Кіріспе

Балдық билер спорты ретінде

Денсапорт – бұл әлеуметтік немесе көрмелік биден ерекшеленетін, жарысқа түсетін балдық би. Пара-денсапортта кем дегенде бір биші коляскада болады. Денсапорт жарыстарын ұлттық және халықаралық деңгейдегі денсапорт ұйымдары, мысалы Дүниежүзілік денсапорт федерациясы бекітеді және реттейді. Бұл атау жарысқа түсетін балдық бидің Олимпиадалық танылуына қол жеткізуге көмектесу үшін ойлап табылды. Денсапорттың физикалық күш талаптары ғылыми зерттеулердің нысаны болды.

Тарих

Бірінші бейресми әлем чемпионаты 1909 жылы өтті, ал 1932 жылы Олив Рипман Лондондағы Астория сарайында таныстырды. "Дансспорт" 1960 жылы алғаш рет теледидарда көрсетілді.

Дүниежүзілік би кеңесі

World Dance Council (WDC) – 1950 жылы Эдинбургте құрылған Халықаралық баллдық би кеңесінің (ICBD) заңды мұрагері болып табылады. WDC жалпы кеңес және екі комитет арқылы жұмыс істейді: Дүниежүзілік би спорты комитеті халықаралық деңгейде кәсіби би спортын реттейді. Дүниежүзілік әлеуметтік би комитеті "Би мектептері мен би оқытушыларының қызметіне қатысты би кәсібінің барлық мәселелерімен айналысады". Ол әлеуметтік биді тікелей реттемейді – бұл жеке ұйымдастырушылардың, би оқытушыларының ұйымдарының, мысалы, Би оқытушыларының императорлық қоғамының және АҚШ-тағы би оқыту мектептерінің тізбегінің жұмысы. 2007 жылы WDC Әуесқойлар лигасы құрылды. Бұл ұйым бірқатар жарыстар өткізеді және әуесқой бишілер үшін жеке рейтингтік жүйесіне ие. WDC-ге мүше әрбір елдің өзінің ұлттық ұйымы бар, мысалы, Британдық би кеңесі, ол сол елдегі көптеген мүдделі тараптар үшін платформа қызметін атқарады. Ұлттық органдар WDC-ге өз делегаттарын тағайындайды.

Бүкіләлемдік би спорты федерациясы

World DanceSport Federation (WDSF), бұрын International DanceSport Federation (IDSF) – Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) мойындаған би спортының халықаралық басқару органы. 1957 жылы Халықаралық әуесқой бишілер кеңесі (ICAD) ретінде құрылған, 1990 жылы Халықаралық би спорты федерациясы атауын алды. 2011 жылы ұйымның жаһандық мәртебесін көрсету үшін атауы World DanceSport Federation деп өзгертілді. Бұрын IDSF әуесқой бишілер мен жарыстарды басқаруға баса назар берді. Дегенмен, 2010 жылы IDSF кәсіби дивизионы құрылды (бұрын IPDSC деп белгілі болған), ол кәсіби би спортына да қатысты жұмысты кеңейтті.

Жарыстар

Би жарыстарының көптеген түрлері бар. Олар барлығына ашық, әйгілі Блэкпул би фестивалінен бастап, Ұлыбританиядағы Интер Варсити би қауымдастығы сияқты университет студенттері үшін ғана өткізілетін жарыстарға дейін қамтиды. Әдетте, әуесқойлар арасындағы жарыстарда бишілерді жас, тәжірибесі немесе олардың комбинациясы бойынша топтастырады. Мысалы, жас бишілерді жас топтарына бөлуге болады: кішкентай (12 жасқа дейін), орта (12-16 жас), және жастар (16-19 жас). Кейбір жарыстарда жас диапазоны кең болуы мүмкін, мысалы: 21 жасқа дейін, ересектер, I санат (35 жастан асқан), II санат (45 жастан асқан), III санат (55 жастан асқан) және IV санат (65 жастан асқан). Бәсекелестер тәжірибе деңгейі бойынша да топтастырылуы мүмкін, соның ішінде: бастаушы, жаңадан бастаушы, орта деңгей, әуесқойға дейін және әуесқой. Бұл әдетте жарыста орындалатын билер санына сәйкес келеді, бастаушылар бір би орындайды, ал әуесқой деңгейіндегілер бес би орындайды. Кейбір жарыстарда олар A-дан E-ге дейін бағаланады, мұнда "A" әуесқой деңгейімен, ал "E" "бастаушы" деңгейімен тең.

Ережелер

Халықаралық жарыстар бойынша Дүниежүзілік би кеңесінің (WDC) ережелері ұзақ және толыққанды. Жарысқа арналған музыка іс-шара басталғанға дейін құпия сақталады. Музыка әрқашан қатаң темпте орындалады, ал жұптық жарыстарда оның ұзақтығы 90 секундтан кем болмай, екі минуттан аспауы тиіс. Кейбір бастапқы жарыстарда тек "негізгі" қадамдарға рұқсат беріледі, бірақ халықаралық жарыстар жеке билердің дәстүрлі стилінің шегінде хореографияға ашық. Тек Вена вальсінің хореографиясы анықталған: ол жеті нақты фигурамен шектеледі. Би-шоулар ерекше жағдайлар болмаса, көтеруге рұқсат жоқ. Әр бидің темпі белгіленген. Финалда жұптар коньки жүргізу жүйесі бойынша бағаланады және уақытты ұстау, аяқтардың қимылы, көтерілу мен түсу, түзулік, бағыт және едендегі шеберлік бойынша бағаланады. Жарысқа қатысушылар Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің ережелерін сақтауға міндетті.

Би спорты олимпиадалық спорт түрі ретінде

Ұзақ науқаннан кейін 1997 жылдың 5 қыркүйегінде Халықаралық Олимпиада комитеті World DanceSport Federation (WDSF) – бұрынғы IDSF ұйымын би спортының жалғыз өкілдігі ретінде мойындады. Осыдан кейін көптеген би ұйымдары өз атауларына «спорт» сөзін қосып өзгертті. Бұл мойындау IDSF-ке бірегей мәртебе беруі мүмкін. WDSF веб-сайтында Олимпиада хартасының 29-тармағына сәйкес би спортын Олимпиадаға қосуға лайықты деп таныған ХОК-тың хаттары мен сертификаттары жарияланған. IDSF өз веб-сайтында би спортының болашақ жазғы Олимпиада ойындарына ену мүмкіндігін үмітпен бағалайды. Дегенмен, би спорты мойындалғаннан бері Олимпиада бағдарламасына ресми түрде енген жоқ, және оның болатынына күмәнданушылар көп. 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында да, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында да стандартты билер орын алмады. Алайда, 2016 жылдың желтоқсанында брейк-данстың 2018 жылғы Жастар Олимпиадасында «би спорты» атауымен бағдарламаға енгізілетіні жарияланды, онда ерлер, әйелдер және аралас командалар бірге бірге жекпе-жек форматында бақтарын сынасты.

Физикалық талаптар

Жылдар өте келе, бәсекелі балды бидің хореографиясы күрт өзгерді, бұл жоғары деңгейдегі спорттық қабілеттерді талап етеді. Көптеген көрермендер мен әуесқой бишілер dancesport-тың бәсекелі биіндегі физикалық қасиеттер мен талаптарды бағалай бермейді. Әлемдік деңгейде бәсекелесу үшін, элиталық бәсекелестік бишілер өздерінің жарыс өнерін жақсарту үшін қатаң жаттығудан өтеді. Бұл бишілер өте жоғары деңгейде энергия жұмсайды, сондықтан осы энергия талаптарын тереңірек түсіну, жарыс барысында бірнеше турда жоғары сапалы би өнерін сақтауға көмектесетін арнайы жаттығу бағдарламаларын құруға мүмкіндік береді. 1988 жылы Австралияда жүрек соғу жиілігін және балды би кезінде жұмсалатын энергия мөлшерін анықтау мақсатында зерттеу жүргізілді. Батыс университетінің Адам қозғалысы және демалыс зерттеулер кафедрасының профессорлары Бланксби мен Рейди он бәсекелі балды би жұбына dancesport жарысын имитациялауды тапсырды, олар латын американдық немесе стандарттық стильдегі бәсекелік билерін орындады. Олар сондай-ақ, егер оттегінің тұтынылуы 2.0 л/мин-нан жоғары болса, жаттығуды өте қиын деп санайды. Үш тәжірибеде де ерлер мен әйелдер арасындағы энергия жұмсалуында маңызды айырмашылықтар байқалды. Әдетте, еркектер әйелдерге қарағанда көбірек энергия жұмсайды. Бұл екі жыныстың антропометриялық ерекшеліктерімен және оттегі тасымалдау қабілетімен байланысты. Сондықтан, бәсекелі балды би үшін, физиологиялық жүктемеге сай келетін, жоғары энергия деңгейінде жұмыс істей алатын жүрек-қан тамыр жүйесі қажет.

Пара-би спорт түрі

Бұрын дөңгелекті орындықпен билеу спорты деп белгілі болған, 2016 жылы жаңаша аталған пара-би спорты екі түрлі жарыс бағдарламасын қамтиды: комби (бір тік тұратын және бір дөңгелекті орындықта отыратын серік) немесе дуэт (екі биші де дөңгелекті орындықта билейді). Пара-би спортында стандарт, латын, жеке және еркін стиль сияқты бағыттар бар. Жұптық жарыстарда комби стандарт, комби латын, комби фристайл, дуэт стандарт, дуэт латын және дуэт фристайл дисциплиналары күшін табады. Фристайл және жеке бағыттар 2014 жылы енгізілді. Екеуі де алғаш рет 2015 жылы Италияның Рим қаласында өткен әлем чемпионатына қатысты.