Кіріспе

Жасырын бір адамдық окоп.

Әскери жаргон бойынша, "жәндік ор" – бақылау мақсатында қолданылатын бақылау/жасыру орнына ұқсас, бір адамға арналған жасырын окоп.

Этимология

Бұл термин әдетте тұзақ құрғыш өрмекшінің жасырын тесігіне сілтеме ретінде түсініледі. АҚШ Теңіз жаяу әскері тарихшысы, майор Чак Мелсонның сөзіне қарағанда, бұл термин Америка Азамат соғысында пайда болған, ол асығыс қазылған бекініс орнының атауын білдірген. Саддам Хусейн тұтқындалғаннан кейін, америкалық жазушы Уильям Сафайр 2003 жылғы 15 желтоқсандағы «Нью-Йорк Таймс» газетінде бұл терминнің Вьетнам соғысы кезінде пайда болғанын мәлімдеді. Сафайрдің айтуынша, мұндай тесіктердің ерекшелігі – оларда «құнығып отырған адамды сыйдыра алатын үлкен саз ыдыс» болған. Егер ыдыс сынса, әскер жыландар мен өрмекшілердің шабуылына ұшырап, сол себепті бұл тесіктер «өрмекші орны» деп аталған.

Дизайн

Шығанақ - әдетте иыққа дейін жететін, қорғанышқа арналған, дөңгелек ойық, көбінесе жасырын қақпақпен жабылған, онда әскер тұрып, қару қолдана алады. Шығанақ, әдеттегі қазбадан (аңдан) тереңдігімен және жасыруға емес, қорғануға баса назар бергендігімен ерекшеленеді.

Қолдану

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон әскерлері Тынық мұхитындағы көптеген майданда, соның ішінде Филиппиндегі Лейте және Иво Джимада жәндік тесіктерін пайдаланған. Олар оларды Жапонияда сегізқұбырларды аулауға қолданылатын құмыраларға ұқсас болғандықтан "сегізқұбыр" (蛸壺) деп атаған. Вьетнам соғысы кезінде Вьетконг және Вьетнам халық армиясының жауынгерлері де оларды қорғаныс және шабуыл бекіністері ретінде қолданған. Олардың арасында ВК/ПАВН жауынгерлері ARVN, АҚШ немесе басқа одақтас күштермен болған шайқастан паналау үшін немесе күтпеген шабуылға дайындалу үшін жасырына алатын. 2003 жылдың 13 желтоқсанында Ирак соғысы кезінде "Қызыл таң" операциясы аясында американдық әскерлер Ирак президенті Саддам Хусейнді Тикрит қаласына жақын Адауар шаруашылығының сыртындағы "жәндік тесігі" сипатталған жерде жасырынып отырғанда ұстады.