Кіріспе

Румын румыниялық ромдарының тараф тобы

Taraful Haiducilor ("Haiduks тарафы") – Румынияның Клежани қаласынан шыққан румыниялық ромдардың тараф тобы (лаутарилер, дәстүрлі музыканттар тобы) және коммунистік кезеңнен кейінгі Румыниядағы ең танымал топтардың бірі. Батыс әлемінде олар француз тілінде сөйлейтін аймақтардағы атауымен, яғни Taraf de Haïdouks деп белгілі.

Тарих

Клежани ауылынан шыққан лаутарилер музыкалық шеберлігімен бұрыннан мәлім. Ауылдағы этномузыкологтардың алғашқы жазбалары соғыстар аралық кезеңде жасалған. Румын фольклорисі Сперанца Рэдулеску 1983 жылы Румын академиясының Бухаресттегі Этнография және фольклор институтының архиві үшін Клежаниде жазбалар жасады. Жазбалар түрлі форматта тіркелді. Коммунистік кезеңде Клежаниден келген көптеген лаутарилер румын халық музыкасын орындайтын ұлттық ансамбльдерде жұмыс істеді. Батыстағы алғашқы байланыстардың ішінде швейцариялық этномузыколог Лоран Обер және бельгиялық музыканттар Стефан Каро мен Мишель Винтер болды. Екеуі де топтың музыкасына қатты ынтыққандықтан, менеджерлерге айналып, жаңадан құрылған "Taraf de Haïdouks" тобын Батыс Еуропаға алып келді және олардың халықаралық мансабын бастауға көмектесті. 1991 жылы алғашқы альбомы жарық көргеннен бері "Taraf de Haïdouks" рома музыкасының жандылығының символы саналады. Олардың көп дауысты музыкасында скрипка, қос барабан, аккордеон, флейта, цимбалом, контрабас және түрлі үрмелі аспаптар қолданылады. Топ әлемдік турлар ұйымдастырды, жоғары бағаланған альбомдар мен DVD шығарды (төменде қараңыз), сондай-ақ оның жанкүйерлерінің қатарында марқұм Ехуди Менухин, Kronos Quartet (онымен бірге жазбалар жасап, концерттер берді), актер Джонни Депп (топ "Жылаған адам" фильмінде оныңмен бірге ойнады), модельер Йодзи Ямамото (өз Париж және Токио көрсетілімдеріне топты музыкант-модель ретінде шақырды), композитор Дэнни Эльфман (оны өзінің 50 жылдық мерейтойына концерт беруге шақырды) және тағы да көптеген белгілі тұлғалар бар. Алайда, топ мүшелері бәріне қарамастан, өз өмір салтын сақтап қалған сияқты (олар әлі де Валахия ауылдық аймағындағы Клежаниде тұрады). 2007 жылы топ "Maskarada" альбомын шығарды, онда 20 ғасырдың классикалық композиторларының (мысалы, Барток, Хачатурян және Кодалы) шығармаларын қайта қарастырып, "рома стиліне қайтару" жасады. Бұл композиторлар ұлттық фольклордан шабыт алып, көбінесе рома стильдерін қарызға алған.

Фильм

Топтың екі өнер көрсетілімі 1993 жылы Тони Гатлифтің "Latcho Drom" француз фильмінде пайда болды. 2001 жылы "Тараф" Салли Поттердің "Жарлаған адам" фильмінде досы және жанкүйері Джонни Депп, Кристина Риччи, Кейт Бланшетт және Джон Туртурромен бірге түсті. Олар "Жол қиылысындағы циган керуенінің әңгімелері" (2006) фильміндегі бес рома халқының тобының бірі болды.