Кіріспе

Ми жолы

Мезолимбикалық жол, кейде «сыйлық жолы» деп аталатын, мидағы дофаминергиялық жол. Бұл жол мидың орталық бөлігіндегі вентральды тегментальді аймақты мидың алдыңғы бөлігіндегі базальды ганглияның вентральды стриатумымен байланыстырады. Вентральды стриатумға ядролы аймақ және иіс сезу түбіршегі кіреді. Мезолимбикалық жолдан дофаминнің ядролы аймаққа бөлінуі ынталандыру маңыздылығын (мысалы, мотивация және марапаттау стимулына деген құштарлық) реттейді және нығайтуға, сондай-ақ марапаттаумен байланысты моторлық функцияларды үйренуге көмектеседі. Мезолимбикалық жолдың және ядролы аймақтағы оның нейрондарының жұмысындағы бұзылулар тәуелділіктің пайда болуына және дамуына елеулі үлес қосады.

Анатомия

Мезолимбикалық жол – дофаминергиялық (яғни дофамин бөліп шығаратын) нейрондардың жиынтығы, олар вентральді тегментальді аймақтан (ВТА) вентральді стриатумға проекцияланады, оған ядролық аккумбенс (NAcc) және иіс сезу туберкулесі кіреді. Бұл мидың алдыңғы бөлігіндегі түйіннің құрамдас жолдарының бірі болып табылады, және мидың стимуляциялық сыйақысын қамтамасыз ететін нейрологиялық жолдар жиынтығы. VTA мидың орта бөлігінде орналасқан және дофаминергиялық, ГАМК-ергиялық және глутаматергиялық нейрондардан тұрады. Бұл аймақтағы дофаминергиялық нейрондар педункулопонтиндік ядродағы холинергиялық нейрондардан және латеродорсальді тегментальді ядродағы, сондай-ақ префронтальді қабық сияқты басқа аймақтардағы глутаматергиялық нейрондардан стимулдар алады. Ядролық аккумбенс және иіс сезу туберкулесі жасушалық жолақты денеде орналасқан және негізінен орта тікенді нейрондардан тұрады. Ядролық аккумбенс лимбикалық және моторлық субөңірлерге бөлінеді, олар NAcc қабығы және NAcc өзегі деп аталады. Мезолимбикалық жол мотивациялық танымға қатысады. Осы жолдағы дофамин деңгейінің төмендеуі немесе оның бастапқы орнындағы зақымданулар жануардың сыйақы алуға дайындығын азайтады (мысалы, егеуқұйрықтарда интравенді никотин беру үшін рычагты басу санының немесе тамақ іздеуге кеткен уақыттың азаюы). Дофаминергиялық препараттар жануардың сыйақы алуға дайындығын арттыра алады. Сонымен қатар, мезолимбикалық жолдағы нейрондардың ояну жиілігі сыйақы күту кезінде артады, бұл құштарлықты түсіндіруі мүмкін. Мезолимбикалық дофамин бөлінуі бұрын ләззаттың негізгі медиаторы деп есептелген, бірақ қазір оның ләззатты қабылдауда шағын немесе екіншілік рөлі бар деп саналады.

Басқа неврологиялық және психологиялық бұзылулармен байланысы

Мезолимбикалық жол шизофрения, депрессия және Паркинсон ауруымен байланысты. Бұған қоса, цифрлік медианы тым көп пайдаланумен де байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл отырықшы өмір салтының салдарынан туындауы да ғажап емес. Әрбір жағдай мезолимбикалық жолдың ішіндегі ерекше құрылымдық өзгерістерге алып келеді.