Кіріспе

Американдық суретші Франклин Кристонсон "Крис" Уэр (1967 жылғы 28 желтоқсанда туған) – американдық комикстер суретшісі. Ол Acme Novelty Library сериясымен (1994 жылдан бастап) және "Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth" (2000), "Building Stories" (2012) және "Rusty Brown" (2019) графикалық романдарымен танымал. Оның туындылары әлеуметтік оқшалану, эмоционалдық құлқыны мен депрессия тақырыптарын зерттейді. Ол көлденең түстерді және шынайы, ұқыпты бөлшектерді пайдалануға бейім. Оның шрифтері мен суреттері көбінесе күрделі, кейде рагтайм дәуірін немесе 20 ғасырдың басындағы басқа американдық дизайн стилін еске түсіреді. Уэр өзінің жұмысын жариялағанда өзін-өзі кемсітуші, тіпті сарқырама тонмен сипаттайды. Кейбір сыншылар мен көрнекті суретшілер мен жазушылар, мысалы, Дейв Эггерс, оны қазіргі уақытта бұл саланың ең жақсы шеберлерінің бірі деп санайды; канадтық графикалық романист Сет: "Крис ойын ережесін түбінен өзгертті. Одан кейін көптеген [комикстер суретшілері] "Ух, мен одан да жақсырақ жұмыс істеуім керек" деп ойып, тырыса бастады".

Мансап

Небраска штатының Омаха қаласында туған Уэр Иллинойс штатының Чикаго аймағында тұрады. Оның алғашқы жарияланған туындылары 1980-жылдардың соңында Техас университетінің студенттік газеті "The Daily Texan" комикстер бетінде пайда болды. Әртүрлі тақырыптардағы көптеген күнделікті комикстерден басқа, Уэр газетте "Floyd Farland – Болашақтың азаматы" атты апталық сатиралық ғылыми-фантастикалық сериясын жариялады. Бұл туынды ақырында 1988 жылы Eclipse Comics баспасынан престижді форматта комикс ретінде жарық көрді, тіпті Уэр мен Тимоти Лири арасында қысқа хат алмасуға себеп болды. Уэйр университетте оқитын екінші курсында Арт Шпигельманның назарына ілігіп, Франсуаза Мулимен бірлесіп редакциялаған әсерлі антологиялық журнал "Raw" журналына үлес қосуға шақырылды. Уэр "Raw" журналына енгеніне өзінің сенімділігі артып, баспа техникасын және өзін-өзі жариялауды зерттеуге шабыттанғанын мойындады. Оның Fantagraphics сериясы "Acme Novelty Library" әр санымен комикстерді жариялау конвенцияларына қарсы шықты. Серияда жаңа материалдармен қатар, Уэрдің "The Texan" үшін жасаған жұмыстарының (мысалы, "Quimby the Mouse") және Чикаголық апталық газет "Newcity" үшін салған туындыларының қайта басылымдары да болды. Уэрдің жұмысы алғашқыда "Newcity" газетінде жарияланып, кейін өзінің қазіргі "үйіне", "Chicago Reader" газетіне көшті. "Acme Novelty Library" журналының 16-шы санынан бастап Уэр өзінің жұмысын өзі жариялай бастады, бірақ тарату және сақтау үшін Fantagraphics-пен байланысын сақтап қалды. Бұл Уэрдің мансабының басындағы тәжірибесіне оралу болды, ол "Lonely Comics and Stories" сияқты кітаптарды, сондай-ақ "Quimby the Mouse" және есімсіз картоп тәрізді жаратылысқа негізделген әңгімелердің шағын жинақтарын жариялады. Соңғы жылдары ол бірнеше кітаптар мен кітап серияларын редакциялауға (және жобалауға) қатысты, соның ішінде "Drawn & Quarterly" баспасынан шыққан "Gasoline Alley" комиксінің жаңа басылымы "Walt and Skeezix"; "Fantagraphics" баспасынан шыққан "Krazy Kat" сериясы; және Тимоти МакСуинидің "The Quarterly Concern" журналының 13-томы, ол комикстерге арналған. Ол "The Best American Comics 2007" жинағының редакторы болды. 2007 жылы Уэр Феникс өнер мұражайында бес қазіргі заманғы карикатуристердің комикстерден басқа туындыларына арналған көрме ұйымдастырды. "UnInked: Paintings, Sculpture and Graphic Works by Five Cartoonists" атты көрме 21 сәуірден 19 тамызға дейін жұмыс істеді. Сондай-ақ, Уэр көрме каталогын өңдеп, жобалады. 2017 жылы Уэрдің "Monograph" кітабы жарық көрді. Бұл кітап оның сол кезге дейінгі мансабының бір бөлігін қамтитын мемуарлық және ретроспективтік жинақ. "The New York Review of Books" журналында бұл кітап "Мысыр үлгісіндегі ұлы қабір, оның ішіндегілер оған кірген әркімге осы адамның өмірі қандай болғанын айтады" деп сипатталды, сондай-ақ "осы қабірге кіруге тырысу – жеке өмірге қатысу сияқты" екені айтылды.

Стиль

Уэрдің өнері 20-ғасырдың басындағы американдық карикатура және графикалық дизайн стильдерін көрсетеді, дәстүрлі комикстер панельдерінен жалған жарнамаларға және қиылған ойыншықтарға дейін форматтарды өзгертеді. Стилистикалық ықпалдарға сол дәуірдегі жарнамалық графика; газет карикатурашылары Винсор Маккей («Литл Немо Сламберлендте») және Фрэнк Кинг («Газолине аллеясы»); Чарльз Шульцтің 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейінгі «Peanuts» комиксі және рэгтайм дәуірінің ән жинақтарының мұқаба дизайны жатады. Уэр суретші Джозеф Корнеллдің туындыларынан шабыттанғанын айтты және Ричард МакГайрдің «Here» комиксін өзінің сызықты емес повествоникасын пайдалануына үлкен ықпал еткен деп атады. Уэр өзінің стилі туралы былай деді: «Мен "жұмыс істеу" тәсілімді көркемдік тұрғыдан прозадағы көркем әдебиеттің тоны мен биография жазу үшін қолданылатын тонды визуальды жақындату ретінде таптым; мен көркем шығарма жазу үшін қолданған синтетикалық карикатура тәсілін ешқашан биографиялық оқия үшін пайдаланбаймын. Мен "сурет салу" жолымды басқару үшін типографиялық ережелерді қолдануға тырысамын, бұл мені оқиғадан ақылға қонымды қашықтықта ұстайды, сонымен қатар біз әлемді есте сақтау және түсіну тәсіліне визуалды ұқсастық болып табылады. Мен осы тәсілді өзім құрметтейтін және комикстердің "мәніне" ең жақын келген суретшілерден үйреніп, қарап білдім, бұл суреттерді қарау емес, оларды оқудың ерекше процесі. Мен карикатуралардың қара контурларын жалпы идеяларды есте сақтаудың визуалды жақындатуы ретінде көремін және олардың астына нақты түстерді қолдануға тырысамын, сонымен бірге қабылдау тәжірибесін ұсынуға тырысамын, менің ойымша, біз ересектер ретінде әлемді осылай сезінеміз; белгілі бір жасқа жеткеннен кейін біз "көрмейміз", уақытымызды атаумен, санаумен, анықтаумен және барлық нәрсенің қалай байланысты екенін анықтаумен өткіземіз. Өкінішке орай, нәтижесінде, кейде оқырмандардан салқындаған немесе антисептикалық сезім пайда болады, бұл қасақана емес, мен оны сәтсіздік деп мойындаймын, бірақ қазір оны толығымен өзгерте алмаймын. Оның нақты, геометриялық компоновкалары кейбір адамдарға компьютерде жасалған сияқты көрінсе де, Уэр көбінесе қағаз және сия, сызғыштар және Т-сызғыштар сияқты қолмен сурет салу құралдарын пайдаланады. Дегенмен, ол кейде фотокөшірмелер мен үлдірлерді де қолданады және суреттерін бояу үшін компьютерді пайдаланады.

Қимылқы Квимби

Уэрдің алғашқы кейіпкері және жаңалық болған Quimby the Mouse, Феликс мысық сияқты ерте анимациялық кейіпкер стилінде сомдалған. Бәлкім, Уэрдің ең автобиографиялық кейіпкері – осы Quimby the Mouse. Quimby-дің Спарки есімді мысық басымен арақатынасы кейде қақтығысқа толы, кейде махаббатқа толы болып келеді, осылайша ол барлық адамдық қарым-қатынастарды бейнелеуге арналған. Quimby қозғалысқа қабілетті болса, Спарки өзгермейтін және көмектесе алмайтын күйде қалады, Quimby оған жасаған барлық қиындықтарға мойынсұнады. Quimby сонымен қатар Уэрдің жастық шағының естеліктерін, әсіресе әжесімен арақатынасын баяндаушы рөлінде де көрінеді. Кейде екі басқан тышқан ретінде бейнеленген Quimby, Уэрдің және оның әжесінің, жас және қарт денелердің екі жақтылығын символдайды. Quimby көптеген комикстерге қарағанда кішірек панельдерде бейнеленген, бұл зоотроп сияқты қозғалыс иллюзиясын тудырады. Шындығында, Уэр бір кезде оқырманның Quimby-дің "неміс фильмін" көру үшін кесіп, құрастыра алатын зоотропты жасаған. Уэрдің шеберлігі, парақтың шектерінен шығуға дайындығында жақсы көрінеді. Quimby the Mouse Чикагодағы "Quimby's" атты кітап дүкенінің логотипінде пайда болады, бірақ олардың ортақ аты бастапқыда кездейсоқ болған.

Расти Браун

Уэраның "Рэсти Браун" атты туындысы басты кейіпкерге, оның қазіргі өміріне және балалық шағының естеліктері арқылы, оның дамуының тоқтап қалуына және мәдени нысандарға байланыстылығына назар аударады. Оқиға кеңейе келе, Браунның әкесінің 1950 жылдардағы ғылыми-фантастика жазушысы ретіндегі (Acme Novelty Library #19) ерте өмірі мен оның жақын досы Чалки Уайттың ересек өміріндегі отбасылық жағдайлары туралы бірнеше желіге бөлінеді. "Рэсти Браунның" бірінші бөлімі 2019 жылы Pantheon Books баспасынан кітап түрінде жарық көрді.

Құрылыс оқиғалары

Уэраның "Құрылыс оқиғалары" әртүрлі басылымдарда бөліп жарияланды. Алғаш рет ол Nest Magazine журналында ай сайын жарық көрді. Кейіннен бірнеше журналдарда, соның ішінде The New Yorker, Kramer's Ergot және ең бастысы, жексенбілік New York Times Magazine-да таратылды. "Құрылыс оқиғалары" 2005 жылдың 18 қыркүйегінен 2006 жылдың 16 сәуіріне дейін New York Times Magazine журналында апта сайын жарияланды. Толық тарау Acme Novelty Library журналының 18-ші нөмірінде жарық көрді. Тағы бір бөлімі "Touch Sensitive" деген атпен McSweeneys арқылы шығарылған цифрлық қосымша ретінде жарияланды. Толық әңгіме 2012 жылдың қазан айында Pantheon баспасынан кітаптар жинағы ретінде шықты. Жинақта әртүрлі пішіндегі және көлемдегі 14 түрлі туынды бар, олар аты-жөні айтылмаған қоңыр шашты әйелдің өмірін көрсетеді.

Соңғы сенбі

Уэрдің соңғы жобасы, "Соңғы сенбі", "комикс-новелла" жанрында, 2014 жылдың қыркүйегінен бастап әр жұма сайын Ұлыбританияның "Гардиан" газетінің сайтында онлайн жариялана бастады. Оқиға Мичиган штатының Сэнди Порт қаласындағы бірнеше адамның өмірінен баяндайды: ғылыми фантастика мен ғарыш фантазияларына құмар Путнам Грей, оған қызығушылық танытатын сыныптасы Сэнди Грейнс, Путнам ғашық болған сыныптасы Рози Джентри, сондай-ақ Путнамның ата-анасы – Грейлер және Грейндер әйел. Бұл комикс газеттің Weekend журналында да жарияланды. 54 бөлімнен кейін жариялану тоқтады. Соңғы беттің оң төменгі бұрышында "АЯҚТАЛДЫ, БІРІНШІ БӨЛІМ" деген жазу бар, бірақ 2020 жылға дейін "Гардиан" газетінен немесе Уэрден екінші бөлім туралы ешқандай ақпарат түспеді.

Комикс емес жұмыстар

Уэр регтайм аспаптарының құлшыныспен жинаушысы және кейде "The Ragtime Ephemeralist" атты музыкаға арналған журнал жариялайды. Ол сондай-ақ банджо мен фортепианода ойнайды. Уэрдің туындыларында музыка мен сол дәуірдің графикасының ықпалы байқалады, әсіресе логотиптер мен макетке қатысты. Уэр регтайм орындаушылары үшін альбомдық мұқабалар мен плакаттарды жасаған, соның ішінде Et Cetera String Band, Virginia Tichenor, Reginald R. Robinson, the Paragon Ragtime Orchestra және Guido Nielsen сияқтылар үшін. Ол Andrew Bird's Bowl of Fire және 5ive Style сияқты регтайм емес орындаушылар үшін де мұқабалар мен плакаттарды жасады. 2005 жылдың қазан айында Уэр "Penguin Books" баспасының Voltaire'дің "Кандид" кітабының жаңа басылымының мұқабасын жасады. Chip Kidd Уэрге Haruki Murakami'нің "Желмен құс хроникасы" романының мұқабасындағы құстың ішкі құрылымын жобалауды тапсырды. 2003-2004 жылдары Уэр "This American Life" бағдарламасының Ira Glass және Чикаго тарихшысы Tim Samuelsonмен бірлесіп, Samuelson және Чикагоның ескі ғимараттарын, әсіресе Louis Sullivanнің ғимараттарын сақтау туралы "Жоғалған ғимараттар" атты суреттер мен дизайнды жасады. Алғашында 2003 жылы "Lost in America" сахналық шоуы үшін жасалған "Жоғалған ғимараттар" кейіннен кітап және DVD ретінде жарық көрді. 2007-2008 жылдары ол Showtime телеарнасындағы "This American Life" телесериалы үшін анимация жасады. Мурал "адамның және олардың сөйлеу және жазу арқылы қарым-қатынас жасауға жасаған тырысқандықтарының және мотивацияларының параллель дамуын" бейнелейді. 3,9м x 6м өлшемді қабырғалық суретті шеберлер Уэрдің талаптарына сәйкес қолданды. Уэр бұл жұмысты 16 сәуірде Чикаго Comic and Entertainment Expo-да өткен панельде айтқан, ал бұл туралы алғашқы жазбаны Matthew J. Brady 20 сәуірдегі блогында жариялаған. Мұқабада Уэрдің әлеуметтік сатиралық комикстерінде жиі кездесетін дөңгелек пішіндес адамдар бейнеленген, 500 саны АҚШ-тың үстінен көтерілетін қалаларға айналды. Шатырларда корпоративтік басшылар ішіп, билеп, күнге күйінеді, ал тікұшақ оларға ақша төгіп береді. Төменде "Кредиттік дефолт алмасу блоха базары", "Greenspan Lube Pro" және "401K Көпері" деген жазулар арасында тікұшақ АҚШ қазынасынан ақшаны көпіршікпен шығарып алып жатыр, Детройтте көліктер үйіліп жатыр, ал елдің туын желбіретіп тұрған азаматтар піл пішіндес қайнаған шай қазанының айналасында тойлап жатыр. Мексика шығанағында үйлер батып жатыр, ал Гуантанамода бас киген тұтқындар отыр, Мексикада "Эксплуатация фабрикасы" жұмыс істеп тұр, Қытай американдық долларды Тынық мұхитқа лақтырып жатыр, ал Грекияның банкрот болған қазынасының шатыры ұшып кеткен. Журнал өкілі олардың әдетінше, әртүрлі суретшілерден, соның ішінде Уэрден бірнеше мүмкін мұқабаларды тапсырғанын айтты. Brady өзінің блогында Уэрдің панельде "бұл жұмыс 1929 жылғы журнал мұқабасын жасау сияқты болады" дегенін жазды. Постерді сипаттап, Уэр былай деді: "Мен фильмнің трансценденттік салтанаттылығын және оның бос, өте қарапайым қолжетімділігін көрсетуді қаладым. Бірақ бұл плакат болғандықтан – және тіпті нашаррақ, мен дизайнер емеспін – ол көрермендерді қызықтырып, олардың қызығушылығын ояту үшін, олардың интеллектына тимей, сәл әсерлі және таңғаларлық болуы керек екенін түсіндім".