Кіріспе

Аралдар тобы, архипелаг.

Берленгалар – Португалияның Оэсте аймағындағы Пениш қаласының жағалауынан орналасқан шағын Атлантика аралдарынан құралған португал архипелагы. Бұл аралдар бұрын британдық теңізшілерге "Бёрлингтер" деген атпен белгілі болған. Архипелагтағы жалғыз мекенделген арал – ең үлкені, Берленга Гранде, бірақ қазіргі таңда архипелагта тұрақты тұрғындар жоқ. Қалған аралдар екі топқа бөлінген: Эстелас аралдары және Фарильонс Форкадос аралдары.

Тарих

Берленга Грандедегі адам қонысы ежелгі заманға дейін барып жетеді: аралдар Птолемейдің географиясында Λονδοβρίς (Лондобрис) деп тілге алынған. Кейін римдік географтар оны Сатурн аралы деп атады, ал мұсылмандар, викингтер және каперлер бірінен соң бірі осы аралдарға келіп-кетіп жүрді. Аралдардың б.з.д. бірінші мыңжылдықта финикиялықтар қабылдаған, Баал-Мелкарт құдайына арналған бұрынғы қасиетті орын болғаны айтылады. 1513 жылы Визеу королевасы Элеонораның қолдауымен Сан-Жероним орденінің монахтары аралда теңіз саяхатына көмек көрсету және жиі болатын кеме апаттарының құрбандарына пана беру үшін қоныс салған. Сол жерде салынған Мисерикордия да Берленга монастыры 16 ғасырға дейін сақталды, бірақ ауру, азық-түлік тапшылығы және нашар байланыс (жағдайдың үнемі нашарлауынан) монахтарды аралдағы қызметін тоқтатуға мәжбүр етті. Португалияның тәуелсіздігі үшін болған соғыстан кейін, король Жоау IV билік еткен кезде, соғыс кеңесі монастырь қираған жерлерін бұзып, оның тастарын жағалауды қорғау үшін пайдалану жағалаудағы елді мекендерді қорғауға көмектесетінін шешті. Сан-Жуан Баптиста-дас Берленгас бекінісі монастырь қираған жерлердің қалдықтарынан салынды. 1655 жылы ол салынысы кезінде Барбария жағалауының үш қарақшысының шабуылына тойтарыс берді. Аралдағы маяк (жергілікті тұрғындар оны Браганса герцогы деп атайды) 1841 жылы салынған. 20 ғасырда маяк бағанасына күн панелі орнатылып, көру бұрышы кеңейтілді. ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасының (MAB) Халықаралық үйлестіру кеңесі 28 маусымнан 1 шілдеге дейін Дрезденде (Германия) өткен отырысында 18 жаңа нысандармен бірге Берленга аралдарын Дүниежүзілік биосфералық қорықтар желісіне (WNBR) қосты: 2011 жылғы 30 маусымдағы мәлімдемеде классификацияланған қорықтардың тізімі жарияланды.

География

Архипелаг ең үлкен аралы – Берленга Гранде және екі кіші арал тобы – Эстелас шығанақтары мен Фарилхенс Форкадос аралдарынан тұрады. Архипелаг жергілікті фаунаны (атап айтқанда, теңіз құстарын) қорғау үшін арнайы қорық аймағы болып жарияланғандықтан, оны негізінен ғалымдар, ал жазда – бірқатар туристер бағалайды. Тасты архипелагта топырақ аз болғандықтан, өсімдік әлемі де шала. Оның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен биікке көтеріледі. Аралда Gruta Azul (ағылшын тілінде: "Көк үңгір") және Furado Grande (ағылшын тілінде: "Үлкен тесік") сияқты бірнеше танымал үңгірлер бар. Furado Grande – бүкіл аралды кесіп өтетін, ені және биіктігі бар табиғи туннель. Бұл туннель аралға келген туристердің тоқтау орны ретінде қайта жабдықталған.

Теңіз биомы

Берленгас архипелагы Пенишеден оңтүстікке қарай, Назаре каньонының оңтүстігінде және континенттік шельфтің шетінде (Фарилхенс аралдарында) орналасқан, бұл теңіз аймағы салыстырмалы түрде жоғары биологиялық өнімділігімен ерекшеленеді және жағалау мен мұхит балықтарының кездесу орны болып табылады. Сонымен қатар, терең сулардан көтерілетін ағындар коммерциялық құндылығы бар су жануарларының дамуына көмектеседі. Балықтардың, теңіз сүтқоректілерінің, теңіз өсімдіктерінің және басқа да теңіз организмдерінің алуан түрлілігі оның теңіз қорығы ретінде танылуына себеп болды. Ең көп кездесетін балықтар – екі жолақты теңіз жапырағы және баллан жапырағы, сондай-ақ Фарилхенс аралдарында жиі ұшырасатын еуропалық бас, қызыл порги, алтын бас жапырағы және қараңғы групер.

Мәдениет

Берленга Гранде революциядан кейінгі португал фильмінде "О Рей дас Берленгас" ("Берленгалардың патшасы") деп аталатын комедияда түсті. Бұл фильмде бірнеше адам, туристер мен жақын маңдағы қалалардың тұрғындары аралдардың тәуелсіздігін жариялауға тырысып, өздерін Берленганың патшасы, ханзадасы немесе президенті деп жариялайды. Бұл жариялаулар мен азат ету армиялары – тек көңіл көтеру үшін ойдан шығарылған нәрсе.