Астероид соқтығысының климатқа әсері және "Батыс қанат" эпизоды
Impact winter
Жерге астероид соқтығысы салдарынан туындаған «мұздық қыс» құбылысы. Ауаға шаң мен күлдің көп мөлшерде таралуы, температураның төмендеуі, жаппай жоғалулар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жерге астероид немесе кометаның соқтығысуынан туындаған климаттық өзгерістердің болжамдары, "The West Wing" эпизоды.
Hypothesized climate effects due to an asteroid or comet impact on Earth
the episode of The West Wing
Соқтығысу қысы – Жер бетіне үлкен астероид немесе кометаның тиюінен туындаған, ұзаққа созылатын суық мерзімнің болжамды кезеңі. Егер астероид құрлыққа немесе қалыңдығы аз суға түсетін болса, атмосфераға шаң, күл және басқа да материалдың көп мөлшерін шығарып, күн сәулесін тоқтатып қояды. Бұл жаһандық температураның күрт төмендеуіне себеп болады. Егер диаметрі шамамен 5 метр немесе одан да үлкен астероид немесе комета үлкен, терең су қоймасына түсетін болса немесе жер бетіне жетпес бұрын жарылса, атмосфераға орасан зор мөлшерде қиынды шығарылады. Соқтығысу қысының жаппай түрлердің жойылуына әкелуі мүмкін деген пікір бар, нәтижесінде әлемдегі көптеген түрлер жойылуы мүмкін. Бор кезеңі мен палеоген кезеңінің арасындағы жаппай жойылу оқиғасы, әдетте соқтығысу қысымен байланысты, және 25 килограмнан (55 фунттан) аспайтын салмақтағы көптеген төрт аяқты жануарлардың жаппай жойылуына әкелді.
An impact winter is a hypothesized period of prolonged cold weather due to the impact of a large asteroid or comet on the Earth's surface. If an asteroid were to strike land or a shallow body of water, it would eject an enormous amount of dust, ash, and other material into the atmosphere, blocking the radiation from the Sun. This would cause the global temperature to decrease drastically. If an asteroid or comet with the diameter of about or more were to hit in a large deep body of water or explode before hitting the surface, there would still be an enormous amount of debris ejected into the atmosphere. It has been proposed that an impact winter could lead to mass extinction, wiping out many of the world's existing species. The Cretaceous–Paleogene extinction event probably involved an impact winter, and led to mass extinction of most tetrapods weighing more than 25 kilograms (55 pounds).
Тиісті әсер ету мүмкіндігі
Жыл сайын Жерге диаметрі бір килотонна тротилге тең жарылыс күшіне ие метеороидтар шабуылдайды. Жерге күн сайын 500 метрден кіші диаметрлі метеорлар түсіп, жер бетіне жетпей ыдырайды. Жер бетіне жеткен метеорлар көбінесе адам тұрмайтын аймақтарға түсіп, ешқандай зиян келтірмейді. Адамның астероид немесе кометаның соқтығысуынан емес, өрттен, су тасқынынан немесе басқа да табиғи апаттардан қаза табу ықтималдығы жоғары. Дегенмен, алғаш ашылғанда бұл ықтималдық 0,3% болған.
Each year, the Earth is hit by diameter meteoroids that deliver an explosion above the surface with the power equivalent of one kiloton of TNT. The Earth is hit every day by a meteor less than in diameter that disintegrates before reaching the surface. The meteors that do make it to the surface tend to strike unpopulated areas and cause no harm. A human is more likely to die in a fire, flood, or other natural disaster than to die because of an asteroid or comet impact. though when first discovered the probability was 0.3%.
Қажетті әсер ету факторлары
Жер үнемі ғарыштық қалдықтардың үздірмей шабуылына ұшырайды. Шағын бөлшектер атмосфераға кірген кезде күйіп, метеорлар ретінде көрінеді. Олардың көп бөлігі орташа адамдардың назарына ілікпейді, тіпті олардың барлығы жер бетіне жеткенше күйіп үлкермейді. Жер бетіне түскендері метеориттер деп аталады. Құрып жойылу оқиғалары өте сирек болғанымен, ірі денелер ауыр зақымдар келтіруі мүмкін. Бұл, екінші дүниежүзілік соғыста Хиросимаға тасталған атом бомбасының (16 килотонна, 67 ТДж) қуатынан алты миллиард есе артық. Бұл дене Чиксулуб кратерін жасаған, оның диаметрі шамамен 180 километрге жетеді. Осындай үлкен объект болғандықтан, тіпті мұхитқа түскен жағдайда да шаң мен қалдықтар атмосфераға таралады, ал мұхиттың тереңдігі шамамен 3 километр ғана. Бұл, Тоба жанартауының атқылауынан кейін болған деген болжам бар. Бұл ұнтақталған тау жыныстарының бөлшектері құрғақ шөгінді арқылы атмосферада ұзақ уақыт сақталады, ал олардың мөлшеріне байланысты бұлттың конденсациялық ядролары ретінде әрекет етеді және жауын-шашынмен бірге жуылады, бірақ одан да кейін күн сәулесінің шамамен 15% жер бетіне жетпейді. Алғашқы 20 күн ішінде жер температурасы шамамен 13°C-қа төмендеуі мүмкін. Шамамен бір жылдан кейін температура 6°C-қа дейін қайта көтерілуі мүмкін, бірақ сол кезде Солтүстік жарты шардың үштен бірі мұзбен қапталуы мүмкін. Осылайша, осы вулканизмнің өзі, басқа да соққы әсерлеріне қарамастан, вулканикалық қыстың пайда болуына себеп болуы мүмкін.
The Earth experiences a never ending barrage of cosmic debris. Small particles burn up as they enter the atmosphere and are visible as meteors. Many of them go unnoticed by the average person even though not all of them burn up before they hit the Earth's surface. Those that strike the surface are known as meteorites. Although extinction events happen very rarely, large projectiles can do severe damage. That is over six billion times larger than the atomic bomb yield (16 kilotons, 67 TJ) that was dropped on Hiroshima during WW2. This impactor excavated the Chicxulub crater that is in diameter. With an object this size, dust and debris would still be ejected into the atmosphere even if it hit the ocean, which is only deep. This is controversially purported to have occurred following the Toba eruption. These pulverized rock particles would remain in the atmosphere until dry deposition and due to their size, they would also act as cloud condensation nuclei and would be washed out by wet deposition/precipitation, but even then, about 15% of the sun's radiation might not reach the surface. After the first 20 days, the land temperature might drop quickly, by about 13 °C. After about a year, the temperature could rebound by about 6 °C, but by this time about one third of the Northern Hemisphere might be covered in ice. This volcanism could alone therefore create a volcanic winter, irrespective of the other impact effects.
Бірнеше өрт
Атмосфераға шығарылған бастапқы қалдықтармен бірге, егер соққы беруші өте үлкен болса (немесе одан да үлкен болса), мысалы, кредалық-палеогендік жойылу оқиғасында (бағаланғандай), көптеген өрт дауылдары тұтана қоюы мүмкін, бәлкім, әрбір тығыз және осылайша өртке бейім орманға жаһандық сияқты таралуы мүмкін. Бұл ағаш өртеулер атмосфераға су буының, күлдің, қара күйесінің, шайырдың және көмірқышқыл газының жеткілікті мөлшерін шығарып, өздігінен климатты өзгерте алады және күн сәулесін тосқан ұнтақ тас шаң бұлтының ұзаққа созылуына себеп болуы мүмкін. Балама ретінде, бұл бұл бұл бұлттың уақыты қысқаруына да әкелуі мүмкін, себебі тас аэрозоль бөлшектері үшін бұлт конденсациясының ядроларын құру үшін көбірек су буы пайда болады. Егер бұл шаң бұлты ұзаққа созылса, Жердің салқындау кезеңі ұзарады, нәтижесінде қалың мұз қабаттары пайда болуы мүмкін.
In combination with the initial debris ejected into the atmosphere, if the impactor is extremely large ( or more), like at the Cretaceous–Paleogene extinction event (estimated ), there might be the ignition of multiple fire storms, possibly with a global reach into every dense and therefore firestorm prone forest. These wood fires might release enough amounts of water vapor, ash, soot, tar and carbon dioxide into the atmosphere to perturb the climate on their own and cause the pulverized rock dust cloud blocking the sun to last longer. Alternatively it could cause it to last for a much shorter time, as there would be more water vapor for the rocky aerosol particles to form cloud condensation nuclei. If it causes the dust cloud to last longer, it would prolong the Earth's cooling time, possibly causing thicker ice sheets to form.
Адамға әсері
Соққылық қыс адамдарға да, Жердегі басқа да түрлерге де қатаң зиян келтірер еді. Күн сәулесі күрт азайғандықтан, фотосинтез процесі арқылы тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар бірінші болып қырылар еді. Бұл тағам жетіспеушілігі нәтижесінде азық тізбегінің жоғары буынында тұратын басқа жануарлардың да жаппай жойылуына, ал адамдардың 25%-ының өліміне әкелуі мүмкін. Осы факторлар Жердегі өмірді адамдар үшін өте қиын жағдайға түсірер еді.
An impact winter would have a devastating effect on humans, as well as the other species on Earth. With the sun's radiation being severely diminished, the first species to die would be plants and animals who survive through the process of photosynthesis. This lack of food would ultimately lead to other mass extinctions of other animals that are higher up on the food chain and possibly kill up to 25% of the human population. These factors would make life on Earth, for humans, extremely difficult.
Ауыл шаруашылығы
Жер атмосферасы шаң мен басқа да материалға толы болғандықтан, күннен келетін сәуле сындырылып, ғарышқа шашырап, осы қалдықтармен сіңірілер еді. Жердегі жарылыс толқынынан және болуы мүмкін көптеген өрт дауылдарынан кейін Жердегі фотосинтез жасайтын тіршілік формаларының көпшілігі, тіпті барлығы да қырылар еді. Океанда тірі қалғандар күн қайтадан шыққанша тоқтау күйге көшуі мүмкін.
With the Earth's atmosphere full of dust and other material, radiation from the sun would be refracted and scattered back into space and absorbed by this debris. The first effect on the Earth, after the blast wave and potential multiple fire storms, would be the death of most, if not all, of the photosynthetic life forms on Earth. Those in the ocean that survive would possibly become dormant until the sun came out again.
Экономика
Астероид немесе комета соқтығысынан кейін қалдықтарды тазалау құны соқтығысқан жерге байланысты миллиардтан триллион долларға дейін жетеді. немесе шамамен 920-ның 96,5 пайызы.
The cost to clean up after an asteroid or comet impact would cost billions to trillions of dollars, depending on the location impacted. or 96.5% of an estimated total of about 920.