Кіріспе

Ерлер құрама командаларының бұрынғы шайбалы хоккей турнирі

Канада кубогы – 1976 жылдан 1991 жылға дейін бес рет өткізілген шақырулы халықаралық шайбалы хоккей турнирі. Торонтолық заңгер Алан Иглсонның ойынша құрылған бұл турнир, қатысушы елдердің ең жақсы ойыншыларына кәсіби немесе әуесқой статусына қарамастан, шынайы әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік беру мақсадымен жасалды. Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы, Канада хоккей федерациясы және Ұлттық хоккей лигасымен бекітілген. Канада турнирді төрт рет жеңіп алды, ал КСРО бір рет чемпион атанды. 1996 жылы оның орнына Хоккейден әлем кубогы өткізілді.

Тарих

Ұлттық хоккей лигасының (NHL) ойыншыларының қысқы Олимпиада ойындарына және жыл сайынғы Әлем чемпионаттарына қатысу мүмкіндігі болмағандықтан, екі әуесқой жарыс ретінде, Канада үздік ойыншыларын халықаралық жарыстарға жіберуге шамасы келмеді. Осыған байланысты, мұндай турнирді ұйымдастыру жоспарлары жақын арада қолға алынды. 1974 жылдың қыркүйегінде Кеңес Одағының хоккей шенеуніктерімен сәтті келіссөздер жүргізгеннен кейін, Иглсон 1976 жылы тұңғыш рет өткізілген Канада кубогы турнирін ұйымдастыруға кірісті. Кейіннен Иглсон Канада кубогынан түскен жүздеген мың долларды жымқырғанын мойындады. Бұл турнир, NHL маусымы аяқталған кезде өтіп, әлемдегі ең үздік хоккей елдерінен кәсіби де, әуесқой да бар үздік ойыншылардың бір-бірімен күш сынасуына мүмкіндік берді. Әр турнирге алты команда қатысты. Канада мен Кеңес Одағынан басқа, Чехословакия, Финляндия, Швеция және АҚШ тұрақты қатысушылар болды (1984 жылы Финляндияның орнына Батыс Германия қатысқандығын ескерсек). Әр үш-бес жылда бір рет өткізілетін турнирлер Солтүстік Америкадағы ареналарда өтті. Өткізілген бес Канада кубогының төртеуін Канада жеңіп алды, ал 1981 жылы Кеңес Одағы бір рет жеңіске жетті. Канада 1976 жылы Канада кубогының алғашқы турнирінде жеңімпаз атанды, финалда үш ойынның ең жақсысы бойынша 1976 жылғы Әлем чемпионатының алтын жүлдегері Чехословакияны жеңді. Шешуші ойын 5:4 есебімен аяқталды, Даррил Ситтлер қосымша уақытта жеңіс голын соқты. Соңғы Канада кубогы 1991 жылы өтті, онда Канада Солтүстік Америка финалдарының біріншісінде АҚШ-ты жеңіп, үшінші рет қатарынан және жалпы төртінші рет чемпион атанды. Бес жыл өткен соң, 1996 жылы Канада кубогы Хоккей әлем кубогымен алмастырылды.

Жеңіс

Канада кубогының жүлдесі кек жапырағының жартысына ұқсайды және қатты никельден жасалған. Ол Онтариодағы Inco Ltd компаниясында тазартылып, D. Scott McCann (сол кезде Teledyne Canada президенті) тапсырысымен жасалды. Донна Скотт (Квинс университеті, Көркемөнер бакалавры, 1985) тостағанды жасағанда Pink Floyd тобының “The Dark Side of the Moon” альбомының мұқабасын шабыт көзі ретінде атады. Қазіргі кезде ол Оттавадағы генерал-губернатордың резиденциясы – Ридо-холлда қойылған.

Дау

1981 жылы Кеңес Одағының жеңісі Канадалық шенеуніктердің кеңестік команданың багажынан кубокты тауып, жеңімпаз командамен бірге кубок елге қайтарылмайтынын жариялағанда дау тудырды. Бұл әрекетті спортқа жат деп есептеген канадалық жанкүйерлер, Манитоба штатының Виннипег қаласынан Джордж Смит бастаған топ, кеңестік командаға сыйлық ретінде дубликат кубок жасау үшін ақша жинады. 32 мың доллар жиналды. Үш аптадан кейін кубок Кеңес Одағының Виннипегтегі елшісі Владимир Мечулаевқа табыс етілді. Кубокты жасаған компаниялардың көпшілігі жұмысты ақысыз орындады, ал жиналған қаражаттың басым бөлігі Виннипег және Винклер қалаларындағы балалар хокейыне жұмсалды.