин Орен Крейгтің ұлы болып дүниеге келді. Ол Вашингтон округінің Мидвейл маңындағы ранчода өскен. 1969 жылы Айдахо университетінен саяси ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесін алды. Айдахо университетінде студенттік ұйымның президенті және "Дельта Чи" студенттік бауырластығының мүшесі болды. 1971 жылы отбасының Мидвейлдегі ранчо бизнесіне оралмас бұрын, Джордж Вашингтон университетінде магистратурада оқыды. Крейг 1970 жылдан 1972 жылға дейін Айдахо армиясының Ұлттық гвардиясында қызмет етті, жеке салтқа ие болды (E3), содан кейін құрметті түрде запасқа шықты. Крейг 1983 жылдың шілде айында Сюзанна Скоттқа үйленді және оның бұрынғы некеден туған үш баласын асырап алды. Асырап алған балалары арқылы Крейгтің тоғыз немересі бар.

Саяси мансап

Крейг 1974 жылы Айдахо штатының Сенатына сайланды және 1976 және 1978 жылдары қайта сайланды. 1982 жылы тергеушілер мен журналистер аты-жөні жарияланбаған конгрессмендердің кокаин қолдануы және жасөспірім жігіттермен сексуалдық қатынасқа түсуі туралы айыптауларды зерттеді. Крейг қатысы болмағанын мәлімдеді. Крейг: "Мен сияқты үйленбеген адамдар, таңдауымен немесе жағдайға байланысты, әрқашан да әңгіме-дүмілге, қаңқу мен жалған айыптаулардың нысаны болып келеді. Мен мұны жек көремін" деді.

АҚШ Сенаты

Крейг 1990 жылы Сенат сайлауына зейнеткерлікке шыққан Джеймс А. МакКлюр бос қалдырған орынға үміткерлігін жариялады. Крейг Айдахо штатының бас прокуроры Джим Джонсты республикашылдар партиясының алғашқы сайлауында жеңді. Жалпы сайлауда ол Айдахо штатының бұрынғы заң шығарушысы Рон Твилегарды 61 пайыз дауыспен жеңді. 1995 жылы Крейг сенаторлар Трент Лотт, Джон Эшкрофт және Джим Джеффордспен бірге "The Singing Senators" атты шаштараз квартетін құрды. 1996 жылы Крейг демократ Уолт Минникты жеңіп, 57 пайыз дауыспен қайта сайланды. Ол 2002 жылы сайлауда 65 пайыз дауыспен қайта сайланды, ол Алан Блинкенді жеңу үшін 3,2 миллион доллар жұмсады. 1999 жылы Крейг Моника Левински ісі бойынша АҚШ президенті Билл Клинтонды қатаң сынады. NBC телеарнасының "Пресспен кездесу" бағдарламасында Крейг Тим Рассертке: "Америкалықтар Билл Клинтонның жаман бала екенін жақсы біледі – тәртіпсіз бала. Мен өз штатымның азаматтары үшін сөйлеймін, олардың көпшілігі Билл Клинтонды тіпті жаман, жаман, тәртіпсіз бала деп санайды". Крейг 1997 жылдан 2003 жылға дейін Сенаттың Республикалық саясат комитетінің төрағасы болды. Крейг АҚШ Конституциясына теңгерімді бюджеттік түзету енгізуді ұзақ жылдар бойы қолдап келді. 2003 жылдың мамыр айында Крейг 200-ден астам Әуе күштерінің жоғарылауларын тоқтатты, Айдахо штатында төрт жаңа C-130 жүк ұшағын орналастыруға қысым жасау үшін, Әуе күштерінен ұшақтар жеткізілетіні туралы жеті жыл бұрын уәде алды. Қорғаныс министрлігінің өкілдері C-130 ұшақтарының Айдахоға жіберілмеуінің себебі – Айдахо Ұлттық гвардиясының әуе бөлімшесі жасайтын көлік миссиясы үшін жаңа ұшақтар жасалмағанын айтты, Крейг ұшақтарды жеткізуді қалаған. Крейг президент Джордж Буш ұсынған қонақ жұмысшы бағдарламасын қолдады. 2005 жылдың сәуірінде Крейг Ирак соғысына қосымша заң жобасына түзету енгізуге тырысты, ол шаруашылық жұмысында 500 000 мен 1 миллион арасында заңсыз көшіп келгендерге заңдық мәртебе беретін еді. Түзету 53 дауыспен қабылданбады (заң жобасына қатысы болмағандықтан 60 дауыс қажет болды). "AgJOBS" заң жобасының нұсқасы 2006 жылы Сенат қабылдаған иммиграциялық реформа заңына енгізілді. "AgJOBS" басты демеушісі Крейг "Американың шаруашылығында маңызды еңбек тарихы бар сенімді жұмысшылар" болып табылатын заңсыз көшіп келгендерге амнистия беруді қолдауда. Бұл ұстанымды заңсыз көшіп келушілерге қарсы белсенділер қатты сынға алды. 2007 жылдың 26 маусымында Крейг 2007 жылғы Кешенді Иммиграциялық реформа туралы заңға қолдау білдірді. 2005 жылдың қазан айында Крейг Катрина даулы болғаннан кейін Нью-Орлеанның су басқан бөліктерін тастап кету керектігін айтты және Батон-Руж телеарнасында: "Алаяқтық ирактықтар мәдениетінде. Менің ойымша, Луизиана штатында да солай" деді. 2005 жылдың 16 желтоқсанында Крейг АҚШ-тың Патриоттық заңына қатысты жабылу ұсынысына қарсы дауыс берді; ұсыныс ақырында тек 52 дауыс жинады, сондықтан заңның ұзартылуына қарсы демократтардың филибүстеріне рұқсат берілді. 2005 жылдың 21 желтоқсанында Крейг Заңның алты айға ұзартылуын қолдады, ал одан әрі келіссөздер жүргізілді. 2006 жылдың 9 ақпанында Крейг өзінің, Ақ үйдің және сенаторлар Джон Э. Сунуну, Арлен Спектер, Лиза Мурковски, Чак Хейгел және Ричард Дурбин арасындағы келісімді жариялады. 2006 жылы Крейг Сенат сайтына 1998 жылы Сенаттың Ассигнованиелер комитетіне кіргеннен бері федералдық шығындар заң жобаларына енгізген барлық мақсатты белгілерді жариялады. Американдық консервативті одақ Крейгтің 2005 жылғы дауыс беру рекордын 100 баллдан 96-ға бағалады, ал демократиялық іс-қимыл үшін американдықтар оны 15 баллмен бағалады. Крейг бір жынысты жұптарға құқықтарды кеңейтуге тыйым салатын Федералдық некеге түзетуді қолдады; ол 2004 және 2006 жылдары түзетуді жабу үшін дауыс берді және 2008 жылы демеуші болды. Алайда, 2006 жылдың соңында ол жеке мемлекеттердің бір жынысты азаматтық одақ құру құқығын қолдайтын көрінді, бірақ "Бір жынысты некелерді" тыйым салатын Айдахо конституциялық түзетуіне "иә" деп дауыс беретінін айтты. Крейг 2002 жылы нәфрәтпен жасалатын қылмыстардың федералды анықтамасын жыныстық бағдарламаны қамтитын заң жобасына қарсы дауыс берді. Бұл заң 2007 жылы Палатада да, Сенатта да 2007 жылғы жергілікті құқық қорғау органдары жеккөрушілік қылмыстарының алдын алу туралы заң ретінде қабылданды. Крейг бұл шараға қарсы дауыс берді. ЛГБТ-ті қорғау тобы Адам құқықтары жөніндегі науқан 2004 жылы кандидаттардың дауыс беру жазбаларына нөлдік баға берді. Айдахо губернаторы Дирк Кемпторне тағайындалғанға дейін Крейг 2006 жылдың наурыз айында Гейл Нортонның орнын басуға мүмкін кандидат ретінде қарастырылды. 2012 жылдың маусымында Федералдық сайлау комиссиясы Крейгті оның қылмыстық ісінде қорғану үшін пайдаланған 217 000 долларлық науқан қаражатын қайтаруға сотқа берді. 2012 жылдың тамыз айындағы өтініште Крейгтің адвокаты Эндрю Герман: "Сапардың өзі конституциялық талап болды, сонымен қатар Сенат ережелері сенатордың ресми сапарда дәретхананы пайдалануына қатысты кез келген шығынды өтеуге рұқсат береді" деп жазды; өтініште бұрынғы конгрессмен Джим Колбенің Марк Фоли даулы ісінде науқан қаражатын қорғануға пайдалануға рұқсат берген ФСК шешімі келтірілді. Вашингтондағы федералды сот оны толық сомаға жауапты деп тапты және 2016 жылдың 4 наурызында АҚШ-тың апелляциялық соты бұл шешімді растады.

Айдахоның атақ-даңқ залына кіру

2007 жылы Айдахоның Даңқ залы қауымдастығы Ларри Крейгті Айдахоның Даңқ залына қабылдады, ол он жылдық ішінде қабылданып, құрметтелген көптеген саясаткерлердің бірі болды. 2014 жылы Крейг Айдахо Республикалық партиясының қаржылық төрағасы қызметін атқарды.

2007 жылғы тұтқындалу және оның салдары

2007 жылдың 11 маусымында Крейг Минеаполис-Сент-Пол халықаралық әуежайында ерлер дәретханасында қоғамдық тәртіп бұзғаны үшін тұтқындалды, онда ол бір ер адам полицейге жыныстық қызмет көрсету үшін ұсыныс жасады деген айып тағылды. Крейг жеке өмірге қол сұғу, ауыр қылмыс, және тәртіпсіздік жасады деп айыпталды. Полициямен сұхбаттасу кезінде Крейг өзінің кінәсіз екенін мәлімдегеніне қарамастан, 2007 жылдың 1 тамызында Хеннепин округінің аудандық сотына қол қойылып, пошта арқылы жіберілген тілекхат арқылы тәртіпсіздік жасағаны үшін кінәлі екенін мойындады. Ол айыппұлдар мен төлемдерді қоса алғанда, 575 доллар төледі. Крейг кінәлі екенін мойындау туралы тілекхатқа қол қойды, онда: «Сот өзінің кінәсіз екенін мәлімдеген адамнан кінәлі екенін қабылдамайтынын түсінемін. Мен кінәлі екенімді мойындап жатқан айып бойынша кінәсіз екенімді емеспін» делінген. Крейг қол қойған тілекхатын сотқа жіберді, және сот 2007 жылдың 8 тамызында тәртіпсіздік жасағаны үшін кінәлі екенін мойындау туралы тілекхатын қабылдап, тіркеді. 2007 жылдың 1 қыркүйегінде өткен баспасөз мәслихатында Крейг 2007 жылдың 30 қыркүйегінен бастап «зор өкінішпен» қызметтен кету ниетін білдірді. 2007 жылдың 4 қыркүйегінде Крейгтің өкілі, егер оның үкімі тез арада жойылса және комитет тапсырмалары қайта қалпына келтірілсе, ол отставкаға кету туралы шешімін қайта қарастыратынын мәлімдеді. Келесі аптада Крейгтің адвокаттары кінәлі екенін мойындауын кері алу туралы өтініш берді, бұл «білімсіз және саналы емес, сондықтан оның конституциялық құқықтарын бұзады» деп мәлімдеді. Аталған өтініштің барлығы қабылданбады, ал бастапқы кінәлі екенін мойындау күшінде қалды. Осы дау Крейгтің Ромнидің сайлау штабындағы Сенатпен байланыс жетекшісі лауазымынан кетуіне мәжбүр етті. Крейг өзінің гомосексуал емес екенін қатаң түрде айтты: «Мен гей емеспін. Мен ешқашан гей болған емеспін». Сот шешімінен кейін Крейг бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы болғанына қарамастан, Сенаттағы мерзімін аяқтайтынын мәлімдеді. Ол «Сенат этика комитетінде өз атымды ақтауға тырысуға ниеттенемін, бұл Сенатта қызмет етпеген жағдайда мүмкін емес» деді. Крейг 2008 жылы қайта сайлануға түспеді және 2009 жылдың 3 қаңтарында лауазымынан кетті. 2009 жылғы «Outrage» деректі фильмінде және «Newsweek» журналының (2010 жылдың 7 маусымындағы саны) Крейгтің гейлерге қарсы заңдар қабылдаған консервативті саясаткер ретінде, гомосексуалдық дауға қатысқандығы туралы айтылды. Федералды сайлау комиссиясының сот процесінде, оның осы мәселе бойынша адвокаттарына сайлау қорынан заңсыз төлем жасағаны анықталды, және Крейгке 2014 жылы қазынаға 242 535 доллар төлеуге бұйрық берілді. 2016 жылдың 4 наурызында АҚШ-тың апелляциялық соты бұл шешімді растады.

Сенаттың кейінгі кезеңдері

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Крейг бұрынғы бас кеңесшісі Майк Уэрмен бірлесіп New West Strategies консалтингтік фирмасын құрып, энергия саласындағы мәселелерге баса назар аударды.