Кіріспе

Неміс ақыны және саясаткері (1787–1862)

Иоганн Людвиг Уланд (26 сәуір 1787 – 13 қараша 1862) – неміс ақыны, филолог, әдебиет тарихшысы, заңгер және саясаткер.

Өмірбаян

Ол Вюртембергтің Тюбинген қаласында дүниеге келді және сол жердегі университетте құқық тануды оқыды, бірақ сонымен қатар ортағасырлық әдебиетке, әсіресе ескі неміс және француз поэзиясына қызығушылық танытты. 1810 жылы заң ғылымдарының докторы дәрежесін алғаннан кейін, ол сегіз айға Парижге поэзияны оқуын жалғастыру үшін барды. 1812 жылдан 1814 жылға дейін Штутгартта әділет министрінің кеңсесінде заңгер болып жұмыс істеді.

Поэзия

Ол 1807 және 1808 жылдары Секендорфтың "Музеналманахына" балладалар мен өлеңдерін жазып, ақындық жолын бастады. 1812 және 1813 жылдары Кернердің "Поэтикалық альманахы" және "Неміс поэзиясының орманы" жинақтарына өлеңдер жазды. 1815 жылы ол өлеңдерін "Отандық өлеңдер" деп аталатын жинаққа біріктірді, ол дереу көптеген оқырмандардың қызығушылығын тудырды. Ол жаңа басылымдардың әрқайсысына жаңа өлеңдер қосып отырды. Оның екі драмалық туындысы – "Эрнст, Швабия герцогы" (1818) және "Людвиг Баварлық" (1819) – оның өлеңдерімен салыстырғанда маңызсыз. Лирикалық ақын ретінде Уландты романтикалық мектеп өкілдерінің қатарына қосуға болады. Олар сияқты, ол орта ғасырлар тақырыптары оның қиялын ең қатты қозғағанын анықтады. Алайда, оның стилінің дәлдігі, икемділігі және әдемілігі оның ең ерекше туындыларын романтиктерден ерекшелендіреді. Уланд еркіндікті қорғау мақсатында өлеңдер жазды, ал Вюртемберг штатының мәжілісінде ол либералды мүшелердің ең белсенді және тұрақтыларының бірі ретінде көзге түсті.

Саясат

1815 жылы Вюртембергке 1806 жылы жойылған Вюртембергтік өкілдер ассамблеясының (Landstände) ескі конституциясын алмастыратын жаңа конституция берілді. Уланд келесі жылдардағы пікір таластары кезінде өкілдердің бұрынғы құқықтарын қорғаушысы болды, бұл дау 1819 жылы Вильгельм I Вюртембергтің тұсында келісіммен аяқталды. Уланд 1819 жылдан 1826 жылға дейін жаңадан құрылған парламентте (Ландтаг) қызмет етті. 1829 жылы ол Тюбинген университетінде неміс әдебиетінен құрметті профессор атанды, бірақ 1833 жылы саяси көзқарастарымен қақтығысқа түскендіктен лауазымынан бас тартты. 1848 жылы ол 1848 жылғы революция барысында шақырылған Франкфурт парламентінің мүшесі болды.

Филология және әдебиет тарихы

Герман және роман филологы ретінде, Уланд осы ғылымның негізін қалаушылардың бірі саналады. «Ескі француз эпосы туралы» (Ueber das altfranzösische Epos, 1812) трактаты мен «Еркін ату тарихына очерк» (Zur Geschichte der Freischiessen, 1828) еңбегінен басқа, «Вальтер фон дер Фогельвейде, ескі неміс ақыны» (Walther von der Vogelweide, ein altdeutscher Dichter, 1822), «Тор мифі» (Der Mythus von Thôr, 1836) – ең мұқият түпнұсқа зерттеудің нәтижесі және «Ескі жоғары және төмен неміс халық әндері» (Alte hoch und niederdeutsche Volkslieder, 1844–45; 3-басылымы 1892) атты шеберлік жинағы ерекше атауға лайық. Оның поэзиялық туындылары бірнеше рет «Өлеңдер мен драмалар» (Gedichte und Dramen) деген атпен жарияланды, ал ғылыми еңбегі Голланд, Келлер және Пфайффер (1865–72) редакциялаған «Поэзия және аңыз тарихына жазбалар» (Schriften zur Geschichte der Dichtung und Sage) кітабында қамтылған. Ол 1862 жылдың 13 қарашасында Тюбинген қаласында қайтыс болды.

Аудармалар

Лонгфелло өзінің кейбір шығармаларын ағылшын тіліне аударды. Александр Платт оның "Өлеңдерін" (Лейпциг, 1848), У. У. Скит оның "Әндері мен балладаларын" (Лондон, 1864), ал У. С. Сандарс оның "Өлеңдерін" (1869) аударды.

Мұра

Оның ең танымал өлеңдерінің бірі – "Ich hatt' einen Kameraden", ол әскери жерлеу рәсімдерінің ажырамас бөлігі болып табылады. Остин қаласының оңтүстігінде орналасқан Техас штатындағы бір қала оның құрметіне аталған. Немец композиторы Вильгельмина Шверцелл (1787–1863) Уландтың мәтінін "Abschied" және "Einkehr" әндерінде пайдаланған. "Лидер" жанрындағы композитор Паулина Фолькстейн (1849–1925) де Уландтың мәтініне музыка жазған.