Борн-Энд: Англиядағы шағын ауыл тарихы

Кіріспе

Букингемширдегі ауыл, Англияның Гертфордширдегі ауыл.

Борн-Энд – негізінен Вудбурн приходында, бірақ ішінара Букингемширдегі Литтл-Марлоу приходында орналасқан ауыл. Ол Хай-Уайкомбтен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен бес миль (8 шақырым), Марлоудан шығысқа қарай үш миль (5 шақырым) жерде, Беркширмен шекараға жақын және Букингемширдегі Уай өзені Темзаға құятын жерге таяу орналасқан.

Тарих

Борн-Эндтің бастапқы орналасқан жері бүгінгі қалыптасқан ауыл орталығынан ерекшеленеді және Темза өзенінің ағысынан жарты мильдей төменде орналасқан. Атауы өзеннің соңына (bourne – өзен сөзінің ескірген түрі) сілтеме жасайды және Уай өзенінің құйылысынан шыққан. Бұл жер бұрын шағын ауыл болған, 1722 жылы Морденнің Букингемшир картасында "Борн-энд" деп белгіленген. Бірақ 19 ғасырда атау жергілікті тұрғындардың дұрыс айта алмауынан "Бон-Энд" деп бұрмаланған, содан кейін ресми карталар мен құжаттарда осылай жазылған. 1858 жылы Вуберн шлютері бұл өзгерісті кері қайтаруға қол жеткізді, ал түзетілген атау бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Уай өзенінің ұзындығы жүздеген жылдар бойы аңғардағы көптеген диірмендерді сумен қамтамасыз еткен, Борн-Энд те осыдан ерекше емес. Өзеннің соңғы бөлігінде төрт диірмен болған: Принс Милл, Джексонс (немесе Оқ-дәрі) Милл, Хедсор Милл және Лоуэр Милл. Бұл диірмендер тарихи тұрғыдан аймақтағы негізгі жұмыс берушілер болған, сонымен қатар жергілікті шаруа қожалықтары мен Темзадағы екі кемежай да маңызды рөл атқарған. 19 ғасырдың басында Борн-Энд, Вудбурн приходының бір бөлігі болған, оған Спринг Гарденс, Эгамс Грин, Корс Энд, Хевенс Лиа және Верхний Борн-Энд сияқты шағын ауылдар да кірген. Бұл 1846 жылы Уайкомб теміржол компаниясы құрылғанда өзгерді. 1854 жылға қарай Изамбард Кингдом Брунелл Мейденхедтен Хай-Уайкомбқа, Борн-Энд арқылы өтетін теміржол құрылысын жобалап, салды. Борн-Энд станциясы бастапқыда Марлоу Роуд деп аталған, бірақ 1873 жылы Марлоуға қосымша тармақ салынғаннан кейін, жаңа Марлоу станциясымен шатасуды болдырмау үшін бір жылдан соң Борн-Энд станциясы деп өзгертілді. Теміржол жергілікті тұрғындарға саяхаттауға қосымша мүмкіндіктер берді және диірмендерге үлкен пайда әкелді, нәтижесінде Борн-Энд айналасындағы басқа ұқсас елді мекендерге қарағанда іріктеуі мүмкін болды. Толық ақпарат алу үшін Marlow Branch Line және Marlow Donkey беттерін қараңыз. Шағын ауылдар бірте-бірте бірігіп, қазіргі Борн-Эндті құрады, сондай-ақ көршілес Литл-Марлоу приходындағы Велл-Энд пен Колдмурхолм да осы процеске қатысты. 20 ғасырдың басында тұрғындардың ыңғайлылығы үшін шіркеу мен мектеп салынды. Парад ауылдың сауда және қызмет көрсету орталығы ретінде қалыптасты. 1920 жылдары Борн-Энд екі көрнекті әдебиет өкіліне пана болды: балалар әдебиетінің танымал авторы Энид Блайтон Колдмурхолм-Лейндегі Олд-Татчқа көшіп келді, ал қылмыстық романдар мен пьесалардың белгілі авторы Эдгар Уоллес Блайнд-Лейндегі Чалклендсті сатып алды. Бұл уақытта француз ұшқышы және ұшақ құрастырушы Луи Блерио да Борн-Эндте тұрды, ол Темза жағасындағы Нью-Йорк ложасында мекендеген. Роялти кинотеатры 1934 жылы Парадта ашылды. 1940 жылдардың соңында Борн-Эндте Чалклендс ауданы мен Парадтың солтүстігіндегі Кеңес ауданы кеңейтілді. 1960 жылдары жергілікті тұрғындардың күш-жігерінің нәтижесінде Уэйкман-роудтағы Қоғамдық орталық пен кітапхана салынды. 1969 жылы Бичинг балтасы Борн-Эндке тиді, өйткені 1899 жылы Ұлы Батыс және Ұлы Орталық бірлескен теміржолы ашылғаннан кейін Уайкомб пен Лондон арасындағы тікелей байланыс пайда болғаннан кейін Борн-Энд пен Хай-Уайкомб арасындағы желінің жол жүру көрсеткіштері төмендегендіктен жабылатыны хабарланды. 1970 жылы жабылудан кейін теміржол жолы алынып тасталды. Станцияның жанында коммерциялық аймақ дамыды, бірақ теміржолдың көп бөлігі ауыл мен Вубурн арасындағы жаяу жол ретінде сақталды.

Bourne End's original location differed from today's established village centre, and was a half mile downstream on the River Thames. The name refers to the end of the river (bourne being an obsolete term for river), and derived from the mouth of the River Wye. Then a hamlet, it appears on Morden's 1722 map of Buckinghamshire as "Born end". It was noted in the 19th century, however, that the name had been corrupted to "Bone End", apparently through local mispronunciation and thence on official maps and documents. In 1858, the vicar of Wooburn succeeded in reversing the change, and the corrected name remains in use today. The length of the River Wye was the provider of water power for many mills in the valley for hundreds of years, and Bourne End was no exception. There were four on the final stretch of the river: Princes Mill, Jacksons (or Gunpowder) Mill, Hedsor Mill and Lower Mill. These mills were historically the predominant employers in the area, along with the local farms and two wharfs on the Thames. In the early nineteenth century, the settlement known as Bourne End was a hamlet of Wooburn parish, along with others such as Spring Gardens, Eghams Green, Cores End, Heavens Lea and Upper Bourne End. This changed with the emergence of the Wycombe Railway Company in 1846. By 1854, Isambard Kingdom Brunel had designed and constructed a railway linking Maidenhead to High Wycombe, via Bourne End. The station at Bourne End was originally named Marlow Road; then in 1873 a branch line to Marlow was built, and a year later the station was renamed Bourne End station to avoid confusion with the new station at Marlow town. The railway created more travel opportunities for locals and greatly benefited the mills, and thus Bourne End expanded, on a greater scale than other similar settlements in the surrounding area. See Marlow Branch Line and Marlow Donkey for more information. The hamlets soon merged into what is now known as Bourne End, as did Well End and Coldmoorholme in the neighbouring parish of Little Marlow. Both a church and school were built at the turn of the century for the residents' convenience. The Parade became established as the focal point of the village for shops and services. In the 1920s Bourne End became home for two distinguished literary figures; Enid Blyton, a perennially popular children's writer, moved into Old Thatch on Coldmoorholme Lane, and Edgar Wallace, a prolific crime author and dramatist, bought Chalklands off Blind Lane. Another resident at this time was Louis Blériot, the French aviator and aircraft builder, who lived at New York Lodge beside the Thames. The Royalty Cinema opened in The Parade in 1934. The late 1940s saw extensive development in Bourne End, of the Chalklands estate and the Council Estate north of The Parade. The 1960s saw the building of the Community Centre and Library in Wakeman Road after some years of local campaigning. The Beeching Axe hit the village in 1969, as it was announced that the line between Bourne End and High Wycombe, which had suffered reduced usage after the direct connection between Wycombe and London by the opening of the Great Western and Great Central Joint Railway in 1899, would be closed. The track bed was lifted soon after closure in 1970. A commercial estate was developed adjacent to the station, though most of the course taken by the railway remains as a footpath between the village and Wooburn.

Жергілікті

Борн-Энд М4 және М40 тас жолдарының арасында орналасқан және Мейденхедтен Марлоуға дейінгі тармақтағы теміржол стансасын сақтап келеді. Лондонға теміржол және автомобиль жолдары арқылы қолайлы қатынасы болғандықтан, ол тұруға танымал орынға айналды. Уай өзені бойындағы барлық диірмендер қазір жабылып, бұзылып бітті, Фурлонг жолындағы Джексон диірмені (Борн-Эндте) 1980-ші жылдардың соңындағы соңғысы болды. Олардың орнына үйлер, кеңселер немесе өнеркәсіптік аймақтар салынды, бұл ауылдың жұмыспен қамту орталығы ретінде дамуына себеп болды. Борн-Энд жекеленген елді мекен болып қала береді, бірақ өткен ғасырдағы үздіксіз үй салу оны Уайкомбқа дейінгі көзге көрінетін сызықты құрылыс арқылы қауіпке тікелей ұшыратады. 1997 жылы жергілікті жоспар дайындалып жатқанда, Борн-Энд және Вудборн тұрғындарының бірлестіктері Слейт-Медоудың (екі елді мекенді бөліп тұратын дала) уақытша тұрғын үйлер салу үшін белгіленуіне қарсы сәтті лоббилеу жүргізді. Ауылдың маңындағы басқа да пайдаланылмаған жерлер де, осы күйінде қалуы мүмкін, себебі олар Жасыл белдеу, ерекше табиғи сұлулық аймағы, ғылыми тұрғыдан маңызды орын немесе осылардың біріктірілген комбинациясы ретінде белгіленген. Борн-Эндтің бір бөлігі шаруашылық жерлерімен қоршалған. Одан сәл алыс, Кливден және Хедсор ауылға оңтүстік-шығыстан биік жерден қарап тұрады.

Қауымдастық

Борн-Энд көптеген кәсіпорындар мен қызметтерді ұстап тұрып, бірге ауылдық атмосферасын сақтайды. Ауылдың орталығында үлкен зал, мерекелік бөлмелер және мүшелерге ашық бар бар. Көптеген адамдар үшін бұл ауыл өмірінің орталық нүктесі саналады. 2000 жылдардың басында бауырластық қауымдастығы құрылды, одан кейін Францияның солтүстік жағалауындағы Октевиль-сюр-Мер қаласы оның бауырластық қаласы ретінде таңдалды. Қауымдастық мүшелері екі елді мекен арасындағы қарым-қатынасты дамыту және күшейту үшін жиі шаралар ұйымдастырады.

Әкімшілік және қызмет көрсету

Ауылдың жергілікті басқаруы екі деңгейден тұрады. Вудбурн және Борн-Энд приход кеңесі (бұрынғы Вудбурн приход кеңесі, 2005 жылға дейін), Вудбурнда орналасқан; және Бэкингемшир округі кеңесі, Айлсбериде орналасқан, ол 2020 жылы біртұтас басқару органы ретінде құрылды. Жергілікті полиция күші – Темза аңғары полициясы. Жергілікті денсаулық сақтау қызметтерін Бэкингемширдің бастапқы медициналық көмек қызметі (PCT) ұйымдастырады; дәрігерлер Уорф-Лейндегі Хоторден хирургиясынан және Стейшн-роудтағы Орчард хирургиясынан жұмыс істейді. Вудбурн Гриндегі Pound House хирургиясы осы практикалар тобының бір бөлігі болып табылады, ал медбикелер мен басқа да медициналық персонал барлық үш орында жұмыс істейді. Екі тіс дәрігері бар: Борн-Энд тіс практикасы және Advance Dental Services, екеуі де Стейшн-роудта орналасқан.

Бос уақыт

Ауылда екі демалыс алаңы (Фурлонг жолы және Блайнд-Лейн), марина мен Спейд Оак Ричтегі өзен жағасындағы ашық кеңістік, жас спорт клубы мен фитнес орталығы және ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан Үстіңгі Темза жүзу клубы бар. Көптеген тұрғындар мен қонақтар үшін өзен – Борн-Эндтің басты тартымдылығы, және көптеген ойын-сауық шаралары оны қамтиды немесе оның маңында өтеді. Жүзу клубы дәстүрлі түрде маусым айында бір апталық регата өткізеді, ол "Борн-Энд апталығы" деп аталады. Борн-Эндте әртүрлі асүйлер ұсынатын көптеген мейрамханалар бар. Сонымен қатар, бірнеше пабтар да бар. Борн-Эндке жақын, Темза өзенінің арғы бетінде Кок-Марш орналасқан, ол Ұлттық сенім қорына тиесілі жалпы пайдаланудағы жер және су тасқынына ұшырайтын аймақ. Бұл ерекше ғылыми маңызы бар жер және оған тарихи қабір орны кіреді. Кок-Маршқа өзендегі теміржол көпіріне жалғастырылған жаяу көпірі арқылы қол жеткізуге болады, ал жаяу жолдары Кукхэмге, Кукхэм Дине және одан әрі жалғасады. Темза ұлттық жолы Темза өзені арқылы Борн-Эндтен өтеді; Букингемшир жағында өзенге қарай, жаяу көпірінен өтіп, Беркширге қарай ағыс бойымен.

Дін

Қазіргі уақытта ауылда үш діни нысан бар. Станция көшесіндегі Англикан шіркеуі Әулие Маркқа арналған. Ол 1889 жылы Вудбурндағы Әулие Павел шіркеуінің филиалы ретінде салынған. Сент-Данстанның Рим-католик шіркеуі ауылдың орталығында, Корс-Энд көшесінен жақын жерде орналасқан. Ең көнесі – Корс-Эндтегі Біріккен реформаланған шіркеу, ол 1773 жылы Вудбурндағы Әулие Павелге балама ретінде, қауымдық ғибадатхана ретінде құрылған. Борн-Эндте Фурлонг көшесінде методист шіркеуі болған, ол 2002 жылы жабылды. Уэлл-Эндте 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында қауымдық миссионерлік зал болған; қазір ол «Чапель» деп аталатын тұрғын үй. Борн-Эндте Веданта орталығында орналасқан Рамакришна миссиясының Ұлыбританиядағы жалғыз бөлімшесі бар.

Сауда-саттық

Борн-Энд негізінен Парадта орналасқан, көптеген дүкендерді қолдауды жалғастыруда. Желтоқсан айында өткізілетін "Көңілді кеш" сияқты ауыл орталығына бағытталған қоғамдық шаралар, тұрғындардың назарын жергілікті сауда мен кәсіпкерлікті қолдауға аударуға бағытталған. Фурлонг жолында, соның ішінде бас пошта да бар, шағын дүкендер қатары орналасқан.