Кіріспе

Radio Shack-тің жеке компьютері Tandy 2000 – бұл 1983 жылдың қыркүйегінде Radio Shack ұсынған, MS-DOS жүйесінде жұмыс істейтін 8 МГц Intel 80186 микропроцессоры негізіндегі жеке компьютер. Салыстырарлық етер болсақ, IBM PC XT (1983 жылдың наурыз айында шығарылған) ескі 4,77 МГц Intel 8088 процессорын пайдаланды, ал IBM PC/AT (1984 жылы шығарылған) кейін жаңа 6 МГц Intel 80286 процессорын қолданды. 80186 процессорының 16 биттік дерек шинасы мен тиімді командаларды декодтауының арқасында Tandy 2000 басқа PC-лерге қарағанда айтарлықтай жылдам жұмыс істеді және PC AT-дан сәл жылдам болды. (Кейін IBM жаңа PC AT модельдерінде 80286 процессорын 8 МГц-қа дейін жаңартты, бірақ күту күйлерімен.) Tandy 2000 – компанияның Intel x86 сериялы микропроцессор негізінде құрастырылған алғашқы компьютері болды; бұрынғы модельдерде Zilog Z80 және Motorola 6809 процессорлары қолданылған. IBM XT-мен үйлесімді деп жарияланғанымен, Tandy 2000 жеткілікті ерекшеліктерге ие болды, сондықтан көптеген қолданыстағы PC бағдарламалық құралдары, әсіресе мәтінге бағытталмағандары, дұрыс жұмыс істемеді. Tandy 2000 және оның MS-DOS-тың ерекше нұсқасы 768 КБ оперативті жадты қолдады, бұл IBM архитектурасы шектеген 640 КБ-тан әлдеқайда көп. Ол 720 КБ сыйымдылығы бар 80 тректік, екі жақты, төрттік тығыздықпен жазылатын дискеттерді пайдаланды; Tandy 2000 ұсынылған кездегі IBM стандарты тек 360 КБ болды. Tandy 2000 корпусында «Tandy» және «TRS 80» логотиптері орналасқан, бұл «TRS 80» брендінің кезең-кезеңмен тоқтатылуының басталуын білдірді.

Бір-біріне үйлесімділік мәселелері

Tandy 2000 номиналды түрде IBM XT-мен BIOS үйлесімді болғандықтан, көптеген жақсы жұмыс істейтін DOS бағдарламалары екі платформада да іске қосылды. Дегенмен, сол кездегі DOS бағдарламаларының көпшілігі операциялық жүйе мен BIOS-ты қабылдамай, тікелей аппараттық құралдарға (әсіресе бейне және сыртқы порттарға) қол жеткізу арқылы жоғары өнімділікке қол жеткізді. Осының салдарынан, мұндай бағдарламалық қамтамасыз ету Tandy 2000-мен үйлесімсіз болды.

Графика

Базалық модель Tandy 2000 тек мәтіндік режимде монохромды дисплейді қолдады. Tandy VM 1 мониторы компьютердің артқы панеліндегі 8 қондырғылық DIN бейне портын пайдаланды. Мәтіндік режимдегі жад кеңістігі басқа жерде орналасқан, бірақ үшінші тараптың жадта тұратын бағдарламалық құралдары оны ПК-мен үйлесімді мәтіндік режимдегі жадты Tandy 2000 мәтіндік кеңістігіне секундтық 5–10 рет көшіру арқылы түзетті. Бұл кейде дисплейде ұсату эффектісін тудыратын. Ол жоғары жылдамдықты мәтін көрсетуді қамтамасыз етті – көбінесе оқуға тым жылдам, бірақ пернетақтадағы «HOLD» пернесі мәтін шығаруын тоқтату үшін пайдаланылуы мүмкін. Әрбір мәтіндік символдың растрлық кескінінің биттік үлгісі RAM-да сақталып, пайдаланушы оны өзгерте алатын. Сайып келгенде, бағдарламалау арқылы дисплейдің 640x400 экран ажыратымдылығымен қамтамасыз етілген жіңішке сызықтарды көрсету мүмкіндігіне мәтіндік режимде, тіпті қосымша графикалық картасыз да қол жеткізуге болады. Дисплей Tandy 2000 Graphics Adapter арқылы пикселдік адрестемелі графиканы қолдау үшін жаңартылуы мүмкін, бұл кеңейту ұясына орналасатын схемалық карта болды. Оның монохромды VM 1 мониторы үшін жеке қосқышы болды; бұл кеңейту картасы орнатылғанда артқы панель корпусындағы бейне қосқышы өшірілді. Графикалық ажыратымдылығы 640x400 болды және жоғары қарқынды пиксельдерді қолдады. Түс мүмкіндігі Color Graphics Option арқылы қамтамасыз етілді, ол осы мақсат үшін қарастырылған монохромды графикалық адаптердегі бос ұяларға орнатылған чиптер жиынтығынан тұрды. Түсті картаның ажыратымдылығы 640x400, интерлейцияланбаған, ал Tandy CM 1 мониторында (~799 доллар) қол жетімді он алты түстің палитрасынан сегіз түс көрсетілді. Бұл сол кездегі ерекше жоғары ажыратымдылықты және түрлі-түсті дисплей болды. CM 1 түсті графикалық картадан цифрлық RGBI сигналдарын қабылдады (жеке қызыл, жасыл және көк сигналдарды қарқындылық битімен көрсетеді). CGA үйлесімділігі тұрақсыз болды. Tandy 2000 графикалық картасымен жұмыс істейтін үш ғана Tandy емес монитор болды, олардың барлығы қазіргі кезде өндірілмейді. Бұл Mitsubishi Diamond Scan (1986–88) және NEC Multisync және Multisync GS (сұр түсті) мониторлары болды. Tandy 2000 үшін қажетті көлденең сканерлеу жиілігі 26,4 кГц құрайды. Қазіргі заманғы жалпақ панельді мультисинхронды компьютерлік мониторлар 30 кГц-тен төмен жиіліктерде синхрондауға қабілетсіз. CM 1 мониторы да цифрлық RGB форматында; ал барлық қазіргі заманғы CRT мониторлары тек аналогты форматта жұмыс істейді.

Медиа

Tandy 2000 720к форматталған 5,25 дюймдік дискеттерін пайдаланды. Бұл формат (80 тректі дискілер екі есе тығыздық битрейтпен) PC-ге үйлесімді емес, бірақ кейбір CP/M машиналары мен Commodore 8050/8250 дискілерінде қолданылды. Ол кездегі стандартты компьютерлерде 40 тректі қос тығыздықты дискеттер болды және төрт есе тығыздықты дискілерді оқи алмады, себебі дискінің бастары тар жолдарды оқу үшін тым кең болды. 1.2 МБ 5,25 дюймдік дискілер (IBM AT-де енгізілген) төрт есе тығыздықты дискілерді оқи алады, өйткені олар 80 тректі және жіңішке бастары бар. DOS үшін әртүрлі қосымша бағдарламалар болды, олар Tandy 2000 дискілері сияқты стандартты емес форматтарды оқи алатын. 1.2 МБ дискілер сияқты, Tandy 2000 360к PC дискілерін сенімді жазуда қиындықтарға тап болды, себебі кішкентай бастар жолдарды толығымен өшірмейді және 40 тректі дискілерді жолдың сыртқы шетіндегі қалдық магниттік сигналдармен шатастырады. Tandy компьютерді PC Maker деп аталатын қосымша бағдарламамен бірге шығарды, ол 2000 жылдары 40 тректі дискілерді оқып, форматтайтын 80 тректі дискілерде оқылатын және стандартты компьютерлердегі дискілерде де оқылатын еді. Tandy 2000 дискеттік контроллері 3,5 дюймдік қос тығыздықты 720 КБ дискеттермен үйлесімді. 2019 жылдың мамыр айына қарай abandonware сайтында (winworldpc.com) Tandy 2000 үшін MS DOS-тің соңғы нұсқасының дискілік бейнесін жүктеуге болады. Ол IBM 1.2 МБ 5,25 дюймдік дискіні (80 трек) пайдалану арқылы Tandy 2000 дискісінде жүктелетін жүйелік дискіні жасау туралы нұсқауларды қамтиды. Бұл процедураны қарапайым 720 КБ 3,5 дюймдік PC дискісін пайдаланып жүктелетін 3,5 дюймдік жүйелік дискіні жасау үшін де қолдануға болады; егер Tandy 2000-нің 5,25 дюймдік жүктеу дискісі екі есе тығыздықтағы 720 КБ 3,5 дюймдік PC дискісімен ауыстырылса, онда ол Tandy 2000 жүктеледі.

Пернетақта

Пернетақта Tandy 2000 үшін жаңа дизайн ретінде жасалған. Кейіннен ол Tandy 1000 және оның ізбасарларымен бірге таңылған сол пернетақта болды. Функционалдық пернелердің орналасуы IBM PC/XT-дегіден өзгеше болды, онда пернетақтаның сол жағында екі бағаннан бес пернеден тұратын он перне орналасқан еді. Tandy компьютер өндірушілерінің арасында алғашқылардың бірі болып осыны, жоғары жағында көлденең орналасқан он екі функционалдық пернеге айналдырды. IBM бұл стандартты Model M пернетақтасында қолдану арқылы жаңа стандартты мойындады.

Сериялық порт

Сериялық порттың аппараттық құралы PC/XT-ден толығымен өзгеше болды. PC-ге үйлесімді терминал эмуляциялық бағдарламалық жасақтама сериялық жабдыққа қатаң түрде BIOS арқылы ғана қол жеткізе алатын немесе FOSSIL драйверін – сериялық жабдықты виртуалды түрде жасауға мүмкіндік беретін бағдарламалық қаптаманы (мысалы, DEC Rainbow-ға да қараңыз) пайдалануға мәжбүр болды, бұл оны кең ауқымды аппараттық құралдарда жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Tandy 2000 үшін бірнеше терминал бағдарламалары қол жетімді болды, олар BBS, электрондық пошта және басқа да қашықтықтан қолданылатын жүйелерге кіруге мүмкіндік берді.

Операциялық жүйе

Tandy 2000 тек осы машинада жұмыс істейтін MS DOS-тың белгілі бір нұсқасын қажет етті. Стандартты MS DOS немесе PC DOS (жалпы IBM үйлесімділері үшін) Tandy 2000-де жұмыс істемейді. Ол кездегі стандартты тәжірибе және Microsoft-тың күтуі бойынша, әр түрлі машина үшін MS DOS-тың жекелендірілген нұсқасы дайындалатын, ал I/O драйверлері сол модельдің аппараттық құралдарына сәйкес жасалатын. Tandy Corporation компаниясы Tandy 2000 үшін шығарған DOS-тың ең жоғары нұсқасы 2.11.03 болды, содан кейін кейбір шағын үшінші тараптан жасалған түзетулер енгізілді. Windows 1.0-ның өңделген нұсқасы Tandy 2000-де жұмыс істей алды. Tandy 2000 үшін MS DOS IBM PC-лерден айырмашылығы, RAM-де толығымен орналасқан, ал IBM PC-лерде ОС-тың BIOS бөлігі ROM-да сақталған. MS DOS жүйесінің толық көлемі (BIOS және BDOS) RAM-ның шамамен 53 КБ-ын алды. Бұл Tandy 2000-де бағдарламаларды іске қосу үшін RAM-нің сәл көбірек қажет екенін білдіреді. Дегенмен, Tandy 2000 кейінірек шыққан IBM PC AT-мен салыстырғанда артықшылыққа ие болды, себебі AT-ның 1.2 МБ дискеттер мен қатты дискілерді пайдалануы үшін MS DOS 3.x нұсқасын іске қосу қажет болды. MS DOS-тың 3-ші нұсқасы Tandy 2000-де жұмыс істейтін 2.x нұсқасынан әлдеқайда үлкен болды. Сондай-ақ, Tandy 2000-нің операциялық жүйесінің RAM-де орналасқандығы тиімді болды, сондықтан оны жаңарту және өзгертуге аз күш жұмсалды. Компьютермен бірге Microsoft BASIC интерпретаторы келді. Ол Tandy 2000 аппараттық құралдарына, әсіресе жоғары ажыратымдылықтағы түсті графикасына қарай өте бейімделген. IBM Enhanced Graphics Adapter бір жылдан астам уақыттан кейін (1984 жылдың қазанында) шығарылса да, Microsoft BASIC интерпретаторы 1988 жылға дейін оның кеңейтілген түс және ажыратымдылық мүмкіндіктерін қолдамады. Tandy/Radio Shack баспа жарнамаларын шығарды, онда Microsoft компаниясының Билл Гейтс Tandy 2000 құрылғысының жоғары өнімділігін және оның Microsoft компаниясының Windows 1.0 жүйесін әзірлеудегі пайдасын мақтады.

Бағдарламалық жасақтама

Tandy 2000 үшін шығарылған бағдарламалық пакеттерге WordPerfect 4.2 (WP5.1 бағдарламалық түзетулермен жұмыс істей алатын), Lotus 1 2 3, Ashton Tate's Framework, DBase, MultiMate, Pfs:Write, AutoCAD, Lumena (Time Arts) shareware кеңсе бағдарламалары және Microsoft тілдік өнімдерінің толық желісі кірді. Microsoft Tandy 2000 үшін Xenix нұсқасын шығарды (Tandy таратқан Western Digital-дің ViaNet желілік картасымен қолданылды). Better BASIC Tandy 2000 және PC үшін де BBS бағдарламалық жасақтамасын жазу үшін пайдаланылды және кейіннен IBM PC-ге көшірілді. Radio Shack DeskMate Tandy 2000 және Tandy 1000-мен де қолданылды. MicroPro-ның Wordstar (тек 3.3 және 4.0 нұсқалары) Tandy 2000 құрылғысында жұмыс істейтін, егер пайдаланушы WINSTALL орнату бағдарламасын іске қосып, бейне дисплей түрін таңдағанда "ROM BIOS" опциясын таңдаса ғана мүмкін болды. Бұл жұмыс істейтін орнатуға әкелді, бірақ T2000-нің ерекше мүмкіндіктерінің ешқайсысы (жылдамдық пен жадтың көбеюінен басқа) қолданылмайды. Lotus 1 2 3 Tandy 2000 үшін ұсынылған жалғыз нұсқасы 1A нұсқасы болды. Бұл компьютердің ерекше аппараттық ерекшеліктерін пайдалануға бейімделген, оның ішінде толық 768КБ жады, жоғары ажыратылатын түсті графика және екі қосымша функциялық пернелер. 1A нұсқасының орындалатын коды кейінгі 2 нұсқасынан шамамен 60 КБ кішірек болды, бұл үлкен макробағдарламалау мүмкіндіктерін ұсынды. Бұл қосымша кеңістік, толықтай кеңейтілген Tandy 2000-нің қосымша 128 КБ жадымен бірге, кейінгі Release 2 (Extended жады бар машиналар пайда болғанға дейін) жұмыс парақтарынан үлкен жұмыс парақтарын құруға мүмкіндік берді. Осы өнім шыққаннан кейінгі шамамен екі жыл бойы Tandy 2000 Lotus 1 2 3-те үлкен модельдерді өңдеуде үздік нәтиже көрсетті. Tandy 2000-нің 720 КБ дискеталары Lotus-ты іске қосу үшін ерекше артықшылық болды, себебі олар тіпті ең үлкен жұмыс парақтарын бір дискетада сақтауға жеткілікті болды. Бұл IBM PC және XT-нің 360 КБ дискеталарымен қарама-қайшы келеді. Ең үлкен жұмыс парақтарын сақтау үшін PC пайдаланушысы оларды екіге бөліп, екі дискіге сақтауға және кейін жадыда қайта біріктіруге мәжбүр болды. XT-де үлкен Lotus жұмыс парақтарын бір файлда сақтай алатын қатты дискі болғанымен, пайдаланушы маңызды деректер файлдарын тұрақты сақтау үшін бір ғана құрылғыға сенеміз деуге болмайды; олар жұмыс парақтарын бөлек дискілерде сақтау үшін бөлуге мәжбүр болады. Tandy 2000-нің үлкен сыйымдылығы бар дискеталары резервтік көшірмелерді жасауды салыстырмалы түрде жеңілдетті.

Өмірінің соңы

Tandy 2000 қолдауын тоқтатқаннан кейін, пайдаланушылар тобы Tandy 2000 Orphans деген қауымдастықты құрды. Олар бағдарламалық қамтамасыз ету туралы шолулар жасады, бағдарламалық және аппараттық жабдықтарды өзгертіп, тегін таратылатын бағдарламалар қоймасын ұйымдастырды. Әуесқой бағдарламашылар көптеген коммерциялық MS DOS бағдарламаларының Tandy 2000-нің ерекше аппараттық жабдығында жұмыс істеуі үшін шамалы өзгерістер ғана қажет екенін анықтады. Сонымен қатар, Техас штатында орналасқан BBS желісі болды, онда жүктеуге арналған үйлесімді бағдарламалық жасақтаманың кең кітапханасы бар еді. Аталған BBS желісі де, оның веб-нұсқасы да қазіргі таңда белсенді емес.