Кіріспе

Меритатен, сондай-ақ Меритатен, Меритатон немесе Мериетатен (б.з.д. 14 ғасыр), Мысырдың XVIII әулетінен шыққан ежегіт Мысыр патшайымы болған. Оның есімі "Атонның сүйіктісі" дегенді білдіреді; Атон – оның әкесі, перғауын Ахенатон құдай санайтын күн құдайы. Ол бірнеше лауазымды атқарып, әкесі үшін ресми міндеттерді орындады және Ахенатонның інісі немесе ұлы болған фараон Сменхкаренің Ұлы патша әйелі болды. Меритатен Анххеперуре Нефернеферуатен есімімен жеке билеуші перғауын болған болуы мүмкін.

Отбасы

Меритатен – перғауын Ахнатон мен оның Ұлы Патша әйелі Нефертитидің алты қызының тұңғышы. Оның әпкелері – Мекетатен, Анхесенпаатен, Нефернеферуатен Ташерит, Нефернеферуре және Сетепенре. Меритатен дипломатиялық хаттарда Маяти деген атпен еске алынады. Меритатен анасы Нефертитимен бірге Хут Бенбенге қашалған бейнелерде бейнеленген. Ахнатон билігінде ол алты қыздың ішінде ең көп суреттелген және аталған. Оның суреті ғибадатханалар мен қабірлерде, сондай-ақ жекеше шіркеулерде кездеседі. Ол Амарна дәуіріне тән перғауын отбасының тұрмысын көрсететін бейнелерде ғана емес, сонымен қатар ресми шараларды бейнелейтін суреттерде де көрсетілген. Меритатеннің есімі бірнеше жерде, оның ішінде Солтүстік сарайда және Мару Атенде басқа патша әйелінің атын алмастырғандай көрінеді. Бұл Нефертитидің жазаланғаны және патша сарайынан қуылғаны туралы қате түсініктерге әкелді, бірақ кейінірек өшірілген жазулар Ахенатонның екінші әйелі Кияның аты екені анықталды, бұл бұрынғы түсінікті жоққа шығарды. Амарна дәуірінің соңғы жылдарының тарихы нақты емес, алайда Сменкхаре Ахнатонның серігі ретінде қызмет еткен деп саналады. Меритатен Сменкхаренің Ұлы Патша әйелі болды, ал Нефертити Ахнатонның Ұлы Патша әйелі болып қалды. Меритатен Тутанхамонның қабірінен табылған киімді безенген алтын гүлдерде еске алынады. Ол сондай-ақ зығыр мата сақталатын ағаш қорапта да аталған. Қорапта екі патша есімдері көрсетілген: Неферхеперуре Ваенре (Ахнатон) және Анххеперуре мр Ваенре, Нефернеферуатен мр Ваенре және Ұлы Патша әйелі Меритатен. Нефернеферуатенге екі жыл бір ай билік ету мерзімі берілген және ол Манетоның жазбаларында патшаның тікелей ізбасары Ратотис ретінде көрсетілген, ол Тутанхамон деп саналады – Ахнатонның басқа, аты белгісіз әйелінен туған жартылай інісі. Археолог Ален Зиви Меритатеннің Тутанхамонның асыраушы анасы болғанын, кейбір көне жазбаларда Майя деп аталғанын мәлімдейді. Зивидің сөзіне göre, Ахнатонның уәзірі болып тағайындалған және Нефертитидің әйгілі мүсінін жасаған мүсінші Тутмос, Тутанхамонның асыраушы анасы Майяның (Бубастион I.20) суретін де жасаған, ол шын мәнінде "Ахнатонның үлкен қызы Меритатен", "қарқынды билікке қысқа ғана уақытқа отырған".

Өлім және жерлеу

Оның шекаралық стеласының мәтіндерінде Меритатеннің Ахетатон (қазіргі Амарна) жерленуі жоспарланғаны айтылған. Амарнадағы патшалық қабір Мекетатен, Тие және Ахенатонды жерлеу үшін қолданылған, және Ахенатонның өлімі мен жерленгеннен кейін жабылып қалған болуы мүмкін. Одан кейін Меритатеннің жерленуі Амарнадағы басқа патшалық қабірлердің бірінде жоспарланған болуы мүмкін.