Кіріспе

Скоттс Блафф Ұлттық ескерткіші – АҚШ-тың Небраска штатының батысындағы Геринг қаласының батысында орналасқан Ұлттық парк қызметінің нысаны. Бұл ұлттық парк 3000 акрдан астам жерді, тарихи көшпенділер жолының қалдықтарын, аралас шөптік далаларды, тік жарлы шөлді жерлерді, биік жартастарды және Солтүстік Плат өзені бойындағы суаймақ аймағын қорғайды. Паркке жыл сайын 100 мыңнан астам турист келеді. Ескерткіштің солтүстік жартасы 1828 жылы жартасқа жақын қайтыс болған, Рокки-Маунтин Перри компаниясының кеңсе кезеншісі болған Хайрам Скотттың құрметіне аталған. Бұл жартас Орегон жолы, Калифорния жолы және Пони Экспресс жолындағы маңызды бағдаршар болды және Мормон жолынан да көрінетін. 1843 жылдан 1869 жылға дейін 250 мыңнан астам батысқа көшіп бара жатқан адамдар Скоттс Блафф арқылы өтті. Бұл көшпенділердің күнделіктері мен жазбаларында ең көп айтылған екінші орынды алатын нысан. Небраска штатының Скоттс-Блафф округі мен Скоттс-Блафф қаласы осы ескерткіштің құрметіне аталған.

География

"Скотс-Блафф Ұлттық ескерткіші" деп аталғанымен, бұл жерде екі бөлек тіктеулік бар: "Оңтүстік тіктеулік" және "Скотс-Блафф" деп аталатын солтүстік тіктеулік. Тіктеуліктерде Дөңгелек Тас, Таж Тас, Сақшы Тас, Бүркіт Тас және Ең Тас деп аталатын бес маңызды шұңқырлар бар. Скотс-Блафф пен Солтүстік Плат өзені арасындағы аймақ "Жаман Жерлер" деп белгілі.

Белгілерді картаға түсіру

Блефтер жиынтығы алғаш рет 1812 жылы өзен бойымен саяхаттап жүрген тері саудагерлерінің Астория экспедициясымен сипатталды. Экспедиция мүшелері бұл жартастарды Солтүстік Плат өзені бойындағы алғашқы үлкен таулық құрылымдар ретінде тіркеді, осы жерде Ұлы жазықтар Роки тауларының алдындағы төбелерге көшуге бастады. Олардың жазбалары 1812 жылғы соғыс салдарынан кеңінен таралмады. 1823 жылы саяхатшылар Роки тауларына дейінгі жолды қайта ашты, ал аймақтағы тері саудагерлері бұл жартастарды бағыт белгісі ретінде пайдаланды. Еуропалық американдықтар ең солтүстік және ең ірі жартасқа 1828 жылы бұл жартастардың жанында қайтыс болған тері саудагері Хайрам Скотттың есімін берді. Жергілікті халық оны "Me a pa te" деп атаған, яғни "айналып өту қиын төбе".

Эмигранттар жолының көрнекті жері

1830 жылдары тері саудагерлері, миссионерлер және әскери экспедициялар Скоттс-Блафф маңынан үнемі өте бастады. 1841 жылдан бастап, көптеген қоныс аударушылар Орегонға, кейін Калифорния мен Ютаға қарай Ұлы Плат өзені бойымен батысқа қарай Скоттс-Блаффтан өтті. Бұл топтардың бәрі жарды бағытталған саяхат үшін маңызды нүкте ретінде пайдаланды. Оңтүстік жар және Скоттс-Блафф арасында табиғи өткел болғанымен, бұл аймақтан өту қиын болды. Сондықтан бастапқыда Орегон жолы Робидус асуы арқылы Скоттс-Блафф аймағының оңтүстігінен, ал Мормон жолы солтүстікке қарай, Солтүстік Платт өзенінің арғы бетінен өтті. 1850 жылдардың басында сол өткелде жол салынды, ол кейін Митчелл асуы деп аталды. 1851 жылдан бастап бұл жаңа өткел Орегон және Калифорния жолдары үшін басым бағытқа айналды, ал Мормон жолы жарды тек қашықтықтан айналып өте берді. Митчелл асуы арқылы 1850 жыл шамасында кім жол салғаны белгісіз, бірақ бір мүмкіндік – Форт Ларамидегі әскерилер. Көптеген көшпенділер бұл жолды таңдады, себебі олар жардың солтүстік жағындағы қираған жерлерді кесіп өтуге немесе Робидус асуындағы ескі жолға оңтүстікке бұрылуға бармады. 1869 жылы трансконтиненталды темір жол салынысымен Эмигранттар жолының қолданылуы азайды.

Скотс-Блаф аймағындағы қоныстар

Небраска штатының Геринг қаласы 1887 жылы жардың төменгі бөлігіне жақын құрылды, ал Скоттсблфф қаласы 1900 жылы Солтүстік Платт өзенінен арғы бетте орналасты. Өзенмен бөлінген (немесе біріктірілген) екі қала содан бері бірігіп өсіп, қазір Небраска штатының 6-шы ірі қалалық аймағын құрайды. Жақын маңда тұрақты елді мекендер пайда болғаннан кейін, тұрғындар мен саяхатшылар шығысқа қарай жазық даланың, батысқа қарай төбелер мен таулардың және олардың арасындағы өзен аңғарының кең көрінісін тамашалау үшін осы жарға бас қойды. Жылдар бойы құрылысшылар жарға әртүрлі жолдар салды, бірақ олардың көпшілігі осал және қауіпті болды. 20-шы ғасырдың басында Ұлттық саябақтар қызметі жақсырақ қол жеткізу үшін қауіпсіз, заманауи жол салды.

Ұлттық ескерткіш

Ішкі істер департаменті 1919 жылғы 12 желтоқсанда Скоттс-Блафф пен оған жақын бірнеше жарларды Ұлттық ескерткіш деп жариялады; олардың басқаруы үш жыл бұрын құрылған Ұлттық саябақтар қызметіне берілді. Орегон жолы мұражайы мен келушілер орталығы жардың төменгі бөлігінде салынды, ол жарларды аралап жүруге арналған саяхаттардың бастапқы нүктесі болып табылады. Көрмелер батысқа қарай кеңею мен пионерлер, Уильям Генри Джексонның суреттері мен картиналары, сондай-ақ аймақтың геологиясы мен палеонтологиясына арналған. 1930 жылдары президент Франклин Д. Рузвельт әкімшілігі ұйымдастырған Азаматтық консервациялық корпус Скоттс-Блаффтың үстіне дейін жететін жол салды. Жол үш туннельден өтіп, шыңға оңай қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Ұлттық саябақтар қызметі басқаратын барлық тарихи орындар 1966 жылғы 15 қазанда құрылған Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді.

Дұрыс жазу

Бұл геоморфологиялық нысанның дұрыс жазылуына қатысты әрқашан дау-дамай болды, әсіресе апострофқа байланысты. Мысалы, 1843 жылы Джон С. Фремонттың 1842 жылғы тауларға жасаған сапарлық экспедициясының картасында бұл нысан Скоттс Блафф (апострофпен) деп белгіленген. Ал 1875 жылы Г. К. Уоррен жариялаған Небраска және Дакота штаттарының ертедегі әскери картасында апостроф алынып тасталды және нысан жай ғана Скоттс Блафф деп аталды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында бұл атау апострофпен немесе осызда жазылған көптеген мысалдар бар. 1941 жылғы 11 маусымда АҚШ Географиялық атаулар жөніндегі кеңесінің соңғы шешімімен Скоттс Блафф (апострофсыз) атауы ресми түрде қабылданды. Жақын орналасқан Скоттсблфф қаласы бір сөзбен жазылады.

Геология

Ескерткіште көрінетін ең көне тау жыныстары – Олигоцен кезеңінің балшық тастары мен Бруле формациясының Орелла бөлігінің сазды тастары. Осы формациядағы Уитни бөлігі батыстағы жанартау орталықтарынан пайда болған вулканикалық сынықтардан тұратын балшық тастармен қапталған. Бруле мен үстіндегі Геринг формациясын, құрамында өзен шөгінділері бар, үзіліс бөліп тұрады. Геологиялық тізбекте Миоцендік Монро Крик – Харрисон формациялары келесі кезекте, олар қиылысқан қабаттар мен толқын іздері сияқты эольдік белгілерін қамтиды. Бұл формацияларға қатты, әкпен байланысқан, "пипи" деп аталатын, жер асты суларынан кальций карбонаты (әк) шөгіндісінен пайда болған тік беткейлі конгломераттар кіреді.

Мұра

Скотс-Блафф округі мен Скотс-Блафф қаласы осы таңбалы орынның құрметіне аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ жүздеген Т2 мұнай танкерлерін салып, олардың көпшілігіне ұлттық ескерткіштердің аттары берілді. SS Скоттс-Блафф 1944 жылы салынды, соғыста қызмет етті, ал 1948 жылы Францияға сатылғаннан кейін оның аты өзгертілді.