Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гипотетикалық бастапқы зат немесе материяның жағдайы – гипотетикалық зат.
Hypothetical original substance or state of matter
a hypothetical substance
Ylem ('/iː//l//ɛ//m/ немесе '/aɪ//l//ə//m/') – бұл гипотетикалық бастапқы зат немесе материяның конденсирленген жағдайы, ол қазіргі таңда түсінілетін субатомдық бөлшектер мен элементтерге айналды. Бұл терминді Джордж Гамов, оның шәкірті Ральф Альфер және олардың әріптестері 1940 жылдардың соңында қолданды. Альфер Вебстердің екінші сөздігінде осы терминді тапқаннан кейін орта ғасырлық ағылшын тілінен қайта жаңғыртты, онда ол "элементтердің пайда болуына себеп болған алғашқы зат" деп анықталған. Қазіргі түсінік бойынша, Гамов сипаттаған "йлем" – бариогенез кезінде пайда болған, Ұлы жарылыс нуклеосинтезіне ұшыраған және сәулеленуге өткізбейтін алғашқы плазма. Зарядталған плазманың бейтарап атомдарға қайта бірігуі 380 000 жыл бұрын ғаламды сәулеленуге өткізуге мүмкіндік берді, ал осыдан шыққан сәуле әлі де ғарыштық микротолқынды фондық сәулелену ретінде байқалады.
Ylem ('/iː//l//ɛ//m/ or '/aɪ//l//ə//m/) is a hypothetical original substance or condensed state of matter, which became subatomic particles and elements as are understood today. The term was used by George Gamow, his student Ralph Alpher, and their associates in the late 1940s, having resuscitated it from Middle English after Alpher found it in Webster's Second dictionary, where it was defined as "the first substance from which the elements were supposed to have been formed." In modern understanding, the "ylem" as described by Gamow was the primordial plasma, formed in baryogenesis, which underwent Big Bang nucleosynthesis and was opaque to radiation. Recombination of the charged plasma into neutral atoms made the universe transparent at the age of 380,000 years, and the radiation released is still observable as cosmic microwave background radiation.
Тарих
Бұл термин орта ағылшын тіліндегі ескірген философиялық сөзден шыққан, Альфер оны Вебстер сөздігінде тапқанын айтады. Бұл сөз "барлық материя құралатын бастапқы зат" (көптеген мәдениеттердің ежелгі мифологиясында ғаламдық жұмыртқа деп аталған) мағынасын білдіреді және түп нұсқасы грек тіліндегі hūlē (ὕλη) сөзінен, латын тіліндегі hylen, hylem деген жағдайы бойынша жекеше түрі арқылы келген болуы мүмкін. 1968 жылғы ауызша тарих сұхбатында Гамов йлемнің ежелгі еврей сөзі екенін айтты (мүмкін, היולי "бастапқы", осы грек түбірі ὕλη-ден шыққан). Йлем – Гамов пен оның әріптестерінің Ұлы жарылыстан кейін бірден болған деп есептеген жағдайы. Йлемде көптеген жоғары энергиялы фотондардың бар екені болжамдалды. Альфер мен Роберт Герман 1948 жылы ғылыми болжам жасады, оған сәйкес біз бүгін де осы қызыл ығысқан фотондарды кеңістіктің барлық бөлігінде 5 кельвин температурасымен қоршаған кеңістіктік микротолқынды сәулелену (CMBR) ретінде байқауымыз керек (CMBR алғаш рет 1965 жылы анықталғанда, оның температурасы 3 кельвин болды). Қазіргі таңда CMBR-дің Ұлы жарылыстан кейін шамамен 400 000 жыл өткенде иондалған сутектен иондалмаған сутекке өту кезінде пайда болғаны белгілі.
The term comes from an obsolete Middle English philosophical word that Alpher said he found in Webster's dictionary. The word means something along the lines of "primordial substance from which all matter is formed" (that in ancient mythology of many different cultures was called the cosmic egg) and ultimately derives from the hūlē (ὕλη), probably through an accusative singular form in Latin hylen, hylem. In an oral history interview in 1968 Gamow talked about ylem as an old Hebrew word (possibly היולי "primordial", from the same Greek root ὕλη). The ylem is what Gamow and colleagues presumed to exist immediately after the Big Bang. Within the ylem, there were assumed to be a large number of high energy photons present. Alpher and Robert Herman made a scientific prediction in 1948 that we should still be able to observe these red shifted photons today as an ambient cosmic microwave background radiation (CMBR) pervading all space with a temperature of about 5 kelvins (when the CMBR was actually first detected in 1965, its temperature was found to be 3 kelvins). It is now recognized that the CMBR originated at the transition from predominantly ionized hydrogen to non ionized hydrogen at around 400,000 years after the Big Bang.
Танымал мәдениетте
Алфер «йлем» терминін қайта жаңғыртқаннан кейін, ол 1952 жылы Джеймс Блиштің «Бүркіттер Джекі» атты ғылыми-фантастикалық романында қолданылды. Оны Джон Бруннер де 1959 жылғы «Round Trip» әңгімесінде пайдаланған, ол «Not Before Time» жинағында жарияланған. Кит Лаумер 1969 жылы «Динозаврлар жағалауы» романында «йлем өрісін» енгізеді. Бұл терминді британдық автор Ричард Кальдер 1990-шы жылдары «Өлі» трилогиясындағы (Өлі қыздар, Өлі жігіттер, Өлі заттар) қыздар/роботтардағы «кванттық сиқырдың» кванттық-механикалық күйін сипаттау үшін қолданды. Джон К. Райт өзінің тұңғыш «Алтын ғасыр» романында «уақытша виртуалды бөлшектерді» құрайтын «псевдоматерияны» сипаттау үшін бұл терминді пайдаланды. Немецтің блэк-метал тобы «Dark Fortress» «Ylem» атты альбом шығарды. «The Thrillseekers» тобының транс классигі «Synaesthesia» әніне «Ylem» ремиксі жасалды. «Ultima» видео ойындар сериясы «йлем» сөзін өзінің жазба негізіндегі және рундық сиқыр жүйесінде «күш сөзі» ретінде қолданады, оның мағынасы «материя» болып табылады. 1981 жылы Труди Мирра Рейган Сан-Франциско шығанағында «Ylem: Artists Using Science and Technology» (кейін YLEM деп жазылды) ұйымын құрды. Бұл сондай-ақ ресми «Scrabble» ойыншыларының сөздігінің бесінші басылымында қолданылатын сөз. Кейбір Фрэнк Заппа шығармаларында «Zappa Family Archival Matter In Living Ylem» деген тіркес кездеседі.
After the term ylem was resuscitated by Alpher, it was used in the 1952 science fiction novel Jack of Eagles by James Blish. It was also used by John Brunner in his 1959 short story "Round Trip", reprinted in the collection Not Before Time. Keith Laumer in the novel Dinosaur Beach introduces the ylem field 1969. The term is also used by British author Richard Calder in the 1990s to describe the quantum mechanical state of the "quantum magic" in the girls/robots in his "Dead" trilogy (Dead Girls, Dead Boys, Dead Things). John C. Wright used the term in his debut novel The Golden Age to describe a "pseudo matter" that forms "temporary virtual particles". A German black metal band "Dark Fortress" also released an album titled "Ylem". Synaesthesia, a trance classic by The Thrillseekers, has an "Ylem" remix. The video game series Ultima uses "Ylem" as a Word of Power in its incantation and runic based spell casting system, its meaning being "matter". In 1981, Trudy Myrrh Reagan formed an organization, "Ylem: Artists Using Science and Technology" (later written YLEM), in the San Francisco Bay Area. It is also a usable word in the Official Scrabble Players Dictionary, Fifth edition. Some Frank Zappa releases include the phrase "Zappa Family Archival Matter In Living Ylem."