Кіріспе

Голландиялық кальвинист теолог (1563–1641)

Франсискус Гомарус (François Gomaer; 30 қаңтар 1563 – 11 қаңтар 1641) – голландиялық теолог, қатаң кальвинист және Якоб Арминийдің (және оның жақтастарының) іліміне қарсылас болған. Оның теологиялық даулары Дорт (немесе Дордрехт) синодында (1618–19) қарастырылды.

Өмір

Гомарус Брюгге қаласында дүниеге келген. Реформация принциптерін қабылдаған оның ата-анасы 1578 жылы жаңа дінін еркін білдіру үшін Брюггеден Пфальц сайлау округіне көшіп келді және ұлын Иоганн Штурмның басшылығымен Страсбургке білім алуға жіберді. Ол үш жыл сонда болып, 1580 жылы Нейштадтқа кетті, онда сайлаушы палатасы лютеран емес болғандықтан Хайдельберг профессорларын қуып шығарған еді. Мұнда оның теология пәнінен ұстаздары Захарий Урсин (1534–83), Иероним Занхий (1560–90) және Даниил Тоссанус (1541–1602) болды. 1582 жылдың соңында Англияға барып, Оксфордта Джон Рейнольдтың (1549–1607) және Кембриджде Уильям Уитакердің дәрістерін тыңдады. Ол 1584 жылы Кембриджді бітіріп, содан кейін Хайдельбергке барды, онда факультет осы кезде қайта құрылған еді. 1587 жылдан 1593 жылға дейін Франкфурттағы Голланд реформаторлық шіркеуінің пасторы болды, бірақ қауым қуғынға ұшырап таратылды. 1594 жылы Лейден университетінде теология профессоры болып тағайындалды, ал сонда барудан бұрын Гейдельберг университетінен доктор ғылымының дәрежесін алды.

Теология

Гомарус 1603 жылға дейін Лейденде тыныш сабақ берді, содан кейін Якоб Арминий теологиялық факультеттегі әріптестерінің бірі болды және Гомарус негізінен пелагиандық ілімдер деп санайтын нәрселерді үйретіп, университет ішінде теологияның жаңа мектебін құруға кірісті. Гомарус бірден осы сенімдерге қарсы тұруға бел буды, оны кейіннен Франкерде теология профессоры болған Иоганн Б. Богерман (1570–1637) қолдады. Арминий сайлауды сенімге байланысты етуге тырысты, ал олар абсолютті алдын ала белгілеуді сенімнің ережесі ретінде орнатуға тырысты, соған сәйкес барлық Киелі Жазулар түсіндірілуі керек. Гомарус содан кейін Арминийдің қарсыластарының жетекшісі болды, олар гомаристтер (голланд тілінде: contra remonstranten) деп аталды. Ол 1608 жылы Голландия штаттарының жиналысында Арминиймен екі рет жеке пікір алмасты, және 1609 жылы сол жиналыста бес ремонтрантпен (арминиялықтармен) кездескен бес гомаристтің бірі болды. Арминийдің өлімінен кейін көп ұзамай, Арминийдің көзқарастарына жақын болған Конрад Ворстиус, Гомарустың және оның достарының қарсылығына қарамастан, оның орнына тағайындалды. Гомарус бұл жеңілісті ауыр қабылдады, лауазымынан кетіп, 1611 жылы Мидделбургке кетті, онда реформаттық шіркеуде уағызшы болды және жаңадан құрылған Illustre Schule-де теология мен еврей тілін оқытты. Содан кейін 1614 жылы ол Саумур академиясының теология кафедрасына шақырылды, онда төрт жыл болды, содан кейін Гронингенде теология және еврей тілі профессоры болып шақырылды, ол 1641 жылғы 11 қаңтарда Гронингенде қайтыс болғанға дейін сол жерде қалды. Гомарус еврей тілі профессоры болғанына қарамастан, яһудилерге шектеулер қоюға шақырды.

Дорт Синоды

Гомарус 1618 жылы Арминийдің ілімдерін бағалау үшін шақырылған Дорт (немесе Дордрехт) Синодында маңызды рөл атқарды. Ол қабілетті, ынталы, білімді адам, көрнекті шығыстанушы және шекпес дауласушы еді. 1633 жылы "Ескі Ғаһидаттың" голланд тіліне қайта аударылуына қатысты. Оның қайтыс болғаннан кейін "Лира Давидис" жарық көрді, онда ол Киелі кітаптағы еврей поэзиясының ырғағын түсіндіруге тырысты, бұл Луи Каппельдің қарсылығына байланысты сол кезде қызу пікірталас тудырды. Оның еңбектері жиналып, 1645 жылы Амстердамда бір томдық фолио түрінде басылды. 1643 жылы Гронингенде оның шәкірті Самуэль Марезиус (1599–1673) оның орнын басты.