Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалалар мен қалалардың негізгі шаруашылық көшелері, британ қалаларындағы басты шаруашылық көшелер.
Generic primary business street of towns or cities
the main business streets in British towns
Жоғары көше – қала, қалаша немесе ауылдың басты шаруашылық көшесіне берілген жиі кездесетін атау, әсіресе Ұлыбритания және Ұлттар Достастығы елдерінде. Бұл көше шаруашылық, әсіресе сауда-саттық үшін маңызды орталық екенін көрсетеді. Сонымен қатар, бұл бөлшек сауда саласының метафорасы болып табылады. Тұтынушылардың жұмсаған ақшасының артуымен, Англиядағы Жоғары көшелердің саны 17 ғасырдан бастап көбейді және Виктория дәуірінде ең жоғары деңгейге жетті. Өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде дамыған қалалар мен қалаларға тартылған халқының санының өсуі урбанизацияның бұрынғыдан белең алуына себеп болды. 20 ғасырдың екінші жартысынан бастап, қала сыртындағы сауда орталықтарының дамуы, ал 21 ғасырдың басынан бастап онлайн сауданың өсуі Жоғары көшелердің гүлденуінің төмендеуіне әкелді. Бұл көптеген дүкендердің жабылуына соқтырып, Ұлыбритания үкіметін Жоғары көшені қайта жандандыру және сақтау бойынша шаралар қарастыруға итермеледі. Жоғары көше Ұлыбританиядағы ең көп таралған көше атауы болып табылады. 2009 жылғы статистикалық мәліметтерге сәйкес, 5 410 Жоғары көше, 3 811 Бейстандық жол және 2 702 Басты көше бар.
High Street is a common street name for the primary business street of a city, town, or village, especially in the United Kingdom and Commonwealth. It implies that it is the focal point for business, especially shopping. It is also a metonym for the retail sector. With the rapid increase in consumer expenditure the number of High Streets in England grew from the 17th century and reached a peak in Victorian Britain where, drawn to growing towns and cities spurred on by the Industrial Revolution, the rate of urbanisation was unprecedented. Since the latter half of the 20th century, the prosperity of High Streets has been in decline due to the growth of out of town shopping centres, and, since the early 21st century, the growth of online retailing, forcing many shop closures and prompting the UK government to consider initiatives to reinvigorate and preserve the High Street. High Street is the most common street name in the UK, which according to a 2009 statistical compilation has 5,410 High Streets, 3,811 Station Roads and 2,702 Main Streets.
Анықтама және қолдану
Орта ағылшын тілінде "high" сөзі жоғары дәреже білдірді ("жоғары шериф", "Жоғарғы канцлер", "жоғары қоғам"). "High" сөзі жолдардың жақсаруына да қатысты: "highway" (көше) 17 ғасырда шіркеулер мен олардың қауымдары қоныстар арасындағы барлық қоғамдық жолдарды атау үшін қолданған жаңа термин болды. 19 ғасырдан бастап, автокөлік жолдары пайда болған елдерде қоғамдық жолдардың (автомобиль жолдары) саны артып, "highway" термині күнделікті тілден шығып, кез келген қоғамдық жолды білдіретін заңды анықтамамен алмастырылды, мысалы, Автокөлік кодексінде. Осылайша "High Street" (Жоғарғы көше) термині басқа мағынаға ие болды; ол ең маңызды дүкендер мен кәсіпорындар орналасқан көше болды. Ұлыбританияда "High Street" термині жалпы және нақты мағынада қолданылады: адамдар "high street-те сауда жасау" дегенде негізгі сауда аймағын, сондай-ақ осы атаумен аталған нақты көшені білдіреді. Көптеген бұрынғы британдық колониялар, оның ішінде Канада, Австралия, Жаңа Зеландия және Жаңа Англия (әсіресе Массачусетс) бөлшек сауда аймақтарын атау үшін осы терминді қабылдады. Ирландия Республикасында "Main Street" қолданылады.
In Middle English the word "high" denoted superior rank ("high sheriff", "Lord High Chancellor", "high society"). "High" also applied to roads as they improved: "highway" was a new term taken up by the church and their vestries during the 17th century as a term for all public roads between settlements. From the 19th century, which saw a proliferation in the number of public roads (public highways), in countries using the term motorway, the term highway fell out of common speech and was supplanted by the legal definition, denoting any public road, as in the Highway Code. Thus the term "High Street" assumed a different meaning; that of a street where the most important shops and businesses were located. In Britain, the term 'High Street' has both a generic and a specific meaning: people refer to 'shopping on the high street' both when they mean the main retail area, as well as the specific street of that name. Many former British colonies, including Canada, Australia, New Zealand and New England (especially Massachusetts), adopted the term to refer to retail shopping areas. Main Street is used in the Republic of Ireland.
Өрлеу
Британияда шамамен 3000 көше High Street деп аталады, ал 2300-ге жуық көше осы атаудың түрлі нұсқаларымен аталады (мысалы, Upper High Street, High Street West), жалпы саны шамамен 5300 көшені құрайды. Олардың 600-дан астамы Лондонның округтерінде орналасқан. Main Street термині Шотландиядағы шағын қалалар мен ауылдарда қолданылады, ал Солтүстік-Шығыс Англияда Front Street жиі кездеседі. Корнуолл, Девон және Англияның солтүстігінің кейбір аймақтарында оған баламасы Fore Street болып табылады; Ұлыбританияның кейбір бөліктерінде Market Street де қолданылады, бірақ кейде бұл қазіргі (немесе тарихи) көше базарлары өткізілетін бөлек аудан болуы мүмкін.
In Britain, some 3,000 streets called High Street and about 2,300 streets with variations on the name (such as Upper High Street, High Street West) have been identified, giving a grand total of approximately 5,300. Of these, more than 600 High Streets are located in London's boroughs. Main Street is a term used in smaller towns and villages in Scotland, while in North East England Front Street is common. In Cornwall, some places in Devon and some places in the North of England, the equivalent is Fore Street; in some parts of the UK Market Street is also used, although sometimes this may be a different area where street markets are currently (or were historically) held.
Тарих
Ұлы Лондон өртінен (1666 ж.) кейін Лондон қаласы толығымен қайта құрылды. Қайта құруды реттейтін жаңа қала құрылысы заңдары көшелердің төрт түрін олардың жол жиегінің еніне және ғимараттардың түрлеріне қарай белгіледі. Дүкендер негізгі көшеде немесе "басты көшеде" орналасуына рұқсат етілді, бірақ тар жолдарда немесе арт көшелерде емес. Мұның себебі бөлшек сауданы реттеу үшін, сондай-ақ тар жолақтар мен арт көшелерде тығырықтарды болдырмау үшін сауда орындарының жақсы көрінуі болуы мүмкін. Осыған сәйкес, 17 ғасырдан бастап "Басты көше" термині біртіндеп тар мағынаға ие болып, ірі ауылдар мен қалалардағы маңызды сауда орындарын сипаттау үшін қолданыла бастады. 17 және 18 ғасырларда тұтынушылық шығындардың жылдам өсуіне байланысты Англиядағы басты көшелердің саны едәуір артты. Ұлыбританияда да қалалар мен кенттердің қарқынды өсімі байқалды. Өнеркәсіптік революцияның ықпалымен, универмагтар Ұлыбританияның басты көшелерінде кеңінен таралды, 1796 жылы Лондонның Палл Молл аймағында ашылған Хардинг, Хауэлл және компаниясы алғашқы универмагтардың бірі болуға үміткер. 1792 жылы Лондонда құрылған кітап сату және кеңсе тауарлары дүкені WHSmith әлемдегі ең көне ұлттық сауда желісі болып табылады. 19 ғасыр басты көшедегі дүкендердің "алтын ғасыры" болды. Викториялық Англиядағы орта таптың өсуі сауда-саттыққа және тұтынуға көзқарасты жақсартуға ықпал етті. Сауда орталықтары көрінуге және көрініс табуға, демалыспен сауда жасауға және серуендеуге арналған орындарға айналды. Алайда, 20 ғасырда басты көшелердің өміршеңдігі төмендеуіне бастады.
Following the Great Fire of London (1666), the city of London was completely rebuilt. New planning laws, governing rebuilding, designated four types of street based on the size of their carriageways and the types of buildings. Shops were permitted in the principal street or 'high street', but not in the by lanes or back streets. This may have been based on the need for high visibility in order to regulate retail trade, as well as to avoid congestion in the narrow lanes and back streets. Accordingly, from the 17th century, the term "High Street" gradually assumed a narrower meaning and came to describe thoroughfares with significant retail in large villages and towns. With the rapid increase in consumer expenditure, in the late 17th and 18th centuries the number of High Streets in England increased markedly. Britain also saw an unprecedented growth in urbanisation with people flocking to growing towns and cities. Nurtured by the Industrial Revolution, the department store became a common feature in major High Streets across Britain, with Harding, Howell & Co., opened in 1796 on Pall Mall, London, a contender for the first department store. Founded in London in 1792, bookseller and stationers WHSmith is the world's oldest national retail chain. The 19th century was a "golden era" for High Street shops. The rise of the middle class in Victorian England contributed to a more favourable attitude to shopping and consumption. Shopping centres became places to see and be seen, for recreational shopping, and for promenading. By the 20th century, however, the viability of High Streets began to decline.
Тенденциялар
20-ғасырдың ортасында сауда орталықтарының танымалдылығы және ғасыр басында онлайн-сауданың өркендеуі жоғарғы көшедегі сауда аймақтарының өміршеңдігіне қауіп келтірді. Британдық дәстүрлі High Street-ті сақтап қалуға бағытталған бастамалар көрініс тапқан. Тұтынушылардың сатып алу әдеттері мен қалауларын зерттеу нәтижесінде қалалардың гүлденуі бірнеше факторға байланысты екені анықталды. Зерттеулер қалалар мен қалалар алдында тұрған мәселелерді көрсетіп, "[қ]ала орталығы тек әлеуметтік, тұтынушылық немесе ләззаттық сауда мақсатына ғана емес, сонымен қатар сағаттан тыс ойын-сауық және демалыс қызметтерін де қолдайды. Тұтынушылардың қала орталықтарын қабылдау және пайдалану жолдары да түбегейлі өзгерді" деген қорытындыға келді. Қалалардың тұрақтылығына қауіп төндіретін мәселелерді шешу үшін тұтынушылардың мінез-құлқы мен клиенттік тәжірибені ескеру маңыздырақ болып келеді. Бұл зерттеулерге сәйкес, электрондық коммерцияның өсуіне қарамастан, жоғарғы көшедегі сауданың дамуы үшін сезімдік ләззаттық тәжірибелер (мысалы, иіс, сезіну және т.б.) саудагерлерге ұсынылуы керек, сонымен қатар тұрғындарға құрылыс ортасында жасырын мүмкіндіктерді ашуға мүмкіндік беруі керек.
The popularity of shopping malls in the mid 20th century, combined with the rise of online retail at the turn of the century has threatened the viability of high street retail precincts. Initiatives to preserve the traditional British High Street are evident. Research into the customer's shopping preferences and patterns reveals that the continued vitality of towns is predicated on a number of different variables. Research has highlighted the ongoing challenges faced by towns and cities and suggested that "[t]he town centre serves not only social, utilitarian or hedonic shopping purposes but also supports out of hours entertainment and leisure services. The way that consumers perceive and use town centres has also fundamentally changed." In order to address the issues threatening the sustainability of towns it is increasingly important to consider Consumer behaviour and customer experience. This is in line with research that proposes that for high street retail to thrive in spite of the growth threat of eCommerce, the sensual hedonic experiences (e. g. scent, feel, etc.) need to be presented to visitors while allowing for discovery of hidden experiences in the built environment.
Шағын дүкендерді қорғаушы қозғалысы
2006 жылы Хейс палатасының комитеті басты көшелердегі шағын дүкендердің орынсыз түрде үлкен желілік дүкендерге тоғысуының, «әлеуметтік байланыстың үзілуіне» алып келетін, бір-біріне ұқсас қалалардың пайда болуына себеп болатыны туралы қорытынды жасады.
In 2006, a House of Commons committee concluded that the loss of small shops on high streets in favor of chain stores contributes to the formation of clone towns, leading to "a loss of sociability".
Портас шолуы
2011 жылы «Мари, дүкендер королевасы» телесериалы арқылы танымал бизнес-консультант Мэри Портасқа Ұлыбритания үкіметі High Street саудасын тәуелсіз саралау үшін тапсырма берді. Есепте High Street аймақтарының құлдырауына қатысты мынадай деректер келтірілді: High Street дүкендеріндегі бөлшек саудаға жұмсалатын қаржы 50%-дан асты. Оның соңғы баяндамасында High Street-терге арналған болашақ көрінісі мен бірқатар ұсыныстар жазылған. Бірақ оның жоспары High Street дүкендерінің жабылуын тоқтатуға көмектеспеді, соның салдарынан билік өкілдері енді қалай әрекет ету керектігін білмейді.
In 2011, business consultant Mary Portas, best known for the TV series Mary Queen of Shops, was commissioned by the UK government to provide an independent review of High Street shopping. The report provided evidence for the decline of High Street precincts such as data indicating that retail spending in High Street shops had fallen to below 50 per cent. Her final report set out a vision for High Streets and a number of recommendations. However, her plan has failed to stem the number of High Street store closures, leaving authorities in a quandary about how to proceed.
Салыстырмалы қолдану
"High Street" термині қалыпты жайлы көшедегі дүкендерді, оларды арнайы, эксклюзивті және қымбат дүкендерден (көбінесе дербес дүкендерден) ажырату үшін қолданылады – мысалы, "High Street банктері" (сирек кездесетін жеке немесе инвестициялық банктердің орнына) немесе "High Street дүкендері" (бутиктердің орнына). "High Street банктері" деген тіркес Ұлыбританиядағы бөлшек сауда банктік секторын білдіреді.
The term "High Street" is used to describe stores found on a typical high street to differentiate them from more specialised, exclusive and expensive outlets (often independent stores) – for example, "High Street banks" (instead of the less common private or investment banks) or "High Street shops" (instead of boutiques). The phrase "High Street banks" is used to refer to the retail banking sector in the United Kingdom.
Австралия
Жоғары көшеден қатар, кішкентай қалалар мен ауылдарда "бас көше" аталымы да қолданылады.
Alongside High Street, the term Main Street is also used in smaller towns and villages.
Канада
"Жоғарғы көше" терминімен қатар, "Басты көше" немесе "Орталық даңғыл" терминдері де қолданылады. Канадада, Көлінің шығысында, Кинг-стрит және Квин-стрит көбінесе маңызды көшелер болып табылады; Квебек қалаларында "Басты көше" деген сөздің тікелей француз тіліндегі баламасы – rue Principale жиі қолданылады, ал "басты көшесі әлі де Басты көше болып сақталған ауыл" деген фраза шағын қалаларға деген құрметті білдіреді. Канаданың кейбір аймақтарында негізгі сауда орталығы Фронт-стрит болып табылады (әсіресе су арнасының жанында орналасқан қалаларда).
Alongside the term High Street, the terms Main Street or “Central Avenue” are also used. In Canada, east of Lake Superior, King Street and Queen Street are often major streets; rue Principale, as the literal French language equivalent of Main Street is frequently used in Quebec towns, and "a village where the main street is still Main Street" is a phrase that is used in respect for small towns. In some sections of Canada, the main commercial district is Front Street (especially in cities located alongside a waterway).
Германия
Германияда эквиваленті Hauptstraße (басты көше), бірақ бұл көп қозғалыс болатын жолды (яғни тас жолды) да білдіре алады. Көптеген қалаларда негізгі бизнес және сауда аймағы көбінесе Инненштадт (қала орталығы) немесе нақты көше атымен аталады. Кельн қаласында Hohe Straße (сөзбе-сөз, Биік көше) – басты сауда көшесі, бірақ ол оңтүстік жағындағы қақпаның (Hohe Pforte, яғни Биік қақпа) атымен аталған.
In Germany, the equivalent is Hauptstraße (Main Street), though this can also refer to a road with a lot of traffic (i. e., a highway). In most cities the main business and shopping area is rather referred to as Innenstadt (downtown) or by the specific street name. In Cologne the Hohe Straße (literally, High Street) is the main shopping street, but was named after a gate at its southern end (the Hohe Pforte, or High Gate).
Ирландия
Ирландияда "High Street" термині көбінесе қолданылмайды. Ол жерде, АҚШ-тағыдай, оның орнына "Main Street" қолданылады. Мысалы, Дублиннің екі негізгі сауда көшесі (Графтон көшесі және Генри көшесі) осылай аталамайды, сондай-ақ қаланың басты жолы (О'Коннелл көшесі) де аталамайды. Дублинде бұрын ортағасырлық қаланың орталығы болған Крайстчерч маңында "High Street" деп аталатын көше бар, бірақ ол сауда көшесі емес. Корк қаласының басты сауда көшесі – Сент-Патрик көшесі. Қаланың ең көне көшелері Солтүстік және Оңтүстік "Main Street" деп аталады. Лимериктің басты жолы, Дублин сияқты, О'Коннелл көшесі (осы атау Даниэль О'Коннеллдің құрметіне басқа да ирланд қалаларында қолданылады). "Main Street" (An tSráid Mhór, сөзбе-сөз "Ұлы/Басты көше") термині әртүрлі типтегі елді мекендерде қолданылады; Дублиннің тығыз орналасқан ішкі аймақтарындағы Ренелаг сияқты, астана маңындағы қалалар, мысалы, Swords, сондай-ақ елдің барлық ауылдары мен шағын қалаларында. Мысалы, OSI Солтүстік Ленстер қалаларының карталары кітабы көше атауларының отыз қала тізімінде он алты "Main Street" және тек екі "High Street" көшесін тізімдейді. Сол сияқты, OSI Дублин көшелер нұсқаулығында (Дублин қаласы мен Дублин округінің барлық аймақтарын қамтиды) жиырма "Main Street" және тек екі "High Street" көшесі тізімделген. Кейбір ирланд қалаларында "High Street" (An tSráid Ard) деп аталатын ірі сауда көшесі бар, олардың ішінде Килларни, Галвей, Вексфорд, Баллинроуб, Вестпорт, Багенэлстаун, Макрум, Туам, Уиклоу, Трим, Монаган, Килкенни және Килруш қалалары бар. Бантри, Корк округі ерекше жағдай; негізгі сауда көшесінің батыс бөлігі "High Street", ал шығыс бөлігі "Main Street" деп аталады. Оффли округіне қарасты Атлон мен Биррде де осындай жағдай кездеседі.
The term High Street is far less commonly used in Ireland. There, like in the United States, Main Street tends to be used instead. Neither of Dublin's two main shopping streets (Grafton Street and Henry Street) carry this name, for example, nor does its main thoroughfare (O'Connell Street). While Dublin has street named High Street near Christchurch, formerly the centre of the medieval city, it is not a shopping street. The city of Cork's main shopping street is St Patrick's Street. The city's oldest streets are named North Main Street and South Main Street. Limerick's principal thoroughfare, like Dublin, is also O'Connell Street (the name is used in a number of other Irish towns in honour of Daniel O'Connell). The term Main Street (An tSráid Mhór, literally "The Big/Great Street") is used across various types of settlements; from densely populated inner suburbs of Dublin such as Ranelagh, to satellite suburbs of the capital such as Swords, and also in villages and small towns throughout the country. For example, the OSI North Leinster Town Maps book lists sixteen "Main Streets" and only two "High Streets" in its thirty town index of street names. Similarly, the OSI Dublin Street Guide (covering all of Dublin City and County Dublin) lists twenty "Main Streets" and only two "High Streets". Some Irish towns do have a major shopping street named High Street (An tSráid Ard), including Killarney, Galway, Wexford, Ballinrobe, Westport, Bagenalstown, Macroom, Tuam, Wicklow, Trim, Monaghan, Kilkenny, and Kilrush. Bantry, County Cork is an interesting variant; the main shopping street is called High Street in its western part and Main Street in its eastern part. The same is found in Athlone and Birr, County Offaly.
Жамайка
Ямайкадағы басты сауда ауданы – Фронт-стрит (әсіресе су арнасының жанында орналасқан қалаларда).
In Jamaica, the main commercial district is Front Street (especially in cities located alongside a waterway).
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та оған баламасы – Мейн-стрит. АҚШ-тың кейбір аймақтарында негізгі сауда орталығы Фронт-стрит деп аталады (әсіресе, су арнасының жанында орналасқан қалаларда).
The equivalent in the United States is Main Street. In some sections of the United States, the main commercial district is Front Street (especially in cities located alongside a waterway).