Кіріспе
Джошуа Лоуренс Чемберлен
Джошуа Лоуренс (1778–1843), Солтүстік Каролина штатының Тарборо қаласынан, 19-ғасырдың басында баптистік миссионерлік дау кезінде АҚШ-тың шығысындағы ықпалды баптист пасторы болды. Джошуа Лоуренс 1778 жылдың 10 қыркүйегінде дүниеге келген. Солтүстік Каролина штатының Эджкомб округіндегі Лоуренс (немесе Лоуренстің) ауылы оның әулетінің құрметіне аталған. Ол шамамен 23 жасында уағыздау ісіне кірісті. Тезірек Кехуки баптист қауымының белсенді және ықпалды пасторы болды. Кехуки қауымы 1765 жылы Солтүстік Каролина штатының Галифакс округінде құрылған және әдетте АҚШ-тағы ең көне төрт баптист қауымының бірі саналады. Лоуренс жиі басқа қауымдардың мәжілістерінде оларды өкілдік етуге шақырылып, орган алдында уағыз айтуға және комитеттерінде жұмыс істеуге (1827 жылғы бөлінуге дейін де, содан кейін де) тұрақты түрде таңдалып тұрды. Ол білімі шектеулі болғанымен, табиғи шешендік және логикалық қабілеттеріне ие болды. Замандастары арасында танымал уағыздаушы болды. 1814 жылы Баптисттердің шетелдегі миссионерлік кеңесі құрылды, ол баптисттерді АҚШ-та бөліп тұратын дауды бастады. Бір жағынан шетелдік және жергілікті миссионерлік қоғамдарды, теологиялық семинарияларды және әртүрлі шіркеулерге көмектесетін ұйымдарды қолдаушылар болды, ал екінші жағынан оларды Жазбаларға сәйкес емес деп санағандар болды. Джошуа Лоуренс мұндай көмектесетін ұйымдар мен қоғамдардың Жазбаларда бұйрық немесе мысалдары жоқ екенін айтты және шығыс жағалауында оларға қарсы басты дауысқа айналды. Хасселл Лоуренстің Кехуки қауымын миссионерлік қозғалыстың бір бөлігі болудан сақтап қалғанын айтады. Оның ықпалымен ақсақал Мартин Росс бастаған миссионерлік толқын басылып, 1827 жылы Кехуки қауымы "Біз барлық миссионерлік қоғамдарды, Киелі кітап қоғамдарын және теологиялық семинарияларды тастауға келісеміз, себебі бұл қоғамдар мен институттардың адам ойлап тапқандары екеніне сенеміз және олар Құдай сөзімен расталмаған" деп келісімге келді. Келесі екі жылда Кехуки қауымы қарсылыққа қарамастан бұл ұстанымын қайта растады, содан кейін "миссионерлікке қарсы" басты қауымдардың біріне айналды. Бүгінде ол ең көне Примитив баптист қауымы саналады. Лоуренс заманында "Примитив баптист" термині жиі қолданылмады, көбінесе "Ескі мектеп баптист" термині қолданылды, ол әлі күнге дейін шығыс жағалауындағы Примитив баптистер арасында кеңінен қолданылады. Тарборо шіркеуі (қазіргі Примитив баптист) 1819 жылдың 7 ақпанында Джошуа Лоуренс, Мартин Росс, Томас Биллингс және Томас Мередит ақсақалдарымен құрылды. Лоуренстің жазбаларына 1812 жылы жазылған "Естеліктер", "Шіркеу принциптерінің жариялануы" (1826), 1830 жылдың 4 шілдесінде айтылған және кейін жарияланған "Отандық сөз" және 1837 жылы жазылған "Тіспен тіске: Том Баяудың қой терісі үшін қасқырлармен күресі" кіреді. Лоуренстің еңбектері Примитив баптист қозғалысынан тыс жерлерде кеңінен танымал немесе оқылмаған, бірақ олардың бірнешесі Иллинойс штатының Картагедегі Примитив баптист кітапханасында қолжетімді. Джошуа Лоуренс Мэри Найтқа үйленді. Ол 1843 жылдың қаңтарында қайтыс болды. Сильвестр Хасселл Лоуренстің өмірін былайша сипаттады: "Ол қырқ жылдан астам уақыт бойы құлшылық тақтасынан және баспасөз арқылы ар-ұждан бостандығын, Құдайдың құтқарылуының ерекшелігін, руханилығын және тиімділігін, сондай-ақ 19 ғасырдың ақшаға негізделген діни институттарының Жазбаларға қайшы екенін және бұзылуын күшпен және батыл түрде қорғады, жала мен қорлаудың дауылдарына және өміріне қауіп төндіретін қауіп-қатерлерге қарамастан, өмірінің соңғы жылдарында үлкен физикалық әлсіздік пен азап шекті". (Құдайдың шіркеуінің тарихы, 23-тарау)
Қалыптастыру
Филадельфия (1707), Чарльстон (1751), Сэнди Крик (1758) және Кехуки (1765), бірақ егер Баптистердің Жалпы Алты Принципті Род-Айленд жылдық кеңесі (құрылған 1670 ж.) ескерілсе, онда ол ең көнесінің бесіншісі болар еді.