Кіріспе

Лондон Ситидегі көше – Лондон қаласындағы көше.

Чепсайд – Англияның Лондон қаласының тарихи және қазіргі қаржы орталығындағы көше, ол A40 Лондон – Фишгард тас жолының бір бөлігін құрайды. Ол Сент-Мартин-ле-Гран мен Пауэлтри көшелерін байланыстырады. Банк түйісіндегі шығыс жағында, Пауэлтриге айналатын жерде, Маншн Хаус, Англия Банкі және Банк метро станциясы орналасқан. Батысында – Әулие Павел соборы, Әулие Павел метро станциясы және алаң. Орта ғасырларда бұл көше Лондон көпірінің жанындағы Истчепке қарсы Вестчеп деп аталған. Чип, Кордвейнер және Бред Стрит округтерінің шекаралары Чепсайд және Пауэлтри бойымен өтеді; 2003 жылғы шекара өзгерістеріне дейін бұл жол қазіргі үш округке қоса, Фаррингдон Уиттин және Крипплигейт округтері арасында бөлінген. Қазіргі Чепсайдта сауда және азық-түлік дүкендері мен кеңселер орналасқан, сондай-ақ қаланың жалғыз ірі сауда орталығы – One New Change де осы жерде.

Этимологиясы мен қолданылуы

Cheapside – бұл ағылшын тілінде жиі кездесетін көше атауы, "базар алаңы" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау ескі ағылшын тіліндегі ceapan сөзінен шыққан, яғни "сатып алу" (мысалы, неміс тілінде kaufen, голланд тілінде kopen, дания тілінде købe, норвег тілінде kjøpe, швед тілінде köpa), содан кейін chapman және chapbook сөздері де осыдан пайда болған. Алғашқыда бұл атаудың қазіргі "арзан" (төмен бағалы немесе төмен сапалы, "жақсы сауда" деген жақсы ceap сөзінің қысқартылған түрі) мағынасымен ешқандай байланысы болмаған, бірақ 18-шы ғасырда осы қатыстылық туған болуы мүмкін. Англияда Cheapside атауы бар басқа қалалар мен елді мекендер: Амблсайд, Аскот, Барнсли, Бирмингем, Блэкпул, Брэдфорд, Брайтон, Бристоль, Дерби, Галифакс, Ханли, Кнаресборо, Ланкастер, Лестер, Ливерпуль, Лутон, Манчестер, Ноттингем, Престон, Рединг, Сеттл, Уэйкфилд және Вулвергемптон. Сондай-ақ, Барбадос елiндегi Бриджтаун қаласында, АҚШ-тағы Лексингтон (Кентукки штаты), Гринфилд (Массачусетс штаты), Джерси аралындағы Сент-Хелиер және Канададағы Лондон (Онтарио провинциясы) қалаларында да Cheapside көшесі бар.

Тарих

Чепсайд – Лондонның негізгі өнім нарықтарының бірі, ортағасырлық ағылшын тілінде «базар» деген мағынаны білдіретін атау. Базардың негізгі көшелеріне қарайтын көптеген көшелер сол аймақтарда сатылған өнімдердің аттарымен аталады, мысалы, Honey Lane, Milk Street, Bread Street және Poultry. Орта ғасырларда Лондон мұнарасынан Вестминстер сарайына бағытталған патшалық шеру жолы Чепсайдты қамтитын. 1299 жылдың қыркүйегінде Франция королевасы Маргарет (Едуард I патшаның екінші әйелі) Лондонға алғаш рет келген сияқты мемлекеттік шаралар кезінде Чепсайдтың су құбырлары әдетте шараппен толтырылатын. XIV ғасырда Эдуард III патшаның тұсында көршілес алаңдарда турнирлер өткізілді. Бірақ қауіп тек қатысушылармен ғана шектелмеді: 1330 жылы Қара ханзаданың дүниеге келуіне арналған турнир кезінде королева Филиппа мен оның серіктерін орналастыру үшін салынған ағаш трибуна құлап кетті. Ешкім қаза болған жоқ, бірақ патша қатты ашуланды, және трибунаны салғандар королеваның араласуы болмағанда өлім жазасына кесілген болар еді. 1559 жылдың қаңтарында, тәж кию рәсімінен бір күн бұрын, Елизавета I Лондонның бірнеше көшелерін тәж кию процессиясымен аралап өтіп, Чепсайдта өткен қойылымдардың бірінен ләззат алды. Ет Ньюгейттің сыртындағы Смитфилд нарығынан Чепсайдқа әкелінетін. Ұлы Сент-Михаэль-ле-Керне шіркеуінен кейін көшенің жоғарғы бөлігі екі қатарлы жолға дейін кеңейді, ол Shambles деп аталды (ашық аудандағы сою орындары мен ет базарларын білдіреді), екі жағында қасап дүкендері орналасқан және олардың арасында да қасаптар болды. Төмен қарай, оң жақта, тауар сатушылардың орналасқан жері – Голдсмит Роу болды. 14 ғасырдан бастап Ұлы өртке дейін Чепсайдтың шығыс жағында Ұлы су құбыры орналасқан.

Қазіргі заманғы арзан

Бүгінде Чипсайд – кеңселер мен сауда орындарының көшесі. Оны енді Шарль Диккенс кішінің заманындағыдай “дүниедегі ең жұмбақ жол” деп сипаттауға болмайды, оның орнына ол Шығыс Енд пен Лондон қаласын Батыс Ендпен байланыстыратын көптеген бағыттардың бірі ғана. Чипсайд 1940 жылдың соңындағы “Блиц” кезінде және әсіресе Лондонның Екінші Ұлы өрті кезінде қатты зақымдалды. Осы шабуылдардан кейінгі қайта құрудың көп бөлігі 1950 және 1960 жылдары жүзеге асты, онда ғасырлар бұрын жойылған сәулетті қайта жаңғыртуға бағытталған, бірақ сәнді келмейтін көптеген қазіргі заманғы әрекеттер орын алды. Соңғы жылдары осы ғимараттардың көпшілігі бұзылды, себебі Чипсайдта Патерностер алаңынан Политриге дейінгі аумақты жаңғырту бағдарламасы жүргізілуде. Қаланың жергілікті даму аясындағы Базалық стратегияның жобасы Чипсайд аймағының болашағы мен саясатын көрсетеді, мақсаты – көше бойындағы және оның жанындағы сауда алаңдарын ұлғайту, сондай-ақ аймақты келушілер мен сатып алушылар үшін ыңғайлы ортаға айналдыру. Көшені қаланың “Басты көшесі” ретінде қайта жаңғырту жоспарлануда, оның ішінде демалыс күндері сауда жасау мүмкіндігі де қарастырылған (бұған дейін қаладағы көптеген сауда орындары сенбі және жексенбі күндері жабық болатын). Жоспардың орталық бөлігінде орналасқан ірі сауда және кеңсе орталығы – One New Change 2010 жылдың 28 қазанында ашылды. Ол Чипсайдта, Нью-Чендж қиылысында, Санкт-Пол соборының шығысында орналасқан. Жаңғыртудың нәтижесінде күтілетін саудагерлер санының артуын ескере отырып, көше де жаңарту жұмыстарынан өтті, бұл аймақты жаяу жүргіншілерге ыңғайлы етуге бағытталған. Бұл жұмыстар Чипсайдты Лондон қаласының басты сауда орталығына айналдыруы күтілуде. Чипсайд 2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарының марафон қашықтығының бөлігі болды. Әйелдер арасындағы Олимпиада марафоны 5 тамызда, ал ерлер арасындағы Олимпиада марафоны 12 тамызда өтті. Паралимпиаданың төрт марафоны 9 қыркүйекте өткізілді.