Кіріспе
Хроматикалық бейімделу – адамның көру жүйесінің жарық жағдайы өзгерген кезде заттардың түсін сақтап қалуға бейімделу қабілеті. Ол заттардың түсінің тұрақты көрінуіне жауапты, тіпті объектіден шағылысқан жарық өте көп өзгерсе де және оны көзіміз байқаса да. Хроматикалық бейімделу түрлендіру (CAT) функциясы түс көрініс модельдерінде түс қабылдауының осы маңызды аспектісін имитациялайды. Бір затты әртүрлі жағдайларда қарастыруға болады. Мысалы, ол күн сәулесімен, оттың жарығымен немесе күшті электр шамдарымен жарықтандырылуы мүмкін. Осының барлық жағдайларында адамның көру қабілеті заттың түсі бірдей екенін сезеді: қызыл алма күндіз де, түндіз де қызыл болып көрінеді (егер қызыл алма жарықтандырылса, көзіміздегі таяқшалар қызыл түсті көрмейді). Ал жарыққа бейімделуі жоқ камера алманың түсін әртүрлі деп тіркеуі мүмкін. Көрнекі жүйенің осы ерекшелігі хроматикалық бейімделу немесе түстің тұрақтылығы деп аталады; егер камерада түзету жасалса, ол ақ теңгерім деп аталады. Адамның көру жүйесі әдетте әртүрлі жарықтандыруда тұрақты түс қабылдауын сақтайды, бірақ екі түрлі стимулдың салыстырмалы жарықтығы әртүрлі жарық деңгейлерінде кері көрінетін жағдайлар бар. Мысалы, гүлдердің жарқын сары жапырақтары әлсіз жарықта жасыл жапырақтарға қарағанда қараңғырақ көрінеді, ал күндіз керісінше. Бұл Пуркинье эффектісі деп аталады, себебі адам көзінің ең жоғары сезімталдығы төмен жарық деңгейінде спектрдің көк жағына қарай жылжиды.
Фон Кристің трансформациясы
Крис фон хроматикалық бейімделу әдісі – кейде камералық бейне өңдеуде қолданылатын техника. Бұл әдіс адамның конус жасушаларының спектрлік сезімталдық жауаптарының әрқайсысына күшейту коэффициентін қолдану арқылы анықтамалық ақ түстің бейімделген көрінісін тұрақты ұстап тұруды қамтиды. Йоханнес фон Кристің үш конус жасушасы түріне арналған адаптивті күшейту идеясын алғаш рет Герберт Ивс түстің тұрақтылығы мәселесіне қолданды, және бұл әдіс кейде Ивс түрлендіруі немесе фон Крисс-Ивс бейімделуі деп аталады. Фон Кристің коэффициенттік ережесі түстің тұрақтылығы үш конус жауабының күшейту коэффициенттерін жеке-жеке бейімдеу арқылы қамтамасыз етіледі деген болжамға негізделген, мұнда күшейту коэффициенттері сезімдік контекстке, яғни түс тарихы мен қоршаған ортаға байланысты болады. Осылайша, екі сәулелену спектрінің конус жауаптары D1 және D2 диагональдық бейімделу матрицаларын тиісті түрде таңдау арқылы сәйкес келуі мүмкін: мұнда конус сезімталдық матрицасы және шартталған стимулдың спектрі. Бұл LMS түс кеңістігінде хроматикалық бейімделу үшін фон Кристің түрлендіруіне әкеледі (ұзын, орта және қысқа толқынды конус жауап кеңістігінің жауаптары): Бұл диагональдық матрица D конус жауаптарын немесе түстерді бір бейімделу күйінде басқа бір күйге сәйкестендіреді; егер бейімделу күйі жарықтандырушымен анықталса, бұл матрица жарықтандырушыға бейімделу түрлендіруі ретінде пайдалы. D диагональдық матрицасының элементтері – жарықтандырушының ақ нүктесі үшін конус жауаптарының қатынастары (ұзын, орташа, қысқа). XYZ немесе RGB түс кеңістігінде бейнеленген түстер үшін толық фон Кристің түрлендіруі LMS кеңістігіне және одан матрицалық түрлендірулерді қамтиды, ал ортасында диагональдық түрлендіру D орналасқан.
where is the cone sensitivity matrix and is the spectrum of the conditioning stimulus. This leads to the von Kries transform for chromatic adaptation in LMS color space (responses of long , medium , and short wavelength cone response space):
This diagonal matrix D maps cone responses, or colors, in one adaptation state to corresponding colors in another; when the adaptation state is presumed to be determined by the illuminant, this matrix is useful as an illuminant adaptation transform. The elements of the diagonal matrix D are the ratios of the cone responses (Long, Medium, Short) for the illuminant's white point. The more complete von Kries transform, for colors represented in XYZ or RGB color space, includes matrix transformations into and out of LMS space, with the diagonal transform D in the middle.
CIE түстер көрініс үлгілері
Халықаралық жарықтандыру комиссиясы (CIE) түс көрінісінің бірнеше модельдерін жариялаған, олардың көпшілігі түс адаптациясы функциясын қамтиды. CIE L*a*b* (CIELAB) XYZ түстік кеңістігінде «жалпы» фон Криес түрлендіруін жасайды, ал CIELUV Джадд түріндегі (аудармалы) ақ нүктеге адаптация қолданады. Түс көрінісінің кеңейтілген модельдерінің екі қайта қаралуы, CIECAM97s және CIECAM02, CAT функциясын, сәйкесінше CMCCAT97 және CAT02 қамтиды. CMCCAT2000 – CMCCAT97-нің жеңілдетілген нұсқасы болып табылады.