Кіріспе
Давоста, Швейцарияда жыл сайын өткізілетін шайбалы хоккей турнирі – Шпенглер кубогы. Швейцарияның Давос қаласында жыл сайын ұйымдастырылатын шақырулы шайбалы хоккей турнирі. Алғаш рет 1923 жылы өткізілген Шпенглер кубогы әлемдегі ең көне шақырулы хоккей турнирі деп жиі айтылады. Турнирді швейцариялық HC Davos командасы өткізеді және әр жыл сайын 26 желтоқсаннан 31 желтоқсанға дейін Давоста өтеді. Қазіргі таңда барлық ойындар Давостағы Eisstadion Davos мұз сарайында өтеді. Бұл турнирді доктор Карл Шпенглер Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін маргинализацияға ұшыраған неміс тілді Еуропа командаларын қолдау мақсатымен құрған. Бірақ турнир күткеннен де асып кетті. Еуропаның ең беделді клубтары мен ұлттық құрамалары қатысты, олардың ішінде кеңестік, чехословакиялық, швед, неміс және фин командалары бар. Тарихы бойында 13 елдің клубтары немесе ұлттық құрамалары турнирді жеңіп алды. HC Davos клуб ретінде ең көп кубокты (16) Канада құрамасымен бірдей жеңіп алды, ал Швейцарияның әртүрлі командалары бір ел ретінде ең көп кубокты (21) жеңіп алды. Еуропалық емес командалардың ішінде Канада құрамасы, АҚШ құрамасы, АҚШ-тың жоғары оқу орындарының хоккей командалары, AHL Calder Cup және Ontario Hockey Association чемпиондары, тіпті Жапония құрамасы (1972 жылғы Саппоро қысқы Олимпиадасына дайындық үшін 1971 жылы халықаралық тәжірибе жинады) Шпенглер кубогы үшін күресті. 1990 жылдан бері Канада құрамасы Солтүстік Америкадан жалғыз қатысушы болып табылады, тек 1996 және 2013 жылдары AHL-дің Rochester Americans командасы қатысты. Турнир ұйымдастырушылары мен лига AHL командаларының болашақ қатысуын талқылады. 2018 жылғы турнирде Куопио қаласынан келген фин клубы KalPa финалда Канада құрамасын 2:1 есебімен жеңді. Ойынның тағдыры 8-ші раундтағы буллиттер сериясында шешілді, бұл турнир тарихында Шпенглер кубогының жеңімпазын анықтаған алғашқы ойын болды. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 және 2021 жылдары Шпенглер кубогы турнирі өткізілмеді. 2023 жылғы турнирде HC Davos финалда чехиялық Dynamo Pardubice командасын 5:3 есебімен жеңді.
The Spengler Cup is an annual invitational ice hockey tournament held in Davos, Switzerland. First held in 1923, the Spengler Cup is often cited as the oldest invitational ice hockey tournament in the world. The event is hosted by the Swiss team HC Davos and played each year in Davos from 26 December to 31 inclusively. Currently, all games are held at the Eisstadion Davos. It was originally devised by Dr. Carl Spengler as a means to promote teams from German speaking Europe, who might have suffered ostracism in the aftermath of World War I. Eventually, the tournament grew well beyond expectations. Many of Europe's most prestigious clubs and national programs have appeared, including Soviet, Czechoslovak, Swedish, German, and Finnish powerhouses. Through its history, club or national teams from 13 countries have won the tournament, with HC Davos tied with Team Canada in winning the most cups as a club (16) while various teams from Switzerland have won the most cups for one country (21). Among non European organizations, Team Canada, Team USA, nationally ranked U. S. collegiate teams, reigning AHL Calder Cup and Ontario Hockey Association champions, and even Team Japan (in 1971, building international experience before playing as hosts of the 1972 Sapporo Winter Olympics) have competed for the Spengler Cup. Since at least 1990, Team Canada has been the only participant from North America, with the exception of the AHL's Rochester Americans in 1996 and 2013. Future participation of the AHL has been discussed by tournament organisers and the league. In the 2018 tournament, Finnish club team KalPa from the city of Kuopio defeated Team Canada 2–1 in the final. The game was decided in the 8th round of a shootout, the first series of game winning shots in tournament history that determined the winner of the Spengler Cup. The Spengler Cup tournament was not played in 2020 or 2021 due to the COVID 19 pandemic. In the 2023 tournament, HC Davos defeated Czech club team Dynamo Pardubice 5–3 in the final.
Тарих
Көптеген қатысушы командалар ұлттық емес, клубтық командалар болып табылады, онда клубтық команда құрамында көптеген елдердің ойыншылары болуы мүмкін. Алғашқы турнирді 1923 жылы Оксфорд университетінде оқыған канадалықтардан құралған Оксфорд университетінің мұз хоккей клубы жеңіп алды. Алғашқы 24 турнирдің көп бөлігін үй иесі «Давос» (7 жеңіс, 12 екінші орын) және чехословакиялық «ЛТК Прага» (7 жеңіс, 2 екінші орын) командалары басып алды. 1948 жылғы Шпенглер кубогы турнирінде ойыншылары қашқаннан кейін «ЛТК Прага» командасы чехословакиялық коммунистік билік тарапынан таратылды. 1965 жылдан 1983 жылға дейін турнирде чехословакиялық және советтік командалар басымдық танытты. 1984 жылы турнирге қосылғаннан бері Канада құрамасы 16 жеңіс және 10 екінші орынмен үстемдік танытып келеді. Канада құрамасы негізінен Еуропада ойнайтын канадалықтардан тұрады, себебі турнир НХЛ және АХЛ маусымдары кезінде өтеді, алайда, белсенді НХЛ жұлдыздары Джо Торнтон мен Рик Нэш 2004–2005 жылдарғы НХЛ локауты кезінде «HC Davos» үшін ойнады. Турнирдің басталуынан 1978 жылға дейін ойындар ашық ауада өтті. Ашық ауадағы мұз алаңы әлі де жабық аренаның сыртында сақталған және әлемдегі ең үлкен ашық мұз алаңдарының бірі болып табылады. 1978 жылдан бастап барлық турнир ойындары жабық аренада өткізіледі. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы салдарынан Шпенглер кубогы тоқтатылды. Турнир 2021 жылы қайта басталуы жоспарланған болатын, бірақ Канада құрамасы ойын басталар алдында карантинде болу кезеңін ұйымдастырудағы қиындықтарға байланысты жарыстан бас тартты, ал «HC Ambrì Piotta» командасы клуб ойыншылары арасында COVID-19 анықталғандықтан жарыстан шықты. 2021 жылғы шара «HC Davos» командасының ішінде COVID-19 анықталғандықтан 25 желтоқсанда толығымен жойылды.
Демеушілік
Шпенглер кубогы – Швейцариядағы теннис турнирінен кейінгі екінші ірі спорттық шара, яғни Базельдегі Swiss Indoors турнирінен кейін. 2016 жылы турнирдің бюджеті 11 миллион швейцариялық франк құрады. Турнирдің жалпы бюджетінің шамамен 40 пайызы корпоративтік демеушілерден түседі. 1985 жылдан бері UBS Spengler кубогының бас демеушісі және ұсынушы серіктесі болып табылады. Würth, Schenker Storen, Škoda, Calanda және Hostpoint.ch – басқа да ірі демеушілер, олардың әрқайсысы UBS-пен бірге жыл сайын алты команданың біреуін демеушілік етеді.
Халықаралық хабар тарату
Шпенглер кубогы Швейцарияда Schweizer Radio und Fernsehen арнасында, Еуропаның көп бөлігінде Eurosport 2 арнасында, Ресейде Match TV және NTv2 арналарында, Чехияда, Словакияда және Венгрияда Sport1 арнасында, Словенияда Šport TV арнасында, Канадада TSN және RDS арналарында, ал Ұлыбританияда Viaplay стриминг қызметі арқылы көрсетіледі.