Кіріспе

Ағылшын тіліндегі ұятты сөз – "shit" сөзі. Есім ретінде ол нәжісті білдіреді, ал етістік ретінде дәрет жасауды білдіреді; көпше түрінде ("the shits") – диареяны білдіреді. "Shite" – британдық және ирландтық ағылшын тілдерінде жиі қолданылатын нұсқа. Сленгтік сөз ретінде "shit" сөзінің көптеген мағыналары бар, олардың ішінде: мағынасыздық, ақымақтық, құны төмен не сапасы нашар нәрсе, маңызсыз және көбінесе мақтанғаныш немесе жалған әңгіме, немесе жек көрікті адам. Сондай-ақ, ол кез келген затты жалпылама атау үшін немесе наразылық, таңғалу немесе ашуды білдіру үшін де қолданылуы мүмкін.

Этимология

Сөз, әлдебір көне ағылшын тілінен шыққан болуы мүмкін, онда scite (тұн, тек жер-су атауларында кездеседі) және scitte (диарея) есімдіктері, сондай-ақ scītan (дефекация жасау, тек bescītan түрінде кездеседі, экскрементпен жабу) етістігі болған. Соңында ол орта ағылшын тілінде schītte (экскремент), schyt (диарея) және shiten (дефекация жасау) түріне айналды, және Рим империясы тұсында жазу білмейтін герман тайпалары оны қандай да бір түрінде қолданғаны сөзсіз. Бұл сөзді Proto Germanic *skit, ал түптеп келгенде Proto Indo European *skheid "кесу, бөлу" сөзіне дейін іздеуге болады, осы түбірден "shed" сөзі де пайда болған деп саналады. Қазіргі герман тілдерінде осы сөздің бірнеше туыс сөздері бар, мысалы, неміс тілінде Scheiße, голланд тілінде schijt, швед тілінде skit, исланд тілінде skítur, норвег тілінде skitt және т.б. Ежелгі грек тілінде 'skōr' (жатыс есімде 'skatos', содан 'scato') Proto Indo European *sker сөзінен шыққан, бірақ олар байланысты емес болуы мүмкін.

Қолданылуы

"Шит" сөзі (сондай-ақ британ және гиберно-ағылшын тілдерінде "shite") осы сөзді ұятсыздық деп санайды және ресми сөйлеуде көбінесе қолданылмайды. Ағылшын тілінде "shit" сөзінің орнына қолданылатын жұмсақ сөздерге "shoot", "shucks", "sugar" және эвфемизм ретінде қолданылатын "Sugar, Honey, Ice(d) Tea" (Қант, Бал, Мұз) жатады. Сөздің тура мағынасында оның жиі қолданылатын мағынасы өте шектеулі. Нақтыланбаған немесе жиынтық түрдегі нәжіс әдетте "шит" немесе "кейбір шит" деп аталады; нәжістің бір бөлігі кейде "шит" немесе "шиттың бір бөлігі" деп айтылады; ал дефекация жасау – "шит жасау" немесе "шит шығару" болып табылады. "Шитті" үйінді, жүк, кесек және басқа да мөлшерлер мен пішіндерде кездесетінін айту жиі кездеседі, бірақ мұндай сөздер бейнелі мағынада одан да күштірек қолданылады. "Шит" сөзі уәж немесе тікелей тілде айтылғанда, таңғалуды, ризашылықты немесе жиренуді білдіруі мүмкін. Осындай тіркестерге "жарайды!", "уау!" немесе "жылыс!" сөздерін жатқызуға болады. "Шиттың бір бөлігі" сөзі жек көрінетін адамды немесе сапасы нашар затты сипаттау үшін бейнелі түрде қолданылуы мүмкін ("Бұл машина – шиттың бір бөлігі", көбінесе "P.O.S." деп қысқартылады). 2017 жылы жарияланған бір зерттеуде "шит зерттеулері" адамдардың қарым-қатынасы мен ойлау қабілеті туралы риторикалық зерттеулердің көп салалы мета-өрісі екені айтылды. Авторлар түсіндірді: "Риторикалық зерттеулер "шит" сөзін трансформацияны, стильді және мәтіндік қатынастарды білдіру құралы ретінде қарастырды", әсіресе "антисемитизм" және "шараптың дәмін тату" сияқты сараптамалық тақырыптарға қатысты талаптармен байланысты. Олар "бос сөз" бір жақты дискурс екенін, оны түсіну қиын, себебі ол "өзаралық күтуге кедеріс келтіретін идеологиялық тосқауылдарды" қамтиды және сынға ұшыраудан сақтауға бағытталғандығын қорытындылады.

Айқын емес есім

Шит – жалпы массалық зат есім ретінде қолданылуы мүмкін, мысалы, «Бұл шоу шиттей қызық» немесе «Бұл тест шиттей қиын», немесе «Бұл ақымақ шит». Бұл үш қолданыс (қызық, қиын және ақымақ немесе ақымақтың басқа синонимдері) көбінесе АҚШ-та естіледі. «(Ас)» деген сөздің қолданылуы сөздің мағынасын сәл өзгертеді, бірақ жалпы мағынасы бірдей болады. «Өзіңді жинап ал!» деген сөз тіркесінде «шит» сөзі адамның ақыл-ойы мен сабырлылығын, немесе заттарын, жабдықтарын білдіруі мүмкін. «Оның ісі жаман» деген сөз оның істерінің ретсіз екенін білдіреді, бұл оның бақытсыздығы немесе оның бақылауынан тыс күштер емес, оның жеке кемшіліктерінен туындайды. «Бірде үйіме келіп, шит сөйлесейік» деген мағынада қолданылады. Шитіхана – жағымсыз орын, тозаққа ұқсас. Бұл сөздің пайда болуы шұңқырдағы дәретханаға сілтеме жасайды. «Асық-суық» – жағдай, түсіндірме, дәлел сияқты, бір нәрсе негізсіз немесе алдау немесе жасыру үшін ойлап тапқан нәрсе, яғни жалғандық. Көбінесе «крак» деп қысқартылады. Мысалы: «Осыған сенуімді күтесің бе? Қандай асық-суық!» «Кірпіштен тұрғызылған шитханадай» деген сөз тіркесі АҚШ-та келген әйелді мақтау үшін, ал басқа ағылшын тілді елдерде спорттық дене бітімі бар еркектерді мақтау үшін қолданылады. Бұл мағынаның негізі – көптеген шитханалар фанерадан немесе болат парақтарынан жасалған шала-жартылай құрылыстар. «Шиттер» – дәретхананың жаргондық атауы, және оны «шұңқырға тастау» сияқты, бірдеңе ысырап болғанын білдіру үшін қолдануға болады. Мысалы: «Бұл диск ойнатқыш сатып алғанымнан кейін бір аптадан кейін жұмыс істемей қалды, мен түбіртегін жоғалттым! Жиырма доллар шиттерге кетіп қалды!» «Шильдадағы шит» – АҚШ әскери жаргонында тостағандағы кремді пісірілген сиыр етіне арналған сөз. Әдепті компанияда бұл SOS деп қысқартылуы мүмкін.

Қиындықтар

Шыт – қиындыққа тап болғанда немесе жағдайдың нашарлағанын білдіру үшін қолданылатын сөз (әдетте «қате» деп айтылады). Бір уақытта бір жерде орын алатын барлық проблемалардың жиынтығы – шыттың көп болуы. Жағымсыз жағдайды «қатты шыт» деп атауға болады (Мысалы: Жылдамдықпен жүргенің үшін айыппұл алдың ба? Міне, қатты шыт екен!). Ал «жаман жағдай» деген тіркесі қиындыққа тап болған адамға көңіл білдірмейтін жауап ретінде қолданылады (Тұтқындалдың ба? Жаман жағдай, жігіт!). Немесе біреуге шағымдануын тоқтатып, жағдайға бейімделу керектігін айту үшін де қолданылады (Билли: Мен сенің кінәңнен тұтқындалдым! Томми: Жаман жағдай, дос, менімен бірге келуге келіскенде тұтқындалу мүмкін екенін білдің.). Көп жағдайда, бұл термин адамның өзінің қазіргі проблемасына қатысты кінәсін көрсету үшін айтылады. Ашуланып, «Шыт!» деп айту да жиі кездеседі. Бір нәрсенің көп мөлшері, әсіресе жағымсыз немесе жиренішті нәрсе – шыттың көп болуы. Босс маған осы аптада көптеген қосымша жұмыстар жүктеді. «Шыт сэндвичі» – жағымсыз жағдайды, шіріген етті нанға орағандай, аздап жақсарту үшін қолданылатын метафора. «Шыт сэндвичі» термині ескі әзілден шыққан: «Өмір – шыт сэндвичі. Нан (ақша) неғұрлым көп болса, шытты аз жейсің». «Шыт ағынында» немесе әсіресе «құрышпен шыт ағынында» – қиын жағдайға түсіп, шығу жолын таппау. Бұл «құрышпен ағында» деген ескі сөздің құлпыраған нұсқасы, мағынаны күшейту үшін құлпыраған сөздер қосылған. «Шыт орын алады» деген сөз өмірде жаман оқиғалардың болатынын білдіреді. Бұл көбінесе көңілсіздікпен немесе иық сілкіп айтылады, бірақ өзінің жаман тағдырына жиі шағымданатын адамға немесе ашуландыратын түрде айтылуы мүмкін. «Шыт орын алғанда» деген сөз нақты қақтығыс немесе қиындық туған кезде, шешімді қадамдар қажет ететін жағдайды білдіреді. Бұл көбінесе соғыс жағдайларында және фильмдердегі экшн-көріністерде қолданылады, бірақ күнделікті өмірде де қолдануға болады. «Мен шыт орын алғанда мұнда болғым келмейді!» – сөйлеушінің осы сәттен қорқуын көрсетеді (бұл жаудың шабуылынан бастап ашулы ата-анаға немесе досқа қарсы тұру кез келген нәрсе болуы мүмкін). Әдепті қоғамда бұл сөз «орын алғанда» деп қысқартылады. Ол – қиын жағдайға тап болғанда көмекке жүгінетін адам. Бұл адамның сенімді екендігін және қиын жағдайда қиындықтан қашып кетпейтінін немесе одақтастарын тастамайтынын білдіреді. Бұл тұжырымдама қарапайым: желдеткіштің пернесіне тиген заттың шашырауы лас және жағымсыз жағдайға әкелуі мүмкін (қоқыс таратушымен бірге болу сияқты). Бұл оқиға шын мәнінде болды ма, жоқ па, әлде көптеген адамдар оның нәтижесін елестете алады ма, белгісіз. Басқа мысал – «Шыт төбеден төмен түседі» деген сөз, бұл менеджердің қиындықтары төменгі лауазымдағы қызметкерлерге ауысатынын көрсететін метафора. Мұндай жағдайларға қатысты көптеген анекдоттар мен әзіл-сықақтар бар, өйткені мұндай жағдайлардың бейнелері күлкілі деп саналады. Бұл әдетте басқа біреудің үстіне төгілген жиренішті және лас заттардың күлкілі екендігімен байланысты. Біреуді «мастыққа берілген» деп сипаттау үшін, ол адам алкогольдік уланудан (яғни қатты мас күйде) әрекетке қабілетсіз дегенді білдіреді.

Үстемдік

Сонымен қатар, дөрекі сөздерді басқа біреуден әлеуметтік басымдық орнату үшін де қолдануға болады. Ең көп таралған тіл тиесі – «шұжық же!» (қолжазбаларға сәйкес), осы арқылы жек көруді білдіреді. «Менің шұжығымды же» сияқты жеке сөздерді қосу арқылы, одан да терең жеке мағына беруге болады. Айтқанда, жоғарыда айтылған сөздер «Шұжық жеп, өл!» фразасының қысқартылған түрі. Оны көбінесе үтірлерсіз қарғыс ретінде айтады, сонда қарсы тарапқа дәл сол әрекеттерді орындауға бұйрық беріледі. Дегенмен, бұл фраза бастапқыда «Же, шұжық же, өл!» деп аталып, адамның ең негізгі үш қажеттілігін білдірген, және ол әскерилер арасында кең таралған. «Сен ештеңе емессің» деген сөз тіркесі қарсыласты қорқытуға бағытталған, оның маңызсыз немесе құнды емес екенін көрсетеді. «Жылы нәрсе» дегені аса маңызды немесе жедел мәселеге қатысты болуы мүмкін («Бұл есеп шынымен де жылы нәрсе!»). Оны сын есім ретінде де қолдануға болады: «Бұл хат жылы!» «Жылы нәрсе» өзін жоғары бағалайтын немесе басқалардың пікірінше лайықты адамды да білдіруі мүмкін («Ол өзін жылы нәрсе деп санайды!» немесе «Ол өте керемет!»). Әдепті қоғамда, адам туралы сөз қозғалғанда, «жылы нәрсе» орнына «керемет» деген эвфемизмді қолдануға болады. Сөйлеуші өзінің үстемдігін «Оның шұжығы иісі жоқ» деген фраза арқылы мақтандығымен көрсете алады. Грамматикалық қателігі сөйлеушінің өзіндік маңыздылығын көрсетеді, ал «Оның шұжығы иісі жоқ» фразасы грамматикалық дұрыстығы мен дөрекі сөздің үйлесімінен туындағандығына байланысты одан да күшті әсер етеді. Бұл фраза оның мақтанышын және өзін кінәсыз санайтынын көрсетеді. Мысалы: «Қаржыдағы сол мақтандылар компанияны қиратты – олардың шұжығы тіпті иіссіз!» Осы тақырыпта: «Оның барлық шұжығы гүл сияқты иіс шығарады!» «Шұжық тебуші» сөзі қарапайым жұмысшыны немесе төменгі тапқа жататын адамды қорлау үшін қолданылуы мүмкін. Кантри және батыс музыкасының орындаушысы немесе жанкүйері үшін. «Шұжық тебуші» термині Лайл Ловетттің «Pontiac» әніндегі «Дүрегімді қайтарып бер» әніндегідей, «кабақ салып тұрған бардағы» қызды сипаттағандағы «chipkicker redneck woman» сияқты, азырақ дөрекі «chipkicker» сөзімен ауыстырылуы мүмкін. «Шұжық бас» сөзі жиі естілетін қорлау сөз. Ақымақ адамды «ақылсыз» деп те атауға болады. Өте ақымақ немесе жек көрінетін адамды «ақымақ» деп те атайды. «Шұжық бас» – карта ойынының да атауы.

Оң көзқарас

Солтүстік Америка сленгінде, "the" артықшылық есімшесін "shit" сөзіне қосып айту оның мағынасын толығымен керісіне өзгертіп, "ең жақсы" дегенді білдіреді, мысалы, "Altered Beast is the shit". "Crap" сияқты басқа да ұқсас сленг сөздер мұндай тіркестерде қолданылмайды. "Шит иесінің күлімсіреуі" дегені, адамның өзіне қанағаттанғанын, мақтанғанын, ұялып тұрғанын немесе әдейі қиындық тудыруын білдіреді. Бұл сондай-ақ, "Сенің бүкіл ішімдік бөтелкесін өзің ішкеніңді білем, солай емес пе?" деген сұраққа әдемі жауап ретінде де айтылуы мүмкін.

Ақымақты қысқарту

"Негізінен?" (немесе "әуесқойлықтың" қысқартылған түрі) ерекше немесе сенуге қиын жайтқа жауап ретінде қолданылады. Сондай-ақ, сенуге қиын мәлімдеме жасаған адам өз мәлімдемесінің шындығын немесе дұрыстығын күшейту үшін "негізінен?" деп қосуы мүмкін, әсіресе оның сөзіне күмән келтірген адамға жауап ретінде. "Негізінен?" сөзі айқын нәрсеге сарказммен жауап беру үшін де қолданылады, мысалы, "Негізінен, Шерлок". Бұл сөзді "Мені алдама" немесе "Сен жалған айтасың" сияқты тіркестерде де қолдануға болады. "Жалған" термині көбінесе шындыққа адал емес, әсте сауғаратын немесе "өтірікші" деп саналатын адамды айыптау үшін қолданылады. Мысалы: "Ой, кешіріңіз, сізді тойға шақыруды ұмытыппын, бұл толығымен жағдайдың салдары болды, бірақ сіз ештеңе жіберіп алмадыңыз". "Сен жалған айтасың! Мені шақыруға жетіп жатқан мүмкіндіктерің болды. Егер маған наразы болсаң, неге тура айтпайсың?!" "Жалған" сөзі жалған немесе шындықтан аулақ сөздерді білдіреді. (Аттың зәрi шамамен соған тең, ал тауықтың зәрi – қорқақтық, ал құстың зәрi адамның ақылсыз екенін көрсетеді, ал ақылсыздық адамның қатты қозғырлыңқы немесе ашулы күйге енгенін көрсетеді.) Мені алдап тұрсың ба?! деген сұрақ кейде сенуге қиын мәлімдемеге жауап ретінде қойылады. Бұл мәлімдеменің шындығын қайта растайтын жауап: "Сенді алдамаймын".

Бастысы

Мүмкін, «зерде» сөзінің сенімді түрде жеткізетін жалғыз тұрақты коннотациясы – оның атауына қатысты сөйлеушіде белгілі бір эмоционалдық қарқындылық бар екендігі. Сөзді естігендегі нараздық сезімі тыңдаушы мен жағдайға байланысты өте әртүрлі болады және жас пен әлеуметтік жағдаймен байланысты: егде жастағы адамдар мен жоғары әлеуметтік-экономикалық деңгейдегілер (немесе оған ұмтылатындар) жас және жұмысшы табына жататындарға қарағанда оны жеке және таңдамалы түрде қолданады. Мысалы, «Шыт!» Мен сол ессіз адамнан қатты қорқып, оны каратэ жарысынан бас тартуға сөйлеп көндірдім! «Зерде сөйлеу» термині мақтануды немесе әстеуді білдіреді (ал «зерде айту» әдетте біреу туралы жаман әңгіме тарату немесе шындыққа келмейтін нәрселер туралы мақтанышпен айтуды білдіреді), бірақ жоғарыдағыдай жағдайларда «зерде» сөзі көбінесе үстеу ретінде қолданылады. «Құдай-ау!» деген тілек қасиетті мен күнәлінің қатар келуінен күшін алады. «Зерде» сөзі «fuck» сөзі сияқты, -ing жалғауларымен немесе аралыққа енгізіліп қолданылмайды. Мысалы, «Мен каратэ жарысын ұтып алдым» деген орнына «Мен бәсекелес жарысты ұтып алдым» деуіміз мүмкін. Сол сияқты, «бәсекелес сенімді» деген сөздер қалыпты болса, «зерде сенімді» деген сөздер дұрыс емес.

"Шығамын" етістігі

Шаттың өткен шамы мен толыққан түрі диалектіге және кейде сөйлемнің ырғағына байланысты shat, shit немесе shitted түрінде кездеседі. Кентерберийлік ертегілердің кіріспесінде shitten толыққан түрі ретінде қолданылған; алайда, бұл форма қазіргі ағылшын тілінде қолданылмайды. Американдық ағылшын тілінде "shit" толыққан түрі ретінде көбінесе дұрыс болып саналады, ал "shat" әдетте қабылданады, ал "shitted" сирек кездеседі және Random House мен American Heritage сөздіктерінде табылмайды.

"Шыт-шыт"

Біреуді немесе бір нәрсені "shitcan"-ға жіберу – оны жеңіл-жеңіл немесе әдепсіздікпен қабылдамау немесе жою, мысалы, қоқысқа тастағандай. "Shitcan" сөзін зат есім ретінде де қолдануға болады: Көңіліңді түсірме, мұндай есеп тікелей "shitcan"-ға барады. Сондай-ақ, жұмыстан қууды білдіруі мүмкін: "Егер үнемі кешігіп келсең, басшың сені "shitcan"-ға жібереді".

Арғы тіркестері

"S.H.I.T." деген аббревиатурасы көбінесе әзілдерде кездеседі, мысалы, Арнайы жоғары қарқынды оқыту (жұмысқа қабылдау өтініштерінде жиі қолданылатын әзіл), Арнайы ыстық тоқтату тобы (SWAT-ты пародизациялау) және S H әріптерімен басталатын кез келген колледж атауы (мысалы, "Ақылды" (2006) фильміндегі Оңтүстік Гармон технология институты немесе "Кенни" (2006) фильміндегі "Тауар жоғары транзитте" институты). Оңтүстік Гудзон технология институты кейде Вест-Пойнттағы АҚШ Әскери академиясын сипаттау үшін қолданылады. Әдепті ортада "Шайдағы қант және бал" немесе "Мұздатылған қантты шай" сияқты аббревиатуралар қолданылуы мүмкін. Канадалық Showcase телеарнасының "Trailer Park Boys" сериалында кейіпкерлер жиі "шитті" (надандық сөзі) қолданады. Мысалы, ойдан шығарылған трейлер паркінің бастығы Джеймс "Джим" Лейхи көптеген метафораларды қолданады, соның ішінде негативті сөздерді де қолданады; бір эпизодта Лейхи Рикидің біліміне деген құштарлығын "шиттің цунамиіне" теңейді, ал тағы бір эпизодта Лейхи Бублске "шиттің бүркіттері төменнен шабуылдап келеді" дейді, оның нашар мінез-құлқына байланысты. Осы сериалдың эпизодтарының тақырыптарында да "шитті" сөзі қолданылады, мысалы, "Шит желдері", "Шит леопарды өз дақтарын өзгерте алмайды" және "Шит қасқырға ешқашан жылама".

Ұлыбритания

Британдық теледидарда "шикі" деген сөзді алғаш рет 1960 жылдардың соңында Монти Пайтон комедиялық труппасының мүшесі Джон Клиз айтқан, оның Грэм Чэпманның қабірі басындағы сөзінде айтылғандай. Дегенмен, бұл ақпарат тәуелсіз түрде расталмаған. "Тоңырған шошқаның нәжісідей қалың" деген тіркес 1969 жылы BBC-нің "The Big Flame" пьесасында қолданылған. "Шикі" сөзі 1966 жылғы британдық "Cul de sac" фильмінде де кездеседі, бұл Джон Клиздің айтқан уақытына дейін болған болуы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

Бұл сөз FCC ережелеріне бағынбайтын американдық кабельдік теледидар мен спутниктік радиода жиі қолданыла бастады. Канада, Ұлыбритания, Ирландия Республикасы, Австралия және Жаңа Зеландия сияқты ағылшын тілінде сөйлейтін басқа елдерде бұл сөзді әр аймақтың реттеуші кеңестері теледидар хабарларында қолдануға рұқсат береді, егер ол жастардың көруі күтпеген кешкі уақытта қолданылса. Бұл туралы ABC News телеарнасының 20/20 бағдарламасында хабарланды. "Шит" - американдық комедиант Джордж Карлиннің "Теледидарда ешқашан айта алмайтын жеті сөздің" біреуі. АҚШ-та бұл сөзді қолдану теледидар желісінде цензураланады (ал оның синонимі көбінесе цензураланбайды), бірақ FCC кейбір ерекшеліктерге рұқсат берді. Мысалы:

1999 жылдың 14 қазанындағы Chicago Hope эпизоды АҚШ телеарнасында цензурасыз "шит" сөзін қолданған алғашқы сериал (документальді фильмдерді есептемегенде). Бұл сөз кейіннен жедел жәрдем бөлімінде, доктор Марк Гриннің "Жағалауда" атты эпизодында, мидың қатерлі ісіктің соңғы сатыларынан зардап шеккен кезде қолданылады. Эпизод бастапқыда цензурасыз көрсетілсе де, "шит" сөзі қайта көрсетілімдерде өңделді. South Park сериалының "It Hits the Fan" (2001 жылдың 20 маусымында эфирге шыққан) эпизоды Chicago Hope эпизодының шуын пародиялады. Онда "шит" сөзі 162 рет қолданылады, ал экранның бұрышындағы санағыш қайталануларды есептейді (сөздің жазбаша түріндегі 38 рет қолданылуын қоспағанда, жалпы саны 200-ге жетеді). South Park американдық кабельдік желілерде көрсетіледі, олар FCC-нің реттеу құзыретінен тыс және олардың әдепсіз диалогтарды цензуралау кабельдік операторлардың қалауына байланысты. Сол эпизодтан бері бұл сөз (сондай-ақ экрандағы нәжістің бейнелері мен нәжіс процесі) South Park сериалының тұрақты бөлігіне айналды. Кейбір эпизодтарда сондай-ақ ақыл-ойы бар нәжіс болып табылатын Ханки мырза кейіпкері де бар. Comedy Central-дің басқа сериалдары, FX, TBS және 2014 жылдың наурызынан бастап Adult Swim сияқты басқа кабельдік желілердегі бағдарламалар да жиі "шит" сөзін қолданады. Graceland сериалының эпизодтары да солай.

Санитарлық жағдайды жақсарту

Науқандар мен оқиғалар кезінде "қоқыс" (немесе жергілікті жерде қолданылатын өзге де қабақтан сөздер) – фекалия немесе экскреттердің орнына – қолданылуы, дамытушы елдерде кең таралған үлкен денсаулық сақтау мәселесі болып табылатын ашық дәретхананы тоқтатуға бағытталған, қоғамдық бастамамен жүзеге асырылатын толық санитария тәсілінің мақсатты бір бөлігі болып табылады.