Фридрих I Бранденбургтық: Өкімет және күресі

Кіріспе

Браденбургтің 1415-1440 жылдар аралығындағы курфюрсты Фредерик (орта неміс тілінде: Friderich, стандартты неміс тілінде: Friedrich; 21 қыркүйек 1371 – 20 қыркүйек 1440) – 1397-1427 жылдар аралығында Нюрнбергтің соңғы бурграфы (Фредерик VI ретінде), 1398 жылдан бастап Ансбах маркграфы, 1420 жылдан Кульмбах маркграфы, ал 1415 жылдан өмірінің соңына дейін Бранденбург курфюрсты (Фредерик I ретінде) болды. Ол Бранденбург маркграфтығын басқарған Гогенцоллерн әулетінің алғашқы өкілі болды.

Өмірбаян

Фредерик Нюрнбергте, Бурграф Фридрих V (1333–1398) және Веттин әйелі Мейсеннің Елизаветасының екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол ертеде күйеу ағасы, Габсбург герцогы Австрияның Альберт III-нің қызметіне кірді. 1395 жылы Альберт қайтыс болғаннан кейін ол Люксембург патшасы, Венгрияның Сигизмундының жағында Осман күштеріне қарсы соғысты. Ол өзінің үлкен ағасы Иоаннмен, Сигизмундтың қарындасы Богемияның Маргаретасының күйеуімен бірге 1396 жылғы Никополис шайқасында шайқасты, онда олар ауыр жеңіліске ұшырады. Фридрих Нюрнбергке оралғаннан кейін, ол әкесінен қалған Франкония мұрасын бауыры Иоаннмен бөлісті, ол Байройт княздығын алды, ал Фридрих Ансбах княздығын сақтап қалды; екі бауыр Нюрнберг бургравиаттарын бірлесіп басқарды. Бастапқыда Фридрих Сигизмундтың үлкен жартылай бауыры, неміс патшасы Венцеслав пен Пфальц курфюрсті Руперт III арасындағы императорлық дауды таратуға тырысты, бірақ 1399 жылдың қыркүйегінен бастап ол өз қарындасы Елизаветаның күйеуі Руперт жағында соғысты. Венцеслав ақырында тақтан түсірілді және Руперт 1400 жылдың 21 тамызында Рим патшасы болып сайланды. Фридрих 1409 жылы Ансбахты басқаруды қайтадан қолға алды және ауыр қақтығыстардан кейін патша Сигизмундтың қызметіне кірді. 1410 жылы Германия патшасы Руперттің қайтысы Киелі Рим империясының тағын бос қалдырды. Сигизмунд Фридрихтен таққа отыруға көмектесуді сұрады. Ол кезде Моравиялық Йобст Бранденбургті басқарды және жаңа патшаны сайлауға құқылы ханзадалардың бірі болды. Алайда, Сигизмунд Йобсттың Бранденбургке деген құқығына және императорлық сайлауда дауыс беру құқығына қарсылық білдірді. Сигизмунд бұл құқықтарды өзіне талап етті және Фридрихті 1410 жылдың 20 қыркүйегіндегі императорлық сайлауда Бранденбург сайлаушысы ретінде өкілдік етуге белгіледі. Бұл алғашқы дауыс беруде Сигизмунд жеңіске жеткенімен, Моравиялық Йобст 1410 жылдың қазан айындағы сайлауда сайлаушылардың көпшілігінің қолдауын алып, императорлық таққа ие болды. 1411 жылдың қаңтарында Йобсттың күмәнді жағдайда қайтысы Сигизмундтың Бранденбургті қайтарып алуына және сол жылдың соңында империя патшасы болып сайлануына жол ашты. Фридриктің қызметіне алғыс айтып, патша Сигизмунд оны Оберстер-хауптман және Марканың басқарушысы (1411) етіп тағайындады. Фридрих темір қолмен Бранденбург маркасының бүлікші ақсүйектерімен (әсіресе, Квицовтар отбасымен) күресті және ақырында қауіпсіздікті қалпына келтірді. Фридрих сонымен қатар "Құстар қоғамы" мен "Констанц лигасының" мүшесі болды. Констанц кеңесінде (30 сәуір 1415) Сигизмунд Фридрихке Бранденбург маркграфы және сайлаушы ханзадасы атақтарын берді. 1415 жылдың 21 қазанында Бранденбург штаты Ландтагта оны Берлинде билеуге шақырды. Патша оған 1417 жылдың 18 сәуірінде маркгравиаттық мәртебені ресми түрде берді. Фридрих Сигизмундтың гуситтерге қарсы күш қолдануына келіспегендіктен, олардың арасындағы қарым-қатынас суынып кетті. Бранденбург ақсүйектерімен үнемі болатын қақтығыстар Фридрихті 1425 жылы Кадольцбургтегі өз қамалына көшуге және 1426 жылы маркграфтықтың регенттігін ұлы Иоаннга беруге мәжбүр етті (Фридрих, алайда, сайлаушы болып қалды). 1427 жылдан кейін ол гуситтерге қарсы императорлық соғысты ұйымдастырды және кейіннен Базель кеңесінде Прага келісімдерін (30 қараша 1433) жарастыруға маңызды көмек көрсетті. 1440 жылы Фридрих қайтыс болғаннан кейін, оның орнын оның екінші үлкен ұлы Фридрих II бағындырды.

Frederick was born in Nuremberg, the second born son of Burgrave Frederick V (1333–1398) and the Wettin princess Elisabeth of Meissen. He entered early into the service of his brother in law, the Habsburg duke Albert III of Austria. After Albert's death in 1395, he fought on the side of the Luxembourg king Sigismund of Hungary against invading Ottoman forces. He and his elder brother John, husband of Sigismund's sister Margaret of Bohemia, fought in the 1396 Battle of Nicopolis where they suffered a disastrous defeat. After Frederick returned to Nuremberg, he divided the Franconian inheritance from his father with his brother John, who received the Principality of Bayreuth, while Frederick kept the Principality of Ansbach; the brothers ruled jointly in the Burgraviate of Nuremberg. At first Frederick tried to mediate in the imperial confusion between Sigismund's elder half brother, the German king Wenceslaus, and the party of Elector Rupert III of the Palatinate, but from September 1399 he fought on the side of Rupert, husband of his sister Elizabeth, nonetheless. Wenceslaus was eventually deposed and Rupert elected King of the Romans on 21 August 1400. Frederick resumed his rule of Ansbach in 1409 and after heavy feuding, entered into the service of King Sigismund. In 1410, the death of Rupert, King of the Germans, left the throne of the Holy Roman Empire vacant. Sigismund enlisted Frederick's help in obtaining the throne. At the time, Jobst of Moravia ruled Brandenburg and thus was one of the prince electors who had the right to vote for the new king. However, Sigismund disputed Jobst's claim to Brandenburg and his right to vote in the imperial election. Sigismund claimed these rights for himself and designated Frederick to represent him as elector of Brandenburg in the imperial election of 20 September 1410. While Sigismund won this initial vote, Jobst of Moravia won the support of a majority of electors in an election in October 1410 and himself claimed the imperial throne. Jobst's death under suspicious circumstances in January 1411 cleared the way for Sigismund's recovery of Brandenburg and his undisputed election as king of the empire later that year. In gratitude for Frederick's services, King Sigismund made him Oberster Hauptmann and Verwalter der Marken (1411). With an iron hand Frederick fought against the rebellious nobility of the March of Brandenburg (in particular, the Quitzow family) and, in the end, restored security. Frederick also became a member of the Parakeet Society and of the League of Constance. At the Council of Constance (30 April 1415) Sigismund granted Frederick the titles of Margrave and Prince elector of Brandenburg. On 21 October 1415 the Brandenburg states meeting in a Landtag asked him to rule in Berlin. The king awarded him the formal enfeoffment of the margravate on 18 April 1417. As Frederick did not agree with the forcible action of Sigismund against the Hussites, relations between them cooled. Constant feuding with the nobility of Brandenburg led Frederick to withdraw to his castle at Cadolzburg in 1425 and transfer the regency of the margravate to his son John in 1426 (Frederick, however, remained elector). After 1427 he organized the imperial war against the Hussites and subsequently provided substantial assistance in the mediation of the Compacta of Prague at the Council of Basel (30 November 1433). Upon his death in 1440, Frederick was succeeded as elector by his second eldest son, Frederick II.