Кіріспе

Energy Star (сауда белгісі ENERGY STAR) – АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) және АҚШ Энергетика министрлігі (DOE) жүргізетін, энергия тиімділігін арттыруға бағытталған бағдарлама. Бағдарлама әртүрлі стандартталған әдістерді пайдалана отырып, өнімдер мен құрылғылардың энергия тұтынуы туралы ақпарат ұсынады. Energy Star белгісі 75-тен астам сертификатталған өнім түрінде, тұрғын үйлерде, коммерциялық ғимараттарда және өнеркәсіптік объектілерде қолданылады. АҚШ-та Energy Star белгісі білікті өнімдердің Energy Guide құрылғы таңбасында да көрсетіледі. Energy Star бағдарламасының элементтері Жапонияда, Тайваньда және Швейцарияда, сондай-ақ Energy Star Canada арқылы іске асырылуда. 2018 жылы Еуропалық Одақпен жасалған 15 жылдық келісім мерзімі аяқталды. 1992 жылдан бері Energy Star және оның серіктестері энергия төлемдерін кем дегенде 430 миллиард долларға төмендеткен деп есептеледі. EPA Energy Star өнімдерін, сондай-ақ тұрғын үйлер мен коммерциялық/өнеркәсіптік бағдарламаларды басқарады. EPA коммерциялық ғимараттар үшін онлайн энергияны қадағалау және салыстыру құралы – Energy Star Portfolio Manager-ді әзірлейді және басқарады. DOE Energy Star-мен үйдің энергия тиімділігін арттыруды басқарады және өнімдерді сынау процедураларын әзірлеуді қоса алғанда, техникалық қолдау көрсетеді. Энергияны тиімді пайдаланатын өнімдерді анықтау және насихаттау мақсатында құрылған Energy Star бағдарламасы компьютерлер мен принтерлерге арналған таңбалармен басталды. 1995 жылы бағдарлама кеңейтіліп, тұрғын үйлерді жылыту және салқындату жүйелеріне, сондай-ақ жаңа үйлерге арналған таңбалар енгізілді. 2000 жылы Энергия тиімділігі консорциумы мүшелеріне Energy Star-дың әсерін жыл сайын зерттеуді тапсырды. 2016 жылғы АҚШ Энергия және жұмыспен қамту жөніндегі есепке сәйкес, 290 000 америкалық жұмысшы Energy Star сертификаты бар өнімдер мен құрылыс материалдарын өндіруге қатысады. Бұл есепте энергия тиімділігі саласындағы жұмыспен қамту, энергия секторының басқа салаларына қарағанда тез өседі деп болжанады – 2017 жылы 9% дейін, ал энергия секторының барлық салаларындағы орташа өсім 5% құрайды, және Energy Star осы нарықтың маңызды бөлігі болады.

Сипаттамалар

Energy Star талаптары әрбір тауар үшін өзгеше болады және оларды ҚҚБА (EPA) анықтайды.

Компьютерлер

Компьютерлерге арналған Energy Star 4.0 спецификациясы 2007 жылдың 20 шілдесінде күшіне енді. Бұл талаптар бұрынғы спецификациядан қатаңрақ, сондықтан қолданыстағы жабдықтар қайта сертификатталғанша белгіні пайдалана алмайды. Олар 80 Plus қола деңгейі немесе одан жоғары қуат блоктарын пайдалануды талап етеді. Energy Star 5.0 2009 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді. Energy Star 6.1 2014 жылдың 10 қыркүйегінде күшіне енді. Energy Star 7.1 2018 жылдың 16 қарашасында күшіне енді. Компьютерлерге арналған 8.0 нұсқасы 2019 жылдың 15 қазанында бекітіліп, 2020 жылдың 15 қазанында күшіне енді.

Серверлер

EPA 2009 жылдың 15 мамырында Компьютерлік сервердің 1.0 нұсқасын жариялады. Ол бірден төрт процессор ұясы бар жеке серверлерді қамтыды. Белсенді күйдегі қуаттылығы және барлық білікті серверлердің өнімділігі туралы есеп беруді, сондай-ақ блэйд және көп түйінді серверлердің бос күйіне қойылатын талаптарды қосатын спецификацияның екінші деңгейі 2013 жылдың 16 желтоқсанында күшіне енді. Компьютерлік серверлерге арналған 2.0 нұсқасы Energy Star спецификациясы 2013 жылдың 16 желтоқсанында күшіне енді. Кәсіптік серверлерге арналған 3.0 нұсқасы Energy Star спецификациясы 2019 жылдың 17 маусымында күшіне енді.

Құралдар

2008 жылдың басындағы мәліметтер бойынша, орташа тоңазытқыштар ең төменгі стандарттан 20% үнемдеуді талап етеді. Ыдыс жуғыш машиналар кем дегенде 41% үнемдеуі керек. Көптеген тұрмыстық техникалар, сондай-ақ жылыту және салқындату жүйелерінің барлығында сары EnergyGuide белгісі болады, ол басқа модельдермен салыстырғанда жылдық пайдалану шығындарын көрсетеді. Бұл белгі Федералды сауда комиссиясы (Federal Trade Commission) арқылы жасалады және көбінесе құрылғының Energy Star сертификатына ие екенін көрсетеді. Energy Star белгісі құрылғының ең төменгі талаптардан энергияны тиімдірек пайдалануын білдірсе де, Energy Star белгісі бар өнімді сатып алу әрқашан ең тиімді нұсқаны алуды қамтамасыз етпейді. Мысалы, тәулігіне белгілі бір мөлшерден аз суды сіңіретін ылғалдатқыштар энергия коэффициенті 1,2 болса (қарқындырақ болғаны жақсы), Energy Star белгісін алады, ал тәулігіне белгілі бір мөлшерден көп суды сіңіретіндерге 1,4 немесе одан жоғары энергия коэффициенті үшін Energy Star белгісі беріледі. Осылайша, жоғары сыйымдылығы бар, бірақ Energy Star сертификаты жоқ ылғалдатқыш, Energy Star сертификаты бар, бірақ сыйымдылығы төмен модельге қарағанда энергияны тиімдірек пайдалануы мүмкін. Energy Star бағдарламасының үнемдеу калькуляторы орташа тұтынушыға үнемдеудің артықшылықтарын көрсетуге бағытталған моделіндегі нақты емес есептеулер үшін де сынға ұшырады. Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) және Энергетика департаменті (DOE) әлі қарастырмаған тағы бір фактор – энергияны үнемдеу талаптарының тұтынушылар деңгейіндегі баға стандартына сәйкес жасалған, кең таралған тұрмыстық техникалардың беріктігі мен күтілетін қызмет мерзіміне тигізетін жалпы әсері. Мысалы, тоңазытқыштың жұмысын және температураны басқару үшін электрониканы пайдаланатын, көбірек жылу оқшаулағыштары мен кішірек компрессорды қолдану арқылы тиімдірек етуге болады. Алайда, бұл ішкі кеңістіктің азаюына (немесе сыртқы өлшемдердің ұлғаюына) немесе компрессордың немесе электрондық құрылғылардың бұзылуына байланысты қызмет мерзімінің қысқаруына әкелуі мүмкін. Әсіресе, жаңа буын тұрмыстық техникаларында қолданылатын электрондық басқару элементтері соққыларға, дірілдерге, ылғалға немесе олар қосылған электр тізбегіндегі кернеудің өзгеруіне сезімтал. Сыншылар жаңа құрылғы энергияны тиімді пайдаланса да, тұтынушыларды қанағаттандырмайтын немесе бұрынғы құрылғыға қарағанда екі есе жиі ауыстырылуы қажет болған кез келген тұрмыстық техника полигонға қоқыс тастауға және оны ауыстыру үшін қолданылған табиғи ресурстардың ысырап болуына себеп болатынын атап көрсетті.

Жылу және салқындату жүйелері

Energy Star сертификаты бар жылу сорғыштары, қазандықтар, кондиционерлер және пештер қолжетімді. Сонымен қатар, ауа тығыздау және арналарды тығыздау арқылы жылыту және салқындату төлемдерін айтарлықтай төмендетуге болады. Ауа тығыздау ғимаратқа кіретін сыртқы ауа мөлшерін азайтады, ал арналарды тығыздау шатыр немесе жертөле ауасының арналарға еніп, жылыту/салқындату жүйесінің тиімділігін төмендетуіне кедерес жасайды. Energy Star сертификаты бар бөлме кондиционерлері АҚШ федералдық үкіметінің ең төменгі стандарттарынан кемінде 10% энергияны үнемдеуге қабілетті.

Үй электроникасы

Energy Star сертификаты бар теледидарлар орташа теледидарлардан 30% аз энергия жұмсайды. 2008 жылдың қараша айында теледидарлардың техникалық талаптары күту режиміндегі қуатты пайдалануды шектеу үшін жақсартылды, бұрынғы талаптар бойынша күту режиміндегі қуат та шектелген болатын. Теледидарлардың күту режиміндегі электр қуатын тұтынуы 3 ватттан кем болуы керек. Energy Star стандартына сәйкес келетін теледидарлардың ассортименті кеңейеді. Басқа да үйге арналған электроникалық құрылғыларға сымсыз телефондар, аккумулятор зарядтағыштар, видеомагнитофондар және сыртқы қуат адаптерлері жатады, олардың көпшілігі 90% аз энергия жұмсайды.

Бейнелеу құралдары

Energy Star бағдарламасының бейнелеу өнімдеріне қойылатын талаптар электрофотографиялық (EP) принтерлер, сия бүркігіш принтерлер (мысалы, термиялық), көшірме машиналары, факсимильдік машиналар және көпфункционалды құрылғылар (МФД) сияқты бейнелеу жабдықтарының отбасыларына бағытталған. Өнім отбасының типтік электр тұтынуы (TEC) өлшенеді және құрылғының максималды өнімділігіне сәйкес белгіленген лимит бойынша есептеледі. Жұмыс режимдері (ОМ) сия бүркігіш өнімдер сияқты құрылғылар үшін, сынақтан өтетін жабдықтың (EUT) функцияларына сәйкес белгіленген лимит бойынша өлшенеді және есептеледі. Ethernet, кіріктірілген жад, сымсыз байланыс сияқты "қосымша" мүмкіндіктері бар құрылғылар ОМ лимитін арттыру үшін математикалық түрде ескеріледі. 2011 жылдың 1 ақпанында EPA/DOE Energy Star таңбасымен тіркелген барлық өнімдерді аккредиттелген орган (AB) немесе сертификациялау органы (CB) зертханасында сынау қажет деген талапты қосты.

Жаңа үйлер

Energy Star белгісін алған жаңа үйлер немесе пәтерлер АҚШ Экологиялық қорғау агентінің (ЭҚА) энергия тиімділігі талаптарына сәйкес екені расталған. Energy Star сертификаты бар үйлер құрылыс нормалары бойынша салынған үйлерге қарағанда кем дегенде 10%-ға тиімдірек, ал орташа есеп бойынша 20%-ға жақсаруға қол жеткізеді, сонымен қатар үй иелеріне жақсырақ сапа, өнімділік және жайлылық ұсынады. Бүгінгі күнге дейін шамамен 1,9 миллион Energy Star сертификаты бар үйлер мен пәтерлер сертификатталды. АҚШ-та сертификатталған үйлерде тұратын үй иелері 2016 жылы энергия төлемдерінен 360 миллион доллар үнемдеді. 2020 жылы ENERGY STAR жеке тұрғын үйлер мен көппәтерлі үйлерді бөлек бағдарламаларға біріктірді: Жеке тұрғын үйлердің жаңа құрылысы (SFNC) және көппәтерлі үйлердің жаңа құрылысы (MFNC). 2023 жылы ENERGY STAR сертификациясының жаңа деңгейі – ENERGY STAR келесі буын сертификатталған үйлер мен пәтерлер іске қосылады. Бұл жаңа сертификация ENERGY STAR жеке тұрғын үйлер мен көппәтерлі үйлер сертификациясын негіз ретінде пайдаланады, сонымен қатар жылу сорғысымен жабдықталған су жылытқыштар және электр көліктерін зарядтау мүмкіндігі сияқты қосымша талаптарды қамтиды.

Энергиялық тиімділік рейтингтері

Energy Star бағдарламасы бірнеше коммерциялық және мемлекеттік ғимараттар мен өндіріс орындары үшін энергия өнімділігін бағалау жүйелерін әзірледі. Бұл бағалаулар 1-ден 100-ге дейінгі шкала бойынша нақты ғимараттар мен өнеркәсіптік кәсіпорындардың энергия тиімділігін ұқсас объектілердің энергия өнімділігімен салыстыруға мүмкіндік береді. Ғимараттар мен энергияны басқарушылар қолданыстағы ғимараттар мен өнеркәсіптік кәсіпорындардың энергия өнімділігін бағалау үшін осы бағалауларды пайдаланады. EPA да осы бағалау жүйелерін ғимарат немесе кәсіпорын Energy Star танылуын алуға лайық екенін анықтау үшін қолданады. 2020 жылы Energy Star Energy Star сертификаттарын растау бойынша жаңартылған нұсқаулықты жариялады. Energy Star бағалаулары басқа таза энергия бағалау жүйелерімен және MiQ сияқты тәуелсіз фирмалардың, немесе кеңселер үшін LEED сертификаттары сияқты жасыл ғимараттарды сертификаттау жүйелерімен салыстырылды.

Ғимараттар

Портфолио менеджерінде энергия тиімділігі бойынша рейтинг алуға болатын кеңістік түрлерінің саны артып, қазір тұрғын үйлер, банктер/қаржы мекемелері, сот үйлері, ауруханалар (жүрек аурулары және балалар), қонақ үйлер мен мотельдер, ғибадат үйлері, K-12 мектептері, медициналық кеңселер, кеңселер, жатақханалар/оқу орындары, бөлшек сауда дүкендері, супермаркеттер, қоймалар (салқындатылатын және салқындатылмаған), деректер орталықтары, зейнеткерлерге арналған мекемелер және сарқынды суды тазарту объектілері кіреді. Рейтинг жүйесінде қолданылатын модельдердің техникалық сипаттамаларын қараңыз. Бұл құжаттар энергия тиімділігі бойынша рейтингтерді жасау үшін қолданылатын әдістемелер туралы, соның ішінде рейтинг мақсаттары, регрессиялық әдістер және рейтингті есептеу үшін қолданылатын қадамдар туралы толық ақпарат береді. Energy Star ғимараттардың сипаттамаларына (мысалы, еден ауданы, пайдалану және энергия тұтыну деректері) байланысты 1–100 ұлттық салыстырмалы рейтингті Energy Star ұсынатын тегін онлайн құрал арқылы сақтайды. Energy Star энергия тиімділігі рейтингтері LEED сияқты кейбір жасыл ғимараттар стандарттарына енгізілген. АҚШ-та энергияны тиімді пайдаланатын үйлерді салушылар федералды табыс салығынан жеңілдік алуға және салық шегеруге құқылы. Energy Star 2020 жылы коммерциялық ғимараттардағы энергия тұтынудың жылыжай газдары шығарылымының 20% құрайтынын, бұл жылына 100 миллиард доллардан астам шығынға әкелетінін бағалады. Бұл жүлде 1999 жылы тағайындалды.

Даулар

2010 жылдың наурыз айында Үкіметтік есеп беру кеңсесі (GAO) Energy Star өнімдерін сертификаттау процесін жасырын түрде тексеріп, Energy Star бағдарламасының көбінесе алаяқтық пен теріс пайдалануға осал өзіндік сертификаттау жүйесі екенін анықтады. GAO, құрамында жоқ компаниялардан жасалған жалған өнімдерді ұсынған арқылы, алаяқтық жасау мүмкін екенін көрсеткенімен, Energy Star сертификатына ие өнімдердің сапасы мен тиімділігіне қатысты тұтынушылардың алдалуына байланысты ешқандай дәлел таба алмады. Аталған жүйе бойынша, өнімдер EPA аккредиттеген зертханада сыналып, EPA аккредиттеген сертификаттау органы оларды таңбалауға рұқсат беруден бұрын қарап тексеріледі. Зертханалар мен сертификаттау органдары белгілі бір талаптарға сай болуы және танылған аккредиттеу органының бақылауында болуы тиіс. Сонымен қатар, әрбір санаттағы Energy Star сертификаты бар өнім үлгілерінің белгілі бір пайызы жыл сайын қосымша тексеруден өтеді. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Energy Star өнімдерін сертификаттау және тексеру мақсатында 23 тәуелсіз сертификаттау органы мен 255 тәуелсіз зертхана аккредиттелген. Олардың көпшілігі бірнеше өнім түрін қамтиды. 2016 жылы 1,881 өнім үлгісі тексеруден өтті, олардың жалпы сәйкестік деңгейі 95% құрады. 2017 жылдың наурыз айында Трамп әкімшілігі бағдарламаны жоюды көздеген бюджет жобасын ұсынды. Бұл экологиялық ұйымдар, энергия тиімділігін жақтаушылар мен бизнес өкілдерінен Energy Star бағдарламасына қолдау білдіруге шақырды.