Жаңа Ирландия провинциясы – Папуа Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығыс облысы. Аралдар топтары, географиясы, EEZ аймағы туралы ақпарат. Жаңа Гвинея аралдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинея провинциясы
Province of Papua New Guinea
Жаңа Ирландия провинциясы, бұрын Жаңа Мекленбург (Neu Mecklenburg) және Нова Гиберния аталған, Папуа-Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығысында орналасқан провинция.
New Ireland Province, formerly New Mecklenburg (Neu Mecklenburg), and Nova Hibernia, is the northeasternmost province of Papua New Guinea.
Физикалық география
Провинцияның ең үлкен аралы – Жаңа Ирландия. Провинцияға сонымен қатар көптеген кіші аралдар да жатады, олардың ішінде Сент-Маттиас тобы (Муссау, Эмирау), Жаңа Ганновер, Джаул, Табар тобы (Табар, Татау, Симбери), Лихир, Танга тобы (Малендок, Боанг) және Фени аралдары, көбінесе Анир аралдары (Амбиттл, Бабасе) деп аталады. Провинцияның құрлық аумағы шамамен 9 560 км² құрайды. Жаңа Ирландия провинциясының Ерекше экономикалық аймағының (ЕЭА) шегіндегі теңіз аумағы шамамен 230 000 км²-ге жетеді.
The largest island of the province is New Ireland. Also part of the province are numerous smaller islands, including Saint Matthias Group (Mussau, Emirau), New Hanover, Djaul, Tabar Group (Tabar, Tatau, Simberi), Lihir, Tanga Group (Malendok, Boang) and Feni Islands commonly called Anir Islands (Ambitle, Babase). The land area of the province is around 9 560 km². The sea area within the Exclusive Economic Zone (EEZ) of New Ireland Province is around 230,000 km².
Экология
Француз төңкерісінің басында, жоғалған ғылыми экспедицияны іздеу кезінде "La Recherche" кемесі Жаңа Ирландиядан өтті. Кемеде көрнекті ботаник Жак Жюльен Хуту де Лабильярдьер болды, ол өзінің күнделігінде аралдың оңтүстік бөлігінде өсетін тамаша тек (Tectona grandis) ағаштарын тіркеді. Бұл тек ағашының ең шығыс нүктесін көрсетеді – бұл маңызды ағаш Азия құрлығында Үндістаннан Таиландқа дейін табиғи түрде өседі, сондай-ақ Индонезия архипелагындағы Явада да кездеседі.
In the early days of the French Revolution while searching for a lost scientific expedition the vessel La Recherche passed by New Ireland. On board was the prominent botanist Jacques Julien Houtou de Labillardière who noted in his journal fine stands of teak (Tectona grandis) trees growing at the southern end of the island. This marks the easternmost occurrence of teak, an important timber tree that extends naturally from India to Thailand on the Asian mainland and also is present on Java in the Indonesian archipelago.
Тарих
Соңғы 40 мың жыл ішінде Жаңа Ирландияға кем дегенде үш көші-қон толқыны болған. Лапитаның атақты қыш ыдыс-аяқ мәдениеті 3300 жыл бұрын қалыптасқан. Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азиямен байланыс ұзаққа созылған болуы мүмкін, бірақ дәлелдер жеткіліксіз. Голланд зерттеушілері 1616 жылы еуропалықтармен алғашқы байланысты жасады. Бастапқыда еуропалықтар оны Жаңа Британияның бір бөлігі деп есептеген, бірақ британдық зерттеуші Филип Картерет 1767 жылы аралдың физикалық тұрғыдан бөлек екенін анықтады және оған Nova Hibernia, яғни латын тілінде "Жаңа Ирландия" деген ат қойды. 1870 және 1880 жылдары француз аристократы, маркиз де Рейс, аралда La Nouvelle France деп аталатын француз колониясын құруға тырысты. Ол аралға төрт сәтсіз экспедиция жіберді, олардың ең танымалсы – үшінші әрекеті, қазір Де Рейс экспедициясы деп белгілі, ол 350-ге жуық қоныс салушының 123-інің қазасына әкеп соқты. Миссионерлік қызмет 1877 жылға дейін басталған жоқ, ал 1886 жылы Жаңа Ирландия Германияның Neu Mecklenburg атты колониясы болды, ол қазіргі Папуа-Жаңа Гвинеяның солтүстік жартысын құрайтын неміс бөлігінің бір бөлігі ретінде қарастырылды. Blackbirding, яғни жергілікті жастарды, көбінесе күшпен, Солтүстік Австралия мен басқа Тынық мұхит аралдарындағы плантацияларда жұмыс істеуге алып кету, 19 ғасырдың соңында Жаңа Ирландияда, әсіресе Лихир және Танга аралдарында кең таралған. Австралия 1914 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында, аралды бақылауға алды және оны Ирландия аралының құрметіне Жаңа Ирландия деп атады. Ол 1921 жылы Ұлттар Лигасы жариялаған және Австралия басқарған Жаңа Гвинеяның мандаттық аумағының бір бөлігіне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Ирландия 1942 жылдың қаңтарынан 1945 жылдың қыркүйегіне дейін жапон әскерлерімен басылып алынды. Австралияның отарлық басқаруы 1975 жылдың қыркүйегінде Папуа-Жаңа Гвинея тәуелсіздік алғанға дейін жалғасты. Жаңа Ирландия экономикасының негізін ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, орман шаруашылығы және теңіз өнімдері құрайды. Сонымен қатар, әсіресе Лихир және Симбериде алтын өндірудің маңызды саласы дамуда. Облыстың орталығы Кавиенг қаласы, ол негізгі аралдың солтүстік ұшында орналасқан. Наматанай – аралдың үштен екі бөлігінде орналасқан тағы бір шағын қала. Болумински тас жолы шығыс жағалауымен өтеді және екі қаланы байланыстырады. Жаңа Ирландияда шамамен жиырма тілде сөйленеді, ал диалекттер мен субдиалекттердің саны шамамен 45-ке жетеді. Барлығы австронезиялық тілдер отбасының Жаңа Ирландия тілдері тобына жатады, Куот тілінен басқа, ол оқшауланған тіл болып саналады.
There have been at least three waves of migration into New Ireland over the last 40,000 years. The famous Lapita pottery culture was present around 3,300 years ago. Chinese and South East Asian contact appears to have been longstanding, though the evidence is thin. Dutch explorers made the first European contact in 1616. It was initially believed by Europeans to be part of New Britain, but the British explorer Philip Carteret established in 1767 that the island was physically separate, and gave it the name Nova Hibernia, Latin for 'New Ireland'. In the 1870s and 1880s, Marquis de Rays, a French nobleman, attempted to establish a French colony on the island called La Nouvelle France. He sent four ill fated expeditions to the island, the most notable of which was the third attempt, now known simply as the De Rays Expedition, which caused the death of 123 of the 350 or so settlers. Missionary activity did not begin until 1877, and New Ireland was colonised by Germany in 1886 under the name Neu Mecklenburg, as part of the German partition comprising the northern half of present day Papua New Guinea. Blackbirding, the removal, often by force, of local young men to work on plantations in northern Australia and other Pacific islands, was widespread in New Ireland in the late 19th century, especially from Lihir Island and Tanga Islands. Australia took control in 1914, in the early stages of World War I, and renamed the island New Ireland after the island of Ireland. It became part of the Mandated Territory of New Guinea declared in 1921 by the League of Nations and administered by Australia. During World War II, New Ireland was occupied by Japanese forces from January 1942 to September 1945. Australian colonial administration continued until Papua New Guinea became independent in September 1975. The core of New Ireland's economy is agriculture, livestock, and forestry and marine products. Additionally, there is significant gold mining activity, particularly in Lihir and Simberi. The provincial capital is Kavieng, located on the main island's northern tip. Namatanai is another small town two thirds of the way along the island. The Boluminski Highway runs down the east coast, linking the two towns. Around twenty languages are spoken in New Ireland, and the number of dialects and subdialects totals perhaps 45. All are in the New Ireland languages group within the Austronesian language family, except for one language isolate, Kuot.
Мәдениет
Жаңа Ирландия, Папуа-Жаңа Гвинеяның көп бөлігі сияқты, ескі мен жаңаның үйлесімінен тұрады: дәстүрлі мәдени амалдар ("дәстүр") кеңінен таралған және дерлік барлық жерде құрметтеледі, алайда шіркеу қызметі, қалалану және жаһандық заманауи мәдениеттің әртүрлі аспектілері қоғамды өзгертуде. Жаңа Ирландияның ең белгілі мәдени жүйесі – "Малаган", бұл Налик сөзі, ол негізгі аралдың көп бөлігінде орындалатын ежелгі және қадірленген амалдар мен рәсімдер жиынтығын білдіреді. Малаган – бұл сонымен қатар өнер, онда өлгендер түрлі бейнелер түсірілген Малаган маскалары арқылы еске алынады. Малаган маскалары символдық мағынаға ие, себебі өлгендерді маскалар мен рәсімдер арқылы еске алу қажет. Олар – жақында қайтыс болған туыстардың немесе ру мүшелерінің рухын ұстап алудың нақты құралы. Колониялық кезеңде еуропалық әкімшілер көптеген Малаган маскаларын жинап алды, оларды бүкіл Еуропаның мұражайларында көруге болады.
New Ireland, like much of Papua New Guinea, has a mixture of the old and the new: traditional cultural practices ("custom") are widespread and almost universally respected, yet society is changing as a result of church activity, urbanisation, and various aspects of global contemporary culture making their mark. Probably the most famous cultural system of New Ireland is "Malagan", a Nalik word for an ancient and revered set of practices and ceremonies practised throughout much of the main island. Malagan is also an art where the dead are remembered through the various depictions that are carved on Malagan masks. The Malagan masks have a symbolic meaning as the dead must be remembered through the masks and ceremonies. They are the practical means of capturing the spirits of recent dead relatives or clan members. During the colonial era, significant quantities of Malagan masks were collected by European administrators and can be seen in museums all over Europe.
Облыс басшылары
Облыс 1977 жылдан 1995 жылға дейін премьер басшылық ететін, өкілеттіктерді орталықтандырмаған провинциялық басқарумен басқарылды. Сол жылы күшіне енген реформалардың нәтижесінде ұлттық үкімет бірқатар өкілеттіктерді қайта алды, ал премьер лауазымы Папуа-Жаңа Гвинея Ұлттық Парламентінің провинциялық округінен сайланған губернатор лауазымымен алмастырылды.
The province was governed by a decentralised provincial administration, headed by a Premier, from 1977 to 1995. Following reforms taking effect that year, the national government reassumed some powers, and the role of Premier was replaced by the position of Governor, to be held by the winner of the province wide seat in the National Parliament of Papua New Guinea.