Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Касситерит – қалайы оксиді минералы, SnO₂. Ол көбінесе жарық өткізбейді, бірақ жұқа кристалдарында мөлдір болып келеді. Оның жылтыры мен көп қырлы кристалдық пішіндері әдемі әшекей тас жасауға мүмкіндік береді. Касситерит ежелгі заманнан бері қалайының негізгі кені болды және бүгінде де қалайының ең маңызды көзі саналады.
Tin oxide mineral, SnO₂
Cassiterite is a tin oxide mineral, SnO2. It is generally opaque, but it is translucent in thin crystals. Its luster and multiple crystal faces produce a desirable gem. Cassiterite was the chief tin ore throughout ancient history and remains the most important source of tin today.
Пайда болуы
Касситериттің көп бөлігі бүгінде аллювиалды немесе плацерлік шөгінділерде табылады, олардың құрамында ауа райына төзімді түйірлер болады. Бастапқы касситериттің ең жақсы көздері Боливияның қалайы кен орындарында кездеседі, онда ол кристалдасқан гидротермальдық тамырларда табылған. Руандада касситерит кенін өндіру индустриясы жаңадан дамып келеді. Касситерит кен орындары үшін (әсіресе Валикаледе) болған талас Конго Демократиялық Республикасының шығыс бөлігіндегі қақтығыстың басты себебі болып табылады. Бұл касситериттің қақтығыс минералы ретінде қарастырылуына әкелді. Касситерит – магмалық тау жыныстарының кең таралған шағын құрамдас бөлігі. Боливиялық тамырлар және Англиядағы Корнуолл мен Девонның 4500 жылдық кен жұмыстары жоғары температуралы кварц тамырларында және граниттік интрузиялармен байланысты пегматиттерде шоғырланған. Бұл тамырларда көбінесе турмалин, топаз, флюорит, апатит, вольфрамит, молибденит және арсенопирит кездеседі. Минерал Корнуолл аймағында кеңінен таралған, мысалы, Бодмин Мурдағы жер беті кен орындары ретінде, «ағынмен өндіру» деп аталатын гидравликалық кен өндіру әдісінің көптеген іздері сақталған. Қазіргі кезде қалайының негізгі өндірісі Малайзия, Таиланд, Индонезия, Сомалидің Маахир аймағы және Ресейдегі плацерлік немесе аллювиалды кен орындарынан жүзеге асырылады. Кенді концентрациялау үшін гидравликалық кен өндіру әдістері қолданылады, бұл процесс SnO2 кенінің шамамен 7,0-ке жуық жоғары меншікті салмағына негізделген.
Most sources of cassiterite today are found in alluvial or placer deposits containing the weathering resistant grains. The best sources of primary cassiterite are found in the tin mines of Bolivia, where it is found in crystallised hydrothermal veins. Rwanda has a nascent cassiterite mining industry. Fighting over cassiterite deposits (particularly in Walikale) is a major cause of the conflict waged in eastern parts of the Democratic Republic of the Congo. This has led to cassiterite being considered a conflict mineral. Cassiterite is a widespread minor constituent of igneous rocks. The Bolivian veins and the 4500 year old workings of Cornwall and Devon, England, are concentrated in high temperature quartz veins and pegmatites associated with granitic intrusives. The veins commonly contain tourmaline, topaz, fluorite, apatite, wolframite, molybdenite, and arsenopyrite. The mineral occurs extensively in Cornwall as surface deposits on Bodmin Moor, for example, where there are extensive traces of a hydraulic mining method known as streaming. The current major tin production comes from placer or alluvial deposits in Malaysia, Thailand, Indonesia, the Maakhir region of Somalia, and Russia. Hydraulic mining methods are used to concentrate mined ore, a process which relies on the high specific gravity of the SnO2 ore, of about 7.0.
Кристаллография
Кристаллдардың егізденуі касситеритте кең таралған, және көптеген жиынтық үлгілерде кристалл егізденуі байқалады. Типикалық егіз шамамен 60 градус бұрышпен иілген, "шынтақ егізі" түрін құрайды. Ботриоидты немесе бүйрек пішіндес касситерит "ағаш қалайы" деп аталады. Касситерит сапалы кристалдары табылған жағдайда әшекей тастар мен коллекционерлік үлгілер ретінде де қолданылады.
Crystal twinning is common in cassiterite and most aggregate specimens show crystal twins. The typical twin is bent at a near 60 degree angle, forming an "elbow twin". Botryoidal or reniform cassiterite is called wood tin. Cassiterite is also used as a gemstone and collector specimens when quality crystals are found.
Этимология
Атауы грек тіліндегі "қалай" деген мағынаны білдіретін kassiteros сөзінен шыққан: бұл сөз финикиялық Cassiterid сөзінен туындаған, ол қалайдың ежелгі көздері саналған Ирландия және Ұлыбритания аралдарына сілтеме жасайды; немесе, римдік Ғиршманның (1954) пікірінше, батыс және орталық Ирандағы ежелгі халық – касситтер аймағынан шыққан болуы мүмкін.
The name derives from the Greek kassiteros for "tin": this comes from the Phoenician word Cassiterid referring to the islands of Ireland and Great Britain, the ancient sources of tin; or, as Roman Ghirshman (1954) suggests, from the region of the Kassites, an ancient people in west and central Iran.
Қолдану
Ол қалайыны өндіру және қорыту үшін шикізат ретінде негізгі түрде қолданылуы мүмкін.
It may be primary used as a raw material for tin extraction and smelting.